Theo Bộ Công thương, đối với biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt, đề án phân tích các phương án cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện gồm 1 bậc (đồng giá), 3 bậc, 4 bậc và 5 bậc. Tuy nhiên, theo cơ quan tư vấn là Công ty TNHH MTV Tư vấn và Chuyển giao công nghệ Bách Khoa, phương án đồng giá (1 bậc) không áp dụng được trên thực tế nhìn vào các mục tiêu định giá, chính sách xã hội, phản ánh chi phí cung ứng, sử dụng điện tiết kiệm hiệu quả.
Các phương án điều chỉnh cơ cấu biểu giá điện cho mục đích sinh hoạt (3, 4, 5 bậc) đều có các hộ sử dụng điện thấp hoặc trung bình dưới 300 kWh tăng giá điện (số lượng các hộ này chiếm trên 85% tổng số hộ sử dụng điện sinh hoạt).
Các hộ sử dụng điện từ 300 kWh đến dưới 1.000 kWh được giảm giá điện; các hộ dùng điện trên 1.000 kWh tăng giá điện. Như vậy, cả 3 phương án điều chỉnh sẽ có tác động tăng giá ở các mức độ khác nhau cho hơn 85% tổng số hộ sử dụng điện cho mục đích sinh hoạt.
Biểu giá điện được đề xuất rút gọn từ 6 xuống còn 5 bậc
Đơn vị tư vấn đã phân tích ưu, nhược điểm của các phương án biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt. Trên cơ sở đó, đơn vị tư vấn đã đề xuất áp dụng phương án biểu giá điện 5 bậc.
Cụ thể: Bậc 1 từ 0-100 kWh đầu tiên, giá điện mới là 1.753 đồng/kWh (giá đang áp dụng là 1.678-1.734 đồng/kWh); Bậc 2 từ 101-200 kWh, giá điện mới đề xuất là 2.014 đồng/kWh (giá đang áp dụng là 2.014 đồng/kWh); Bậc 3 từ 201-400 kWh, giá điện mới đề xuất là 2.424 đồng/kWh (giá đang áp dụng là 2.536-2.834 đồng/kWh); Bậc 4 từ 401-700 kWh, giá điện mới đề xuất là 2.871 đồng/kWh (giá đang áp dụng là 2.927 đồng/kWh); Bậc 5 từ 701 kWh trở lên, giá điện mới đề xuất là 3.076 đồng/kWh (giá đang áp dụng là 2.927 đồng/kWh).
Theo cơ quan tư vấn, phương án này giữ nguyên giá điện hiện hành cho bậc 1 từ 0 - 100 kWh nhằm đảm bảo ổn định giá điện cho các hộ nghèo, hộ chính sách xã hội có mức sử dụng điện thấp (chiếm 33,48% số hộ).
Phần chênh lệch giảm doanh thu tiền điện được bù đắp từ hộ sử dụng điện từ 401 - 700 kWh và trên 700 kWh. Đồng thời, giữ nguyên giá điện hiện hành cho các bậc từ 101 - 200 kWh và 201 - 300 kWh. Giá điện cho các bậc từ 401 - 700 kWh và từ 700 kWh trở lên được thiết kế nhằm bù trừ doanh thu cho các bậc thấp.
Đơn vị tư vấn đánh giá phương án rút ngắn từ 6 bậc xuống 5 bậc sẽ đơn giản hơn, ghép các bậc lại với nhau để tăng khoảng cách mức tiêu thụ điện giữa các bậc và nới rộng khoảng cách mức tiêu thụ của các bậc cao hơn nhằm phản ánh tình hình thực tế tiêu thụ điện và khuyến khích sử dụng tiết kiệm điện.
Ảnh minh họa: SGGP
Tuy nhiên, phía tư vấn cũng chỉ ra nhược điểm là tiền điện các hộ sinh hoạt có mức sử dụng điện cao tư 711 kWh/tháng trở lên phải trả tăng thêm.
Trên cơ sở ý kiến của đơn vị tư vấn, Bộ Công thương đánh giá đề án được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận về tính giá điện phản ánh chi phí, phương pháp phân bổ chi phí đến từng nhóm khách hàng sử dụng điện nên đã dần xóa được việc bù chéo giữa các nhóm khách hàng sử dụng điện.
Bộ Công thương thống nhất với kiến nghị của đơn vị tư vấn tại đề án là không xem xét Phương án giá sinh hoạt đồng giá trong các phân tích lựa chọn biểu giá bán lẻ điện. Trên cơ sở phân tích ý kiến của tư vấn, Bộ Công thương đề xuất phương án biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc và 4 bậc.
