“Ba sẵn sàng” - ngọn lửa thắp sáng tinh thần tuổi trẻ
Với việc dựng lên “sự kiện Vịnh Bắc Bộ”, ngày 5/8/1964, đế quốc Mỹ huy động máy bay tiến hành đánh phá miền Bắc nước ta, mở đầu cuộc chiến tranh bằng không quân và hải quân phá hoại miền Bắc.
Căm phẫn trước tội ác leo thang của đế quốc Mỹ, từ trường học, công xưởng, nhà máy đến các nông trường, cơ quan, thôn, bản, tất cả thanh niên đều thể hiện quyết tâm sẵn sàng cho cuộc đối đầu lịch sử.
Phong trào “Ba sẵn sàng” được phát động trong thanh niên Thủ đô, sau đó lan rộng khắp miền Bắc, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. (Ảnh: TTXVN)
Trong bối cảnh đó, tại phiên họp bất thường ngày 7/8/1964, Ban Thường vụ Thành đoàn Hà Nội đã phát động phong trào “Ba sẵn sàng” với các nội dung: sẵn sàng chiến đấu; sẵn sàng gia nhập các lực lượng vũ trang; sẵn sàng đi bất cứ nơi nào, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần.
Tối ngày 9/8/1964, phong trào chính thức được phát động tại Quảng trường Nhà hát lớn Thành phố (nay là Quảng trường Cách mạng Tháng 8). Hàng vạn thanh niên Thủ đô đã xuống đường biểu dương lực lượng, lên án hành động của đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh ra miền Bắc.
Đến tháng 3/1965, trước yêu cầu tình hình mới, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn quyết định đẩy mạnh phong trào “Ba sẵn sàng” lên thành cao trào. Từ đó, nội dung của phong trào được bổ sung và nâng cao thành: sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu dũng cảm, sẵn sàng gia nhập các lực lượng vũ trang; sẵn sàng khắc phục mọi khó khăn đẩy mạnh sản xuất, công tác và học tập trong bất kỳ tình huống nào; sẵn sàng đi bất cứ nơi nào, làm bất cứ việc gì mà Tổ quốc cần đến.
Lực lượng TNXP tham gia bốc dỡ hàng hóa, vũ khí phục vụ chiến đấu giải phóng miền Nam. (Ảnh tư liệu).
Với nội dung mới này, phong trào “Ba sẵn sàng” đã phát huy cao độ tiềm năng to lớn của sức trẻ trong thanh niên cả nước và thể hiện tính sáng tạo, sức vươn lên của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Đến năm 1966, phong trào “Ba sẵn sàng” đã thu hút hơn 3 triệu đoàn viên, thanh niên cả nước tham gia, trở thành một trong những phong trào hành động cách mạng lớn nhất của tuổi trẻ Thủ đô và cả nước trong thế kỷ XX.
Bản hùng ca bất diệt của tuổi trẻ Hà Tĩnh
Cùng với khí thế sục sôi của cả nước, phong trào “Ba sẵn sàng” ở Hà Tĩnh cũng đã lan rộng, giục giã bước chân tuổi trẻ, sẵn sàng cống hiến, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.
Các nữ TNXP tại Ngã ba Đồng Lộc năm 1968. (Ảnh tư liệu)
Tháng 7/1965, tỉnh ta thành lập 2 tổng đội, mỗi tổng đội gồm 10 đại đội. Ban đầu lấy tên là 26/3/K15 và 31/3/K31, sau đó đổi thành N53 - P18 và N55 - P18. Đây là hai đơn vị chủ công giàu truyền thống nhất của lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) Hà Tĩnh.
Tổng đội TNXP N55 - P18 được thành lập với 1.227 đội viên, chủ yếu là nữ, biên chế thành 10 đại đội (C). Tất cả các đội viên đều xung phong ra trận với một tâm thế “Ba sẵn sàng”.
Từ năm 1965 đến năm 1975, lực lượng TNXP của Tổng đội có mặt trên tất cả các tuyến đường trọng điểm: Đường 1A (từ Bến Thủy đến Đèo Ngang), đường 15A, đường 8, đường 24, đường 70A, 70B.
Nhiệm vụ của Tổng đội là sản xuất, chiến đấu và học tập. Cụ thể là vận tải hàng hoá, san lấp hố bom, làm đường, dẫn đường cho xe qua, phá bom nổ chậm, đảm bảo thông đường cho xe ra tiền tuyến. Ngoài giờ lao động và chiến đấu thì học văn hoá.
