Gỡ “nút thắt” mặt bằng các dự án giao thông trọng điểm

Giải phóng mặt bằng (GPMB) là “điểm nghẽn” lớn trong triển khai các dự án hạ tầng giao thông, đặc biệt tại khu vực trung tâm đô thị – nơi quỹ đất hạn hẹp, mật độ dân cư cao và nguồn gốc đất đai khá phức tạp.

Dự án đường Lê Duẩn kéo dài đoạn từ đường Nguyễn Xí đến Quốc lộ 1A (trước thuộc phường Hà Huy Tập, nay là phường Thành Sen) triển khai dang dở gần 10 năm qua cũng xuất phát từ yếu tố mặt bằng. Dự án được phê duyệt chủ trương đầu tư lần đầu vào năm 2016, khởi công năm 2018 và đã phải điều chỉnh tiến độ 3 lần do vướng mắc trong bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Phải đến đầu tháng 11/2025, chủ đầu tư mới có thể tiếp nhận 100% mặt bằng sạch để nhà thầu thi công hạng mục cuối cùng, khép lại hành trình gần 10 năm “chậm tiến độ”. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ 5 hộ dân chưa thống nhất phương án bồi thường, trong đó có 1 hộ thuộc diện tái định cư và 4 hộ có diện tích đất bị thu hồi lớn, kiến nghị được bồi thường bằng đất thay vì bằng tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu không chỉ tuân thủ đúng quy định pháp luật mà còn cần sự linh hoạt, thấu hiểu và đối thoại hiệu quả với người dân.

Theo ông Hoàng Xuân Trường – Phó Chủ tịch UBND phường Thành Sen, thực hiện mốc thời gian bàn giao mặt bằng dự án đường Lê Duẩn kéo dài mà tỉnh giao (31/11/2025), địa phương đã chủ động phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và các đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền, vận động, làm việc trực tiếp với từng hộ dân; vận dụng linh hoạt các cơ chế, chính sách đảm bảo theo quy định. Trên cơ sở đó, phương án tái định cư được xây dựng phù hợp với diện tích thu hồi, vừa đảm bảo quy định, vừa đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân. Kết quả, 100% mặt bằng sạch được bàn giao tạo điều kiện đưa dự án sớm “về đích” sau nhiều năm dang dở.

Không riêng dự án đường Lê Duẩn kéo dài, nhiều dự án giao thông trọng điểm tại khu vực trung tâm cũng đang được các cấp, ngành tập trung tháo gỡ vướng mắc. Tại Dự án đường Vành đai phía Đông TP Hà Tĩnh (cũ) với tổng mức đầu tư 950 tỷ đồng, đến nay, đã bàn giao trên 79% mặt bằng. Tuy nhiên, tiến độ vẫn chưa đạt yêu cầu khi còn vướng mắc tại 2 phường Thành Sen và Trần Phú.

Tại phường Thành Sen, còn 45 hộ dân chưa hoàn tất GPMB, chủ yếu liên quan đến xác định nguồn gốc đất, bố trí tái định cư và các trường hợp có diện tích đất thu hồi lớn đang có yêu cầu kiến nghị. Trong khi đó, phường Trần Phú còn 20 thửa đất ở chưa bàn giao, trong đó có 13 thửa vướng về nguồn gốc đất đai, 1 thửa thuộc tổ chức và 6 thửa là các hộ có diện tích thu hồi lớn đang xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Ông Dương Đình Phúc – Phó Chủ tịch UBND phường Trần Phú cho biết: Địa phương xác định phải tiếp tục huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, kiên trì tuyên truyền để người dân hiểu và đồng thuận với chủ trương, chính sách. Tuy nhiên, với những trường hợp đã thực hiện đầy đủ quy trình, đúng quy định pháp luật nhưng người dân vẫn không chấp hành, phường sẽ xem xét áp dụng các biện pháp cưỡng chế, bảo vệ thi công nhằm đảm bảo tiến độ chung của dự án.

Tương tự, dự án đường Xô Viết Nghệ Tĩnh kéo dài về phía Đông cũng là một trong những công trình được tỉnh chỉ đạo hoàn thành bàn giao 100% mặt bằng sạch vào tháng 3/2026.

Dự án đã hoàn thành GPMB hơn 62% khối lượng, các cơ quan chức năng đang gấp rút đẩy nhanh tiến độ GPMB. Theo đó, với đất nông nghiệp, hơn 40 thửa đất đã được Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh trình UBND phường Thành Sen thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường; đối với đất ở, còn vướng mắc 8 thửa dọc hai bên đường Mai Thúc Loan, trong đó: 5 thửa đã hoàn thiện hồ sơ, phấn đấu bàn giao trước 31/12/2025, 3 thửa còn lại gặp khó khăn do liên quan đến chi phí di dời máy móc nên dự kiến hoàn thành trong tháng 1/2026.

Công tác GPMB khu tái định cư Tân Quý - phường Thành Sen giai đoạn 1 cũng được đẩy mạnh nhằm phục vụ dự án đường Xô Viết Nghệ Tĩnh kéo dài. Ông Nguyễn Chí Công – Trưởng phòng Giá đất và Bồi thường (Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh) cho biết: Dự án từng vướng mắc tại 2 hộ dân liên quan đến xác định nguồn gốc đất. Thông qua quá trình tuyên truyền, đối thoại và cung cấp đầy đủ cơ sở pháp lý, các hộ đã đồng thuận bàn giao mặt bằng, dù phương án bồi thường chưa được phê duyệt, góp phần đẩy nhanh tiến độ chung.

Theo ông Thân Viết Văn – Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, ngoài các dự án nói trên, đơn vị đang chủ trì GPMB nhiều dự án giao thông trọng điểm tại khu vực trung tâm như: đường Hàm Nghi kéo dài, đường Xuân Diệu kéo dài đoạn từ đường bao khu đô thị Bắc đến đường Ngô Quyền... Để đảm bảo tiến độ, Trung tâm vừa đẩy nhanh xây dựng các khu tái định cư, vừa trực tiếp triển khai GPMB theo nhiệm vụ được giao. Đề nghị chính quyền địa phương liên quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ đẩy nhanh tiến độ các phần việc, nhất là việc xác định giá đất, nguồn gốc đất đai, bố trí tái định cư, di dời hạ tầng lưới điện…, tạo cơ sở sớm bàn giao 100% mặt bằng sạch để triển khai thi công, góp phần đưa các dự án về đích đảm bảo tiến độ.

Giải phóng mặt bằng luôn là yếu tố quyết định để đưa các dự án giao thông về đích sớm, góp phần hoàn thiện hạ tầng theo quy hoạch, đáp ứng nhu cầu giao thông – vận tải ngày càng cao, tạo không gian phát triển mới cho đô thị trung tâm. Đó còn là nền tảng thu hút các nhà đầu tư chiến lược, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững giai đoạn tới.