Ở Israel, nơi tôi công tác với vai trò phóng viên thường trú của TTXVN, hơn một năm qua, từ tháng 5/2025, cuộc sống thường nhật bị phủ bóng bởi chuỗi xung đột kéo dài tại Trung Đông, từ chiến sự giữa Israel và Hamas ở Dải Gaza, các cuộc giao tranh dọc biên giới với lực lượng Hezbollah ở Liban, cho tới những đợt đối đầu căng thẳng trực tiếp giữa Israel và Iran.
Có thời điểm, nhịp sống nơi đây bị ngắt quãng liên tục bởi những tiếng còi báo động. Ban ngày hay giữa đêm khuya, đang làm việc hay vừa chợp mắt, chỉ cần tiếng còi cảnh báo vang lên là mọi sinh hoạt lập tức bị đảo lộn, và với phóng viên, đó cũng là lúc công việc trở nên căng thẳng nhất.
Xuyên đêm tác nghiệp giữa nhiều áp lực
Có những ngày, điện thoại báo động reo liên tục từ sáng tới đêm. Chưa kịp viết xong một bản tin đã lại có thêm diễn biến mới. Chưa kịp nghỉ ngơi thì còi hú vang lên, phải ôm máy tính vào phòng trú ẩn. Trong không gian chật hẹp, phóng viên vẫn theo dõi, cập nhật thông tin, liên lạc các đầu mối, kiểm chứng dữ liệu để gửi tin về nước.
Áp lực lớn nhất đôi khi không phải tiếng bom đạn hay nguy cơ an ninh, mà là trách nhiệm phải đưa thông tin nhanh nhưng vẫn chính xác. Trong chiến sự, tin giả xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội. Có những video lan truyền với tốc độ chóng mặt nhưng không phản ánh đúng thực tế. Nếu không cẩn trọng, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể tạo ra những tác động lớn.
Bởi vậy, nhiều đêm tôi gần như không ngủ. Vừa theo dõi diễn biến chiến sự, vừa đối chiếu thông tin từ quân đội, cảnh sát, bệnh viện, cộng đồng người Việt và các nguồn tin khác nhau. Có hôm trời gần sáng tôi mới hoàn thành xong các bản tin, báo cáo cuối cùng để gửi về nước.
Một khó khăn đặc thù khác khi tác nghiệp tại Israel là các quy định kiểm duyệt thông tin liên quan đến an ninh và quân sự. Trong nhiều tình huống, báo chí không được phép công bố ngay địa điểm tên lửa rơi, thiệt hại cụ thể hay một số hoạt động của quân đội nếu chưa được cơ quan kiểm duyệt cho phép.
Nhiều hình ảnh, video từ hiện trường dù phóng viên trực tiếp ghi nhận cũng phải cân nhắc rất kỹ trước khi sử dụng. Điều đó khiến công việc của phóng viên trở nên phức tạp hơn rất nhiều: Vừa phải bảo đảm tính kịp thời của thông tin, vừa phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt tại địa bàn, đồng thời tìm cách phản ánh trung thực nhất những gì đang diễn ra giữa chiến sự.
Nhưng khó khăn của nghề báo ở chiến trường không chỉ nằm ở áp lực công việc. Đó còn là cảm giác sống giữa một không khí bất an kéo dài. Khi chiến sự leo thang, nhịp sống bình thường gần như biến mất. Người dân hạn chế ra đường, trường học đóng cửa, kinh doanh buôn bán đình trệ, nhiều khu vực trở nên vắng lặng.
Trong hoàn cảnh ấy, phóng viên cũng chỉ là một người sống giữa chiến sự như bao người khác. Vẫn có những lúc lo lắng khi nghe tiếng tên lửa đánh chặn vang lên ngay trên đầu. Vẫn có những đêm giật mình tỉnh giấc vì điện thoại phát cảnh báo khẩn cấp. Tuy nhiên, chính trong những ngày căng thẳng ấy, người làm báo lại cảm nhận rõ hơn ý nghĩa công việc của mình.
Sau mỗi bản tin là số phận con người
Tôi còn nhớ chuyến đi xuống miền Nam Israel gần đây để theo dõi vụ công dân Việt Nam bị bắt giữ khi tham gia đội tàu hướng tới Dải Gaza.
Đó là một hành trình đặc biệt. Từ sáng sớm, chúng tôi cùng cán bộ Đại sứ quán di chuyển nhiều giờ qua khu vực sa mạc để tìm cách tiếp cận nơi phía Israel đưa những người bị bắt tới làm thủ tục trục xuất. Không khí tại khu vực sân bay quân sự khi đó rất nặng nề. An ninh được siết chặt, lực lượng vũ trang xuất hiện dày đặc, mọi hoạt động ghi hình bị hạn chế hoàn toàn.
Giữa cái nóng khô khốc của sa mạc, chúng tôi chờ hàng giờ để mong được nhìn thấy công dân nước mình trong ít phút ngắn ngủi. Cuối cùng, khoảnh khắc gặp gỡ thực tế chỉ diễn ra trong vài giây rất nhanh. Không có thời gian để trò chuyện hay hỏi han. Nhưng với phóng viên ở địa bàn chiến sự, đôi khi chỉ vài giây tận mắt chứng kiến, trực tiếp xác nhận tình trạng của một công dân Việt Nam cũng đủ để phải thực hiện cả một hành trình dài.
Nhiều người hỏi vì sao tôi phải vất vả như vậy chỉ cho một cuộc gặp ngắn ngủi. Nhưng ở những nơi như thế, nhiệm vụ của người làm báo không chỉ là đưa tin, mà còn là có mặt tại hiện trường, tận mắt chứng kiến và chuyển về những thông tin chính xác nhất có thể.
Ở địa bàn chiến sự, phía sau mỗi bản tin luôn là những số phận con người mà phóng viên trực tiếp chứng kiến. Đó có thể là một gia đình phải rời bỏ nhà cửa sau một đợt tấn công, những lao động nước ngoài sống trong thấp thỏm hay những người vợ ở quê nhà ôm điện thoại chờ tin chồng giữa lúc chiến sự leo thang.
Có lẽ vì thế mà nghề báo ở nơi này mang đến rất nhiều cảm xúc đặc biệt, nhưng xen lẫn trong đó là niềm tự hào nghề nghiệp khi những thông tin mình gửi về giúp độc giả trong nước hiểu rõ hơn về cuộc sống thực tế ở một vùng đất đang chìm trong xung đột.
Ở vùng đất có quá nhiều xung đột và mâu thuẫn tôn giáo, sắc tộc như thế này, không có khái niệm bình yên trọn vẹn. Đó là sự hiện diện giữa bất an, là những đêm thức trắng cùng tiếng còi báo động, là trách nhiệm phải giữ cho thông tin không bị méo mó giữa chiến tranh. Và cũng chính trong những ngày như thế, người ta hiểu rằng phía sau mỗi bản tin gửi về không chỉ là dữ liệu hay diễn biến thời sự, mà còn là nhịp sống của những con người đang cố gắng đi qua chiến tranh từng ngày.
Chiến sự Trung Đông có thể sẽ lắng xuống sau những thỏa thuận ngoại giao, nhưng ký ức về những ngày tác nghiệp giữa tiếng còi báo động và cảm giác bất an thường trực chắc chắn vẫn còn ở lại với những phóng viên thường trú như chúng tôi.
