Gần một tuần sau khi ra lệnh tiến hành cuộc đột kích bắt tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, cũng như tuyên bố không loại trừ sử dụng vũ lực để kiểm soát đảo Greenland, Tổng thống Donald Trump có cuộc phỏng vấn với NY Times tại Nhà Trắng tối 7/1.
Trong cuộc trò chuyện, ông Trump lần đầu tiên vạch ra tầm nhìn về quyền lực toàn cầu của mình, cho rằng chỉ "đạo đức bản thân" mới quyết định giới hạn của quyền lực đó, thay vì luật pháp hay các hiệp ước quốc tế.
"Giới hạn chính là đạo đức của tôi, là suy nghĩ của tôi. Đó là điều duy nhất có thể ngăn tôi lại", ông nói và nhấn mạnh thêm "tôi không cần luật pháp quốc tế. Tôi cũng không tìm cách làm hại con người".
Khi được hỏi kỹ hơn về việc liệu chính quyền của ông có cần tuân thủ luật pháp quốc tế hay không, ông vẫn đáp rằng "tôi có". Song ông làm rõ thêm rằng chính ông sẽ là người phân định khi nào những ràng buộc của luật pháp quốc tế được áp dụng với Mỹ.
"Điều đó còn tùy vào định nghĩa của các vị về luật pháp quốc tế là gì", ông nói.
Những tuyên bố này cho thấy cốt lõi trong quan điểm của ông Trump về quyền lực thế giới là ý tưởng cho rằng sức mạnh quốc gia đóng vai trò quyết định khi các nước xảy ra xung đột, theo giới quan sát.
Sự khó đoán cùng lập trường sẵn sàng sử dụng hành động quân sự của ông Trump đang tạo ra sức ép lớn đối với nhiều quốc gia, trong đó có Colombia. Khi đang phỏng vấn tối 7/1, ông Trump nhận được cuộc gọi khá dài từ Tổng thống Colombia Gustavo Petro, người đã tỏ ra lo ngại trước những lời đe dọa về một cuộc tấn công của Mỹ vào nước này.
"Chúng tôi đang gặp nguy hiểm. Bởi vì mối đe dọa là có thật và nó được chính ông Trump đưa ra", ông Petro nói với NY Times ngay trước cuộc phỏng vấn của lãnh đạo Mỹ.
Dù nội dung không được công bố, cuộc điện đàm giữa hai lãnh đạo là ví dụ cho thấy chiến lược ngoại giao gây sức ép của Mỹ đang được triển khai. Vài giờ trước đó, ông Trump cùng Ngoại trưởng Marco Rubio cũng tuyên bố rút Mỹ khỏi 66 tổ chức quốc tế, vốn được thành lập để thúc đẩy hợp tác đa phương.
Ông Trump tỏ ra tự tin về sức mạnh của Mỹ. Ông viện dẫn thành công của đòn tập kích vào chương trình hạt nhân Iran hồi giữa năm 2025, động thái góp phần chấm dứt cuộc chiến giữa Israel và Iran khi đó. Lãnh đạo Mỹ thậm chí còn đặt mô hình oanh tạc cơ B-2 dùng trong chiến dịch tập kích trên bàn làm việc.
Ngoài ra, ông cũng nhắc tới cuộc đột kích gây chấn động thế giới vào Venezuela cũng như tham vọng kiểm soát vùng lãnh thổ Greenland, hiện thuộc chủ quyền của Đan Mạch, một đồng minh trong NATO của Mỹ. Những động thái như vậy đã vấp chỉ trích mạnh mẽ từ các đồng minh và đối tác toàn cầu.
Dù lãnh đạo Đan Mạch cảnh báo việc sử dụng biện pháp quân sự để kiểm soát Greenland của Mỹ có thể đặt dấu chấm hết cho liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương, chính quyền ông Trump chưa có dấu hiệu lùi bước.
