Thị trường bán lẻ đổi thay, tiệm tạp hóa truyền thống tìm hướng thích ứng

Từng là địa chỉ mua sắm quen thuộc của người dân trong khu dân cư, các tiệm tạp hóa truyền thống đang chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn khi hệ thống siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi và các nền tảng bán hàng trực tuyến phát triển.

Nếu trước đây, lợi thế gần nhà, mua bán nhanh và mối quan hệ thân quen đủ để duy trì lượng khách ổn định thì nay, người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn, đồng thời quan tâm hơn đến giá cả, chất lượng, nguồn gốc hàng hóa và các dịch vụ đi kèm.

Với đặc thù chủ yếu tận dụng mặt bằng tại nhà, diện tích kinh doanh nhỏ, hàng hóa đa dạng nhưng cách bố trí ở nhiều cửa hàng còn thiếu khoa học, các tiệm tạp hóa truyền thống có không ít hạn chế. Việc niêm yết giá chưa đồng bộ, quản lý hàng tồn kho bằng sổ sách, thống kê doanh thu thủ công khiến chủ cửa hàng mất nhiều thời gian, khó kiểm soát chính xác hiệu quả kinh doanh. Trong khi đó, hoạt động quảng bá còn hạn chế, chủ yếu dựa vào khách quen giới thiệu, chưa tận dụng tốt các kênh tiếp cận người mua mới.

Theo chia sẻ của các chủ tạp hóa, phần lớn cửa tiệm có quy mô nhỏ, nguồn vốn hạn chế, lượng hàng nhập không lớn nên khả năng thương lượng giá với nhà cung cấp khó bằng những hệ thống bán lẻ quy mô lớn.

Nếu nhập hàng quá nhiều, vốn dễ bị ứ đọng, nhất là với những mặt hàng tiêu thụ chậm hoặc có thời hạn sử dụng ngắn. Ngược lại, nhập hàng ít nhưng thiếu tính toán cũng có thể khiến cửa hàng bỏ lỡ cơ hội bán hàng khi nhu cầu tăng cao.

Trước những thay đổi của thị trường, nhiều hộ kinh doanh đã chủ động đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Tại cửa hàng Tú Bộ trên đường Nguyễn Công Trứ, phường Thành Sen, việc đưa máy tính, phần mềm quản lý bán hàng và máy quét mã vạch vào sử dụng đã giúp công việc kinh doanh thuận tiện hơn đáng kể.

Bà Trần Thị Thanh Tú – chủ cửa hàng chia sẻ: Trước đây, tôi phải dán tem giá cho từng mặt hàng để thuận tiện khi tính tiền. Cuối ngày, việc cộng sổ, tính doanh thu và lợi nhuận cũng tốn khá nhiều thời gian. Từ khi ứng dụng phần mềm quản lý, mỗi sản phẩm bán ra đều được cập nhật về giá, số lượng và thời điểm giao dịch. Đồng thời, nắm bắt mặt hàng bán chạy, bán chậm để chủ động điều chỉnh kế hoạch nhập hàng.

Cùng với số hóa hoạt động quản lý, việc cải thiện không gian mua sắm, nâng cao chất lượng phục vụ và bảo đảm nguồn gốc hàng hóa cũng được xem là những yếu tố quan trọng để các tiệm tạp hóa giữ chân khách hàng.

Bà Bùi Thị Phương Thảo (xã Đức Thọ) cho rằng: Gia đình tôi vẫn thường mua những mặt hàng thiết yếu tại các tiệm tạp hóa gần nhà vì nhanh chóng và thuận tiện. Tuy nhiên, hiện nay, người mua cũng quan tâm nhiều hơn đến giá cả, chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Những cửa hàng niêm yết giá rõ ràng, hàng hóa được sắp xếp gọn gàng, phục vụ chu đáo sẽ tạo được sự tin tưởng.

Theo chị Trần Thị Thắm - chủ cửa hàng tạp hóa Độ Thắm (xã Đức Thọ): Muốn duy trì lượng khách ổn định thì ngay từ đầu chúng tôi xác định phải thay đổi phương thức kinh doanh phù hợp với xu hướng thực tế hiện nay. Phân loại sản phẩm phải theo từng nhóm hàng, bố trí kệ hàng hợp lý, niêm yết giá rõ ràng, chú trọng điều kiện bảo quản thực phẩm và tạo lối đi thuận tiện.





