Tổng thống Guatemala Bernardo Arevalo ngày 18/1 ban bố "tình trạng vây hãm" có hiệu lực trong vòng 30 ngày, cho phép sử dụng toàn bộ lực lượng gồm cảnh sát và quân đội để trấn áp tình trạng bạo lực băng đảng.
"Tình trạng vây hãm" có tác động tương tự lệnh thiết quân luật tại Guatemala, cho phép hạn chế hoặc đình chỉ các quyền tự do dân sự của người dân, mở rộng quyền hạn của lực lượng an ninh nhằm đối phó với những mối đe dọa trật tự công cộng. Chính phủ cũng có thể đình chỉ quyền hội họp và cho phép lực lượng an ninh bắt giữ, thẩm vấn nghi phạm mà không cần lệnh từ tòa án.
Tuy nhiên, biện pháp này vẫn cần có sự chấp thuận của quốc hội Guatemala, vốn do phe đối lập kiểm soát.
Ông Arevalo ra quyết định sau khi lực lượng an ninh giải cứu 9 quản giáo tại nhà tù Renovacion I cách thủ đô Guatemala City khoảng 75 km, sau khi họ bị tù nhân giữ làm con tin. Các băng đảng còn giữ con tin tại hai nhà tù khác quanh thủ đô, gồm 28 người ở Fraijanes II và 9 người tại cơ sở Preventivo.
Bộ trưởng Nội vụ Marco Antonio Villeda thông báo đang đàm phán để đảm bảo các con tin được tự do, nhưng khẳng định "sẽ không cúi đầu trước những tên tội phạm".
Chính phủ Guatemala cáo buộc băng đảng tội phạm Barrio 18 tổ chức loạt vụ chiếm nhà tù nhằm đòi hỏi nhiều đặc quyền hơn cho những phạm nhân là thành viên nhóm, trong đó có thủ lĩnh Aldo Duppie đang thụ án tù tổng cộng khoảng 2.000 năm.
Sau khi cảnh sát bắt được Aldo Duppie và áp giải sang nơi khác, đã có nhiều vụ bạo lực xảy ra ở thủ đô Guatemala City nhắm vào cảnh sát, khiến ít nhất 8 sĩ quan thiệt mạng và 10 người bị thương.
"Những vụ giết người được thực hiện với ý đồ khủng bố lực lượng an ninh và người dân, khiến chúng ta từ bỏ cuộc chiến chống lại các băng đảng và sự sợ hãi mà chúng gieo rắc. Tuy nhiên, chúng sẽ thất bại", Tổng thống Arevalo nói, đồng thời tuyên bố quốc tang 3 ngày để tưởng nhớ những cảnh sát thiệt mạng.
Giám đốc Cảnh sát Quốc gia Guatemala David Boteo khuyên người dân hạn chế ra đường giữa làn sóng bạo lực, trong khi Bộ Giáo dục hủy các lớp học trên toàn quốc vào ngày 19/1 để đảm bảo an toàn. Bộ trưởng Quốc phòng Guatemala Henry Saenz tuyên bố quân đội sẽ duy trì sự hiện diện trên đường phố để truy quét các nhóm tội phạm.
Quốc hội Guatemala tháng 10/2025 tuyên bố Barrio 18 là tổ chức khủng bố, ngay sau khi chính phủ Mỹ đưa băng đảng này vào danh sách các tổ chức khủng bố nước ngoài. Tỷ lệ án mạng tại Guatemala năm 2025 là 16,1 trên 100.000 dân, cao gấp đôi mức trung bình toàn cầu.
Theo Reuters, AFP