Thừa ủy quyền Chủ tịch nước, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Thanh Bình (hiện là Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương) trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Tĩnh năm 2013. Ảnh tư liệu
Thực hiện Quyết định số 2963/QĐ ngày 6/12/1968 của Ủy ban Hành chính tỉnh Hà Tĩnh, Đại hội văn nghệ toàn tỉnh diễn ra trong các ngày 28 - 30/1/1969 với 72 hội viên tham dự, chính thức thành lập nên Hội Sáng tác văn nghệ Hà Tĩnh. Thời gian này, phong trào sáng tác văn nghệ trong tỉnh diễn ra rất sôi nổi.
Hội Sáng tác văn nghệ trở thành trung tâm, hạt nhân của mọi hoạt động sáng tạo văn học nghệ thuật. Đội ngũ hội viên và tác phẩm VHNT phát triển khá nhanh. Xuất hiện nhiều cây bút là bộ đội, thanh niên xung phong, giáo viên, công nhân, xã viên hợp tác xã, tiểu thương…
Hàng trăm tác phẩm thuộc các thể loại nóng hổi hơi thở cuộc sống hậu phương và tiền tuyến, kịp thời cổ vũ, động viên toàn quân, toàn dân phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng, chiến đấu vì độc lập, tự do của dân tộc.
Tập san Sông La của Ty Văn hóa và Hội Văn nghệ cùng với các ấn phẩm của Ty Văn hóa xuất bản trước và sau ngày thành lập hội như: “Chờ em”, “Người bạn mắt xanh”, “Nước sông La”, “Trận đầu thắng lớn”, “Kịch ngắn chống Mỹ”, “Ca dao chống Mỹ”, “Thơ Hà Tĩnh 1965 - 1968”, “Đất trung tuyến”, “Những cánh đồng”, “Riêng chung”, “Đồng lúa mới”, “Viết tự đáy lòng”, “Đồng lúa xuân”, “Cam đầu mùa”, “Yêu Bác lòng ta trong sáng hơn”… là nơi quảng bá những tác phẩm của các văn nghệ sĩ Hà Tĩnh.
Các đồng chí lãnh đạo tỉnh và Ban Chấp hành Hội Văn học nghệ thuật Hà Tĩnh những ngày đầu tách tỉnh (năm 1992). Ảnh tư liệu
Tháng 8/1991, sau 15 năm tái nhập tỉnh, Hà Tĩnh lại tách khỏi tỉnh Nghệ Tĩnh, theo đó, Hội Văn nghệ Nghệ Tĩnh lại được tách ra thành Hội Văn nghệ Nghệ An và Hà Tĩnh. Đó cũng là giai đoạn đất nước có nhiều đổi mới, VHNT khắp nơi có sự chuyển biến mạnh mẽ. Văn đàn đất nước nóng bỏng. VHNT Hà Tĩnh bước vào một giai đoạn mới với tư duy nghệ thuật mới.
Sau tách tỉnh, lực lượng hội viên chỉ còn lại 60 người. BCH lâm thời của hội lúc đó chỉ có 4 người gồm nhà thơ Xuân Hoài, nhà văn Đức Ban, nhà viết kịch Phan Lương Hảo và nhạc sĩ Vi Phong, về sau bổ sung thêm Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Sỹ Châu và Nhà giáo ưu tú Hà Quảng. Kể từ đây, văn nghệ Hà Tĩnh bắt đầu một quá trình xây dựng lại đội ngũ và vẫn đều đặn cho ra đời nhiều tác phẩm có dấu ấn sâu đậm, được dư luận trong và ngoài tỉnh quan tâm.
Tạp chí Hồng Lĩnh - cơ quan ngôn luận của hội ra số đầu tiên vào năm 1992, thu hút sự chú ý của giới văn nghệ sỹ và bạn đọc trong, ngoài nước. Nhiều hoạt động chuyên môn nghiệp vụ với nhiều hình thức tổ chức phong phú, đa dạng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, phát triển hội viên, nâng cao chất lượng nội dung và nghệ thuật tác phẩm.
Đại hội lần thứ V (lần thứ nhất sau khi tách tỉnh) và kỷ niệm 25 năm thành lập hội nhiệm kỳ 1994-1999 được tổ chức tại TX Hà Tĩnh vào ngày 10 - 11/1/1994 với 71 hội viên tham dự, bầu ra BCH gồm 9 người do nhà văn Đức Ban làm Chủ tịch, Nghệ sĩ nhiếp ảnh Sỹ Châu làm Phó Chủ tịch.