Bà Tuệ trân quý từng bức ảnh cùng đồng đội.
Từng tham gia TNXP tại chiến trường Đồng Lộc, bà Lương Thị Tuệ nguyên Đội phó, Bí thư Chi đoàn C55 nhớ lại: “Năm 1968, khi còn là cán bộ đoàn của huyện Kỳ Anh, tôi được Tỉnh đoàn điều động bổ sung vào Tổng đội TNXP N55-P18. Lúc ấy, phong trào “Ba sẵn sàng” đang rầm rộ khí thế.
Với tất cả nhiệt huyết của tuổi trẻ và tinh thần “Địch phá một thì ta làm mười”, “Tiếng hát át tiếng bom”, tôi cùng các TNXP của Tổng đội đã chiến đấu, lao động sản xuất, học tập hăng say. Chúng tôi không tiếc tuổi xuân và xương máu, chỉ mong góp sức mình phục vụ kháng chiến”.
Với bà Vân, được tham gia cách mạng là một điều vinh dự.
Khí thế “Ba sẵn sàng” cũng hừng hực “cháy” tại đại đội 551 thuộc Tổng đội TNXP N55-P18. Đại đội 551 được thành lập trên cơ sở Đại đội 510 (C10) và một bộ phận của Đại đội 559 (C9). Nhiệm vụ của đại đội là bốc dỡ hàng hoá, san lấp hố bom, làm đường, bảo đảm thông xe, thông tuyến trên cung đường Trường Sơn từ Khe Giao (Thạch Hà) đến động Bụt - Địa Lợi (Hương Khê).
Đại đội có 120 người, do các anh chị: Nguyễn Tiến Dũng, Nguyễn Văn Bố, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thị Nhung lãnh đạo. Đại đội có 3 thành tích cơ bản là: sản xuất giỏi, phục vụ chiến đấu tốt, học tập văn hoá tốt.
Bà Nguyễn Thị Vân (SN 1942) - nguyên là Đại đội phó Đại đội 551 chia sẻ: “Năm 1969, lúc đó đã 16 tuổi, tôi viết đơn xin tình nguyện tham gia TNXP. Hồi ấy, phong trào “Ba sẵn sàng” được phát động, tôi chẳng ngại ngần mà đăng ký tham gia. Với lớp thanh niên chúng tôi, được tham gia cách mạng là một điều vinh dự, ai nấy đều phấn khởi và luôn cố gắng hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Nơi tuyến lửa cũng chính là nơi tuổi trẻ được thỏa sức cống hiến dù biết bản thân có thể hi sinh bất kỳ lúc nào”.
10 cô gái tuổi đời còn rất trẻ thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội TNXP 55 -P18 Hà Tĩnh hy sinh khi đang phá lấp hố bom, mở đường giữ huyết mạch tiền tuyến.
Phong trào “Ba sẵn sàng” ở Hà Tĩnh trở thành huyền thoại với sự hoá thân bất tử của 10 cô gái thuộc tiểu đội 4 - C552 (Tổng đội TNXP N55-P18). Được thành lập năm 1965, đến thời điểm năm 1968, tiểu đội gồm có 17 người do chị Võ Thị Tần làm A trưởng. Thời gian đầu, cả tiểu đội ở Phú Lộc (Can Lộc) làm nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa chữa mặt đường, vận tải hàng hóa trên tuyến đường 15A. Đến tháng 4/1968, trước tình hình địch đánh phá ác liệt tại Ngã ba Đồng Lộc, cả tiểu đội được điều về ngã ba làm nhiệm vụ lấp hố bom, bảo đảm thông đường, thông xe.
Trưa 24/7/1968, giống như mọi ngày, 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, ra đường làm nhiệm vụ. Đến 16 giờ, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc, một quả nổ gần căn hầm chữ A, nơi 10 chị đang tránh bom. Hầm sập, tất cả 10 chị hy sinh. Sự hy sinh anh dũng của 10 nữ TNXP tuổi đời mười tám, đôi mươi đã khiến cả thế giới xúc động, trở thành biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.
Đã 59 năm trôi qua nhưng lịch sử sẽ mãi khắc ghi sự cống hiến, hy sinh to lớn của biết bao người con, biết bao chàng trai, cô gái TNXP Hà Tĩnh, tinh thần “Ba sẵn sàng” vẫn mãi mãi bất diệt toả sáng và luôn nhắc nhở các thế hệ thanh niên Hà Tĩnh hôm nay không ngừng rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, góp phần xây dựng đất nước ngày càng mạnh giàu, với phương châm “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên.”
