Phan Thị Hà (Trường THCS&THPT dân tộc nội trú Hà Tĩnh) là con gái đầu trong gia đình nông dân có 3 chị em, em út mới chỉ 4 tuổi. Bố mẹ của Hà, anh Phan Văn Hợi - chị Vi Thị Thơm quanh đi làm thuê giúp việc gia đình, bốc vác gỗ keo, đi rừng… Gần 1 sào ruộng, 1 con trâu là gia tài anh Hợi - chị Thơm có để cùng nuôi sống gia đình và nuôi dạy 3 cô con gái ăn học.
Thấu hiểu những vất vả của bố mẹ, từ nhỏ, Hà luôn ham học và nuôi dưỡng ước mơ trở thành cô giáo để có thể quay về gieo chữ cho những bạn nhỏ nơi em từng lớn lên. Để thực hiện ước mơ đó, Hà xác định chỉ có học mới giúp em thay đổi. Quãng đường heo hút, xa xôi với hàng chục km mới có thể đến trường học vẫn không cản nổi bước chân của cô học trò hiếu học.
Từ lớp 6, Hà phải xa gia đình học theo học tại Trường THCS&THPT dân tộc nội trú Hà Tĩnh - cách nhà 20km. Hà bộc bạch: “Khi mới lên học, em phải xa nhà mỗi tuần về 1 lần. Lúc đó còn nhỏ lại phải sống tự lập, không có người thân, bạn bè, em mất rất nhiều thời gian để hòa nhập. Nhiều đêm tủi thân em cứ nằm khóc, thầy cô đã lên tận phòng an ủi, động viên. Thầy cô thực sự là người cha, người mẹ thứ hai của em. Chính nhờ sự quan tâm, giúp đỡ và chỉ dạy tận tình đó, em dần quen với môi trường học tập và bạn bè mới. Hơn thế nữa, bố mẹ còn vất vả, em còn phải làm gương cho 2 em nên càng phải cố gắng hơn nữa. Từ đó, em thích tham gia các hoạt động và ngày càng năng nổ hơn. Sau những năm học THCS bỡ ngỡ, 3 năm THPT ở ký túc xá, em chuyên tâm cho việc học tập và tham gia các hoạt động ngoại khóa”.
Suốt những năm học THCS và THPT, Hà đều chăm chỉ học tập, trên lớp chú ý lắng nghe thầy cô giảng, về ký túc xá dành thời gian tự học và ghi chép, hệ thống kiến thức lại dễ nhớ hơn. Những nội dung chưa hiểu, em mạnh dạn hỏi thầy cô, bạn bè. Tinh thần ham học và tự học đó đã giúp Hà luôn giữ vững danh hiệu học sinh giỏi toàn diện, là bí thư chi đoàn năng nổ, trách nhiệm suốt 3 năm THPT; đi đầu trong mọi hoạt động phong trào, từ văn nghệ, thể thao cho đến các hoạt động thiện nguyện, trải nghiệm hướng nghiệp.
Hà từng được trao học bổng Vallet (học bổng do Quỹ Khoa học và Giáo dục Gặp gỡ Việt Nam và Giáo sư Odon Vallet tài trợ, dành cho học sinh, sinh viên và nghiên cứu sinh Việt Nam có thành tích học tập và nghiên cứu xuất sắc); đạt giải ba cuộc thi “Nét đẹp nữ sinh dân tộc thiểu số” và được vinh danh “Học sinh 3 tốt” của trường. Năm học lớp 12, Hà được bầu là Phó Bí thư Đoàn trường.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, Hà tiếp tục là niềm tự hào của thầy cô và bạn bè khi đạt điểm xét tốt nghiệp 8,36, trong đó 3 môn khối C00 đạt 27,5 điểm (Văn 9; Sử 9,25; Địa 9,25). Đây là thành tích hiếm có của nhà trường và của học sinh dân tộc thiểu số toàn tỉnh.
Ngày nhận kết quả điểm xuất sắc là vậy, bố mẹ vẫn bận đi rừng, đi làm thuê chưa thể chung vui cùng con gái. Hà gọi điện báo tin trong nụ cười xen lẫn nước mắt. Kết quả đó giúp em đến gần hơn với ước mơ trở thành cô giáo và nguyện vọng trở thành sinh viên Trường Đại học sư phạm Đà Nẵng. “Đó là cả hành trình, là ước mơ, là con đường để em vươn xa hơn, để bố mẹ và gia đình em đỡ vất vả hơn” - Hà nói.
Chia sẻ niềm vui cùng con, chị Vi Thị Thơm - mẹ của Hà xúc động: “Sinh ra và lớn lên trong gia đình vất vả, tôi biết con chịu nhiều thiệt thòi, không có điều kiện học hành được như các bạn. Muốn cho con đi học thêm nhưng cũng không có tiền, con đành phải tự học và gửi gắm nơi sự dạy dỗ của thầy cô. Thương con, bố mẹ chỉ biết động viên, chia sẻ và cố gắng làm việc để con được đi học, được đến trường. Được nghe con báo tin kết quả tôi mừng rơi nước mắt. Cảm ơn con vì đã không ngừng nỗ lực”.
Phan Thị Hà là một học sinh xuất sắc toàn diện cả trong học tập và các hoạt động tập thể, là minh chứng tiêu biểu cho hiệu quả giáo dục dân tộc. Em còn là hình mẫu của nghị lực, của khát khao tri thức vượt lên hoàn cảnh. Em không chỉ góp thêm một điểm sáng trong bức tranh truyền thống gần 30 năm xây dựng và phát triển của nhà trường, mà còn tiếp lửa cho những ước mơ của các em học sinh dân tộc thiểu số. Nhà trường tự hào về em và mong em sẽ phát huy tinh thần người trò giỏi của trường dân tộc nội trú, tiếp tục học tập và rèn luyện tốt trong môi trường mới.
