Đền Quan Thánh (Võ Miếu)

Đó là đền Quan Thánh, còn gọi là Võ Miếu, thờ Quan Võ, tự Họ Trường, sau đổi là Vân Trường, một võ tướng có tài mưu lược và rất mực trung nghĩa, là anh em kết nghĩa với Lưu Bị và Trương Phi thời Tam quốc.

Võ Miếu ban đầu chỉ là ngôi nhà gỗ lợp tranh. Năm 1898, được xây dựng lợp ngói, nhưng hơn 20 năm sau bị hư hỏng nặng. Đến năm 1922 (Khải định năm thứ 7), Võ Miếu được sửa chữa lại, bổ sung và mở rộng như ngày nay. Nguyên xưa Võ Miếu chỉ thờ có Quan Thánh, gồm tượng Ngài đặt ở giữa, hai bên là tượng Châu Bình và Châu Xương.

Võ Miếu xây dựng quy mô lớn trên diện tích dài 70m, rộng 44m, cấu trúc theo kiểu chữ “ Môn”, với cổng Tam quan, hai toà nhà hạ và thượng điện, quay hướng Nam. Các bộ phận nội ngoại thất liên hoàn chặt chẽ, đăng đối và hài hoà.

So với nhiều di tích trên địa bàn Hà Tĩnh, cổng Tam quan Võ Miếu có quy mô và kiến trúc đẹp trong một không gian ba chiều, vừa tách bạch vừa liên hoàn và trang nghiêm. Hai bên cổng có hai cột nanh to, trên đỉnh đắp hai con nghê đang chầu. Cổng có 3 cửa ra vào, phía trên được trang trí mặt hổ phù, chim phượng cuốn thư phía dưới có đề 3 chữ “Quan Thánh từ” và câu đối…

Nhà Hạ điện dài 10,6 m, rộng 8, 7 m với 3 gian xây tường bao quanh. Cửa chính hình vòm cung trên có 3 chữ Hán “Trạc quyết linh”. Hai cửa hai bên cấu trúc giống nhau, trên đề hai chữ Hán “Trung Can” và “ Nghĩa Khí”. Xung quanh treo nhiều biển gỗ sơn son thiếp vàng khắc một số chữ Hán.

Nhà Thượng điện là một ngôi nhà chồng diêm 8 mái, gian giữa có một hương án sơn son trang trí đẹp, phía trên bài trí các đồ thờ, tiếp đến là bệ long ngai đặt 4 pho tượng bằng gỗ sơn son đó là tượng Quan Công (chính giữa) xung quanh là tượng Châu Bình, Châu Xương và Trần Hưng Đạo.

Ngoài kiến trúc nghệ thuật độc đáo, việc tôn thờ một dũng tướng có tài mưu lược và trung nghĩa như quan Vân Trường làm cho Võ Miếu trở thành di tích văn hoá giàu ý nghĩa lịch sử và nhân văn.