Khi được hỏi ưu tiên lớn hơn là giành được Greenland hay bảo vệ NATO, ông Trump không trả lời trực tiếp nhưng thừa nhận "đó có thể là sự lựa chọn". Ông nói NATO về cơ bản là vô dụng nếu thiếu Mỹ giữ vai trò trung tâm.
Ngay cả khi mô tả các chuẩn mực của thế giới hậu Thế chiến II là những gánh nặng không cần thiết đối với siêu cường, ông Trump bác bỏ quan điểm cho rằng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hay Tổng thống Nga Vladimir Putin có thể vận dụng logic tương tự theo cách gây bất lợi cho Mỹ.
Ông cũng cho rằng các tổng thống Mỹ tiền nhiệm đã quá thận trọng khi không khai thác sức mạnh của Mỹ để mang lại lợi ích quốc gia. Việc ông Trump kiên quyết với mục tiêu sáp nhập Greenland vào Mỹ phản ánh thế giới quan này. Theo ông, hiệp ước mà Mỹ ký với Đan Mạch năm 1951 không đủ khả năng giúp Mỹ mở cửa lại những căn cứ quân sự trên hòn đảo có vị trí địa chiến lược quan trọng này.
"Quyền sở hữu là rất quan trọng", ông Trump nói.
Khi được hỏi vì sao cần phải sở hữu Greenland, ông Trump nói "đây là điều cần thiết về mặt tâm lý để đạt được thành công. Tôi nghĩ quyền sở hữu mang lại những thứ mình không thể có thông qua thuê hoặc ký hiệp ước".
Nhắc tới NATO, ông chủ Nhà Trắng nói chỉ có ông mới thuyết phục được các nước thành viên chi 5% GDP cho quốc phòng.
"Tôi nghĩ chúng ta sẽ luôn hòa thuận với châu Âu, nhưng tôi muốn họ phải chấn chỉnh. Tôi là người đã khiến họ chi nhiều hơn cho NATO. Nhưng nếu các vị nhìn vào NATO, tôi có thể nói rằng Nga hoàn toàn không lo ngại bất kỳ nước nào khác ngoài chúng ta", ông nói.
Tổng thống Mỹ nhấn mạnh ông đã "làm rất tốt" công việc của mình và tin nếu thiếu ông, "Nga đã kiểm soát toàn bộ Ukraine".
Ông không tỏ ra bận tâm nhiều tới việc thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân lớn cuối cùng với Nga sắp hết hạn trong 4 tuần nữa. Điều đó đồng nghĩa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới lần đầu tiên trong nửa thế kỷ có thể mở rộng kho vũ khí hạt nhân mà không chịu bất cứ điều kiện ràng buộc nào.
"Cứ để nó hết hạn. Chúng ta sẽ làm một thỏa thuận tốt hơn", ông nói, thêm rằng nên đưa cả Trung Quốc vào thỏa thuận tương lai. "Có lẽ các vị cũng muốn lôi kéo thêm một vài bên tham gia".
Về đối nội, ông Trump cho rằng các thẩm phán chỉ có quyền hạn chế chương trình nghị sự trong nước của ông, từ việc triển khai Vệ binh Quốc gia đến áp đặt thuế quan, "trong một số hoàn cảnh nhất định".
Song ông cũng đã tính phương án vượt qua những rào cản từ tòa án. Tổng thống Trump nêu khả năng nếu Tòa án Tối cao bác bỏ thuế quan toàn cầu, ông có thể biến chúng thành hình thức phí cấp phép.
Ông tái khẳng định sẵn sàng viện dẫn Đạo luật Chống nổi loạn, triển khai quân đội trong nước và liên bang hóa một số đơn vị Vệ binh Quốc gia nếu thấy cần thiết. Tuy nhiên, ông cho rằng "hiện tại tôi chưa thực sự thấy cần làm vậy".
Theo NY Times, Washington Post, Guardian
