Gieo cấy hơn 1 mẫu lúa, những ngày này, chị Trần Thị Thủy (thôn Thịnh Lộc, xã Xuân Lộc) đang dồn sức triển khai tỉa dặm, bảo đảm mật độ cây theo khuyến cáo. Chị Thủy cho biết: “Hiện nay, những cơn mưa đầu tiết Lập Xuân đã cung cấp thêm độ ẩm và dinh dưỡng cho cây lúa nên sinh trưởng khá nhanh. Cùng với nguồn nước thủy lợi dồi dào, tôi tranh thủ tỉa dặm sớm, phấn đấu hoàn thành trong 5 - 6 ngày tới để kịp sắm sửa, vui Tết, đón xuân”.
Nhờ bám sát lịch thời vụ, chủ động trong gieo cấy, đến nay, hơn 1.300 ha lúa xuân của xã Xuân Lộc đang sinh trưởng khá đồng đều. Trên các cánh đồng tập trung, bà con nông dân tích cực tỉa dặm những diện tích lúa gieo sạ không đều hoặc bị chuột, ốc bươu vàng cắn phá; đồng thời làm cỏ, dẫn nước vào ruộng, chuẩn bị tiến hành bón thúc đợt 1. Việc chăm sóc kịp thời giúp cây lúa nhanh phục hồi, tăng khả năng đẻ nhánh và tạo mật độ hợp lý cho giai đoạn sinh trưởng tiếp theo.
Với hơn 1.100 ha lúa, bà con nông dân xã Toàn Lưu cũng đang tập trung chăm sóc ngay từ đầu vụ. Trên những cánh đồng xanh tươi, không khí sản xuất những ngày cuối năm càng trở nên nhộn nhịp. Chị Phan Thị Châu (thôn Phú Sơn, xã Toàn Lưu) cho biết: “Đến nay, các diện tích lúa gieo cấy sớm đã gần một tháng tuổi, đang bước vào giai đoạn phát triển bộ rễ và đẻ nhánh. Năm nay thời tiết thuận lợi, lúa sinh trưởng đều nên bà con không mất nhiều công tỉa dặm, giúp giảm chi phí và công lao động”.
Cách đó không xa, anh Phạm Văn Hùng đang nhanh tay bón bổ sung phân chuồng ủ hoai và đạm để kích thích lúa phát triển nhanh. Sau khi rải phân, anh sẽ kết hợp tỉa dặm, giữ mực nước ruộng ổn định từ 3 - 5 cm nhằm giúp cây lúa hấp thu dưỡng chất tốt trong những ngày tới. “Giai đoạn này nếu chăm sóc kỹ, bón phân cân đối thì lúa đẻ nhánh khỏe, tạo nền tảng cho năng suất cuối vụ”, anh Hùng chia sẻ.
Vụ xuân 2026, Hà Tĩnh gieo cấy hơn 59.000 ha, nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi và sự chủ động của các địa phương, đến nay, các diện tích cơ bản hoàn thành xuống giống, cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt. Trong đó, 4.150 ha lúa tiến hành áp dụng phương pháp tưới ngập - khô xen kẽ cũng đang được chính quyền địa phương cùng người dân chủ động triển khai.
Ông Phan Bá Ninh - Trưởng phòng Kinh tế xã Đông Kinh cho biết: “Địa phương thực hiện mô hình tưới ngập - khô xen kẽ trên diện tích khoảng 200 ha. Đây là phương thức sản xuất mới nên công tác chỉ đạo sản xuất được đặc biệt quan tâm. Xã sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với đơn vị quản lý thủy lợi để điều tiết nước hợp lý giai đoạn sau gieo cấy, đồng thời hướng dẫn người dân chăm sóc lúa đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm hiệu quả canh tác và tiết kiệm nguồn nước”.
Bên cạnh đó, một số đối tượng sâu bệnh đã bắt đầu phát sinh, gây hại cục bộ trên các vùng sản xuất. Bà con nông dân cần tăng cường kiểm tra đồng ruộng để kịp thời phát hiện và phòng trừ.
Ông Phan Văn Hạnh (thôn Đoàn Kết, xã Thiên Lộc) thông tin: “Tại một số chân ruộng gieo cấy sớm đã xuất hiện bọ trĩ gây hại, chích hút nhựa lá non làm lá cuốn lại, tóp héo và vàng khô, khiến cây lúa sinh trưởng chậm. Bà con áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp như làm sạch cỏ dại, điều tiết nước hợp lý, bón phân cân đối và có thể phun thuốc bảo vệ thực vật khi mật độ sâu hại cao”.
Theo ông Phan Văn Huân - Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi (Sở NN&MT tỉnh), thời tiết trong tiết Lập Xuân - Vũ Thủy nhiệt độ tăng dần, ẩm độ cao, ánh sáng đầy đủ giúp quang hợp tốt hơn, thuận lợi cho các loại cây trồng sinh trưởng. Vì vậy, các địa phương và bà con nông dân cần chú trọng điều tiết nước, dặm tỉa lúa bảo đảm mật độ hợp lý, đặc biệt đối với diện tích lúa gieo thẳng; bón thúc đẻ nhánh sớm, bón tập trung để lúa sinh trưởng tốt.
Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn nhiều đối tượng sâu bệnh như bọ trĩ, đạo ôn, ruồi đục nõn có nguy cơ phát sinh mạnh. Nông dân cần thường xuyên thăm đồng, phát hiện sớm để phòng trừ kịp thời. Với những diện tích đã xuất hiện sâu bệnh, ngừng bón đạm, không phun các loại phân bón qua lá có chứa đạm. Trường hợp sâu bệnh xuất hiện với mật độ cao, phải phun thuốc theo nguyên tắc “4 đúng”; sau 5 - 7 ngày tiếp tục kiểm tra để xử lý lần hai nếu cần thiết”.