Phương án 1: Cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt theo hướng rút ngắn từ 6 bậc xuống 5 bậc như theo đề xuất của EVN và Tư vấn nhưng có thay đổi về cơ cấu tỉ trọng so với giá bán lẻ điện bình quân. Cụ thể: Bậc 1 cho 100 kWh đầu tiên. Bậc 2 từ 101 - 200 kWh; Bậc 3 từ 201 - 400 kWh. Bậc 4 từ 401 - 700 kWh. Bậc 5 từ 701 kWh trở lên
Trên cơ sở thiết kế các bậc nêu trên, giá điện cho từng bậc được Bộ Công thương thiết kế lại. Theo đó, Bộ muốn giữ nguyên giá điện hiện hành cho bậc 1 từ 0-100 kWh nhằm đảm bảo ổn định giá điện cho các hộ nghèo, hộ chính sách xã hội có mức sử dụng điện thấp (chiếm 33,48% số hộ). Phần chênh lệch giảm doanh thu tiền điện được bù đắp từ hộ sử dụng điện từ 401-700 kWh và trên 700kWh.
Giữ nguyên giá điện hiện hành cho các bậc từ 101 - 200 kWh và từ 201 - 300 kWh. Giá điện cho các bậc từ 401 - 700 kWh và từ 700 kWh trở lên được thiết kế nhằm bù trừ doanh thu cho các bậc thấp.
Theo Bộ Công thương, ưu điểm của phương án này là đơn giản, người dân dễ hiểu do giảm từ 6 bậc như cơ cấu biểu giá điện hiện nay xuống còn 5 bậc giá điện. Nhược điểm là tiền điện các hộ sinh hoạt có mức sử dụng điện cao từ 711 kWh/tháng trở lên (chiếm khoảng 2% số hộ) phải trả tăng thêm.
Phương án 2: Bộ Công thương đề xuất cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt theo hướng rút ngắn từ 6 bậc xuống 4 bậc theo đề xuất của Tập đoàn Điện lực Việt Nam và phía tư vấn. Cụ thể: Bậc 1 cho 100 kWh đầu tiên; Bậc 2 từ 101 - 300 kWh; Bậc 4 từ 301 - 700 kWh và Bậc 5 từ 701 kWh trở lên
Theo đó, giữ nguyên giá điện hiện hành cho bậc 1 từ 0 - 100 kWh nhằm đảm bảo ổn định giá điện cho các hộ nghèo, hộ chính sách xã hội có mức sử dụng điện thấp (chiếm 33,48% số hộ), ngân sách nhà nước hỗ trợ cho các hộ nghèo, hộ chính sách xã hội không thay đổi.
Phần chênh lệch giảm doanh thu tiền điện được bù đắp từ hộ sử dụng điện từ 100 - 200 kWh; 301 - 400 kWh và trên 700 kWh. Giá điện cho các bậc từ 101 - 700 kWh và từ 700 kWh trở lên được thiết kế nhằm bù trừ doanh thu cho các bậc thấp.
Theo Bộ Công thương, ưu điểm của phương án này là đơn giản trong áp dụng, tạo điều kiện cho đơn vị điện lực trong việc quản lý, tính toán hóa đơn tiền điện, phù hợp với xu thế cải tiến cơ cấu biểu giá điện cho sinh hoạt tại một số nước trong khu vực.
Việc phân chia giảm bớt 1 bậc so với Phương án 5 bậc nêu trên sẽ làm giảm bớt một phần tác động tăng tiền điện trong các tháng chuyển mùa với phần lớn các hộ sử dụng điện nằm trong dải sử dụng từ 100 - 300 kWh.
Phân tích nhược điểm so với phương án 5 bậc nêu trên, Bộ Công thương cho rằng, phương án 4 bậc sẽ làm tăng tiền điện phải trả đối với các hộ có mức sử dụng từ 119 - 232 kWh/tháng và các hộ có mức sử dụng trên 806 kWh/tháng.
Tuy nhiên, theo đánh giá sơ bộ thì tác động tăng tiền điện đối với các hộ có mức sử dụng từ 119 - 232 kWh/tháng là không lớn với mức tiền điện tăng thêm chỉ tối đa chỉ 12.100 đồng/tháng/hộ, tương ứng mức tăng tiền điện là 3,25%.
Bộ Công thương cũng nêu rõ quan điểm, phương án 4 bậc sẽ có tác dụng thấp hơn trong việc khuyến khích khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả so với phương án 5 bậc.