Hội viên Hội Liên hiệp VHNT Hà Tĩnh giới thiệu tác phẩm với công chúng tại Triển lãm tranh, ảnh về chủ đề biển đảo quê hương 2019. Ảnh tư liệu
Đại hội lần thứ VI, nhiệm kỳ 1999-2004 tổ chức vào ngày 27 - 28/4/1999 tại TX Hà Tĩnh với 120 hội viên tham dự, bầu BCH gồm 13 người, do nhà văn Đức Ban làm Chủ tịch, Nghệ sĩ nhiếp ảnh Sỹ Châu làm Phó Chủ tịch. Năm 2003, Nhà văn Phan Trung Hiếu được bầu bổ sung làm Phó Chủ tịch. Kể từ đại hội này, do sự phát triển của các chuyên ngành và các tổ chức trực thuộc, hội đã được đổi tên thành Hội Liên hiệp VHNT.
Trải qua nhiều kỳ đại hội với sự lãnh đạo, tham gia của nhiều nhà văn, nhà thơ, cây bút tên tuổi, Hội Liên hiệp VHNT Hà Tĩnh ngày càng phát triển lớn mạnh. Đội ngũ văn nghệ sĩ ngày càng đông đảo, thực thi đầy đủ nghĩa vụ công dân, đoàn kết thương yêu nhau, đầy ý thức và khát vọng sáng tạo, miệt mài đi trên con đường văn chương nghệ thuật khắc nghiệt và vẻ vang.
Ngày càng có nhiều hội viên Trung ương thuộc các chuyên ngành: văn, thơ, lý luận phê bình, sân khấu - biểu diễn, mỹ thuật, âm nhạc, nhiếp ảnh, văn nghệ dân gian, kiến trúc. Các tác phẩm VHNT Hà Tĩnh ngày càng phong phú, phản ánh sinh động, nóng hổi hơi thở một hiện thực Hà Tĩnh đổi mới, phát triển bền vững.
Nhờ những nỗ lực bền bỉ, miệt mài của đội ngũ hội viên, năm 2012, Hội Liên hiệp VHNT Hà Tĩnh vinh dự được đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất - phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước ghi nhận những cố gắng của nhiều thế hệ cán bộ văn nghệ sĩ tỉnh nhà.
Trên chặng đường 50 năm đồng hành cùng Đảng và quê hương, đất nước, nhiều anh chị em hội viên, cộng tác viên thân yêu đã mãi mãi ra đi. Nhiều người đã hy sinh trong chiến tranh, nhiều người do tuổi cao, sức yếu, ốm đau, bệnh tật. Vậy nhưng, tên tuổi họ mãi còn đọng lại trong ký ức của những người còn sống.
Hội viên Hội Liên hiệp VHNT Hà Tĩnh trong một chuyến tham quan thực tế sáng tác tại Hương Khê. Ảnh tư liệu
Đó là các anh, chị: Nguyễn Xuân Linh, Thanh Minh, Xuân Hoài, Trần Thúc Khang, Phùng Duy Thế, Dương Đình Liêu, Trần Hậu Tân, Trần Quốc Anh, Lê Hanh, Nhất Tuấn, Phan Nhung, Tùng Xanh, Thanh Hồ, Hoàng Lộc, Lê Thị Minh Các, Lê Đức Định, Phạm Lê Khang, Lê Xuân Dụ, Nguyễn Quốc Anh, Phan Lương Hảo, Vi Phong, Chính Tâm, Trần Tấn Hành, Trần Quốc Nghệ, Trần Đức Duy, Trần Danh Viện, Minh Nho, Đặng Duy Lộc, Hà Thanh Long, Nguyễn Trọng Bính, Hoàng Sỹ Thu, Hoàng Thị Xuân Liễu, Nguyễn Hải Hà, Sỹ Châu, Thái Kim Đỉnh, Võ Hồng Huy, Đặng Duy Lộc, Lê Duy Phương…
Trong môi trường sáng tạo với hiện thực của đời sống mới, phong phú, sinh động và hiện đại, đội ngũ văn nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ đã biết gạn đục, khơi trong, bám sát đời sống, say mê sáng tạo nghệ thuật, phản ánh chân thực đời sống KT-XH.
Từ đó đã hình thành các đội ngũ văn nghệ sĩ đầy tài năng như: Duy Thảo, Đức Ban, Lê Anh Tuấn, Hà Quảng, Nguyễn Ngọc Phú, Phan Trung Hiếu, Quốc Nam, Ngọc Thịnh, Quốc Việt, Trần Quỳnh Nga, Tống Phú Sa, Lê Anh Ngọc, Phan Thư Hiền, Trần Hướng, Trần Chung, Trần Thị Hải Vân…
Trong hành trình 50 năm qua, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh luôn dành sự thương yêu, tin tưởng, quan tâm đến văn nghệ sĩ. Đó chính là nguồn cổ vũ, động viên to lớn đối với đội ngũ văn nghệ sĩ, giúp họ nuôi lớn niềm đam mê, tập trung sáng tác nhiều tác phẩm phản ánh đời sống KT-XH của quê hương.