Bên cạnh việc nâng cao chất lượng phục vụ tại cửa hàng, mở rộng kênh tiếp cận khách hàng đang trở thành hướng đi cần thiết đối với các hộ kinh doanh bán lẻ truyền thống. Với lợi thế am hiểu địa bàn, gần gũi với người dân và linh hoạt trong phục vụ, các tiệm tạp hóa có thể tận dụng mạng xã hội như Zalo, Facebook để giới thiệu sản phẩm, tiếp nhận đơn hàng, thông báo chương trình khuyến mại và giao hàng trong khu vực lân cận.

Từ một cửa hàng quy mô vừa tại xã Can Lộc trước đây, hệ thống cửa hàng bán lẻ Bảy Trang đã từng bước mở rộng, phát triển thêm nhiều điểm bán trên địa bàn. Quá trình này cho thấy, bên cạnh lợi thế về vị trí kinh doanh, khả năng nhận diện cơ hội thị trường và lựa chọn hướng phát triển phù hợp cũng góp phần tạo đà tăng trưởng cho các cơ sở bán lẻ truyền thống.

Bà Đặng Thị Quỳnh Trang – chủ hệ thống cửa hàng Bảy Trang chia sẻ: Trong kinh doanh, nếu chỉ duy trì cách làm cũ thì rất khó phát triển khi thị trường liên tục thay đổi. Chúng tôi luôn chú ý quan sát nhu cầu mua sắm tại từng khu vực để lựa chọn địa điểm mở cửa hàng, xác định nhóm hàng phù hợp và xây dựng phương án kinh doanh sát thực tế. Mở rộng hệ thống không chỉ là tăng số lượng điểm bán mà còn phải tính toán khả năng vận hành lâu dài, bảo đảm mỗi cửa hàng hoạt động hiệu quả.

Hà Tĩnh hiện có khoảng 151 chợ cùng hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và hàng nghìn hộ kinh doanh bán lẻ cho thấy mạng lưới phân phối đa dạng, tạo dư địa phát triển cho các loại hình kinh doanh, từ truyền thống đến hiện đại. Theo số liệu thống kê, 9 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa trên địa bàn tỉnh đạt 46.788 tỷ đồng, tăng 16,46% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy sức mua tiếp tục tăng, mở ra cơ hội cho các đơn vị phân phối và hộ kinh doanh bán lẻ mở rộng hoạt động.

Tuy nhiên, chuyển đổi không đồng nghĩa với việc phải đầu tư lớn hay chạy theo mọi xu hướng. Với những cửa hàng quy mô nhỏ, chủ kinh doanh có thể bắt đầu từ các giải pháp phù hợp với khả năng tài chính như sử dụng phần mềm quản lý bán hàng, chuẩn hóa việc niêm yết giá, theo dõi hàng tồn kho và duy trì liên hệ với khách hàng qua các nền tảng số. Điều quan trọng là lựa chọn cách làm hiệu quả, tránh đầu tư dàn trải nhưng không khai thác hết công năng.

Theo ông Trần Văn Lâm – Phó Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công thương Hà Tĩnh: Bán lẻ truyền thống vẫn có lợi thế và dư địa phát triển, song các hộ kinh doanh cần chủ động đổi mới để hoạt động ngày càng chuyên nghiệp, gần gũi hơn với người tiêu dùng và thích ứng với xu hướng số hóa. Thời gian tới, ngành Công thương tiếp tục tăng cường kết nối thị trường, xúc tiến thương mại và hỗ trợ chuyển đổi số, tạo điều kiện để doanh nghiệp, hộ kinh doanh nâng cao hiệu quả hoạt động.

Trong bối cảnh thị trường bán lẻ ngày càng đa dạng, tiệm tạp hóa truyền thống khó có thể duy trì sức cạnh tranh chỉ bằng lợi thế gần nhà hay mối quan hệ quen thuộc. Sự kết hợp giữa ưu thế vốn có với quản lý hiện đại, hàng hóa bảo đảm chất lượng, dịch vụ linh hoạt và phương thức thanh toán thuận tiện sẽ là hướng đi giúp các cửa hàng thích ứng, tiếp tục tồn tại và phát triển song hành cùng các mô hình bán lẻ hiện đại.