Xung đột lan rộng tại khu vực Trung Đông đang gây gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy dầu mỏ tới nhiều quốc gia châu Á.
Tình trạng tàu vận tải bị mắc kẹt tại vùng Vịnh trong bối cảnh chi phí thô và cước vận chuyển tăng cao đang đặt khu vực tiêu thụ dầu lớn nhất thế giới trước những rủi ro an ninh năng lượng cấp bách.
Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump phát đi tín hiệu về một chiến dịch quân sự kéo dài nhiều tuần đã làm dấy lên lo ngại về sự gián đoạn lâu dài tại eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.
Theo các nguồn tin công nghiệp, các hoạt động quân sự ngày 1/3 đã làm hư hại ba tàu chở dầu và khiến một thủy thủ thiệt mạng. Trước đó, khoảng 200 tàu đã phải thả neo gần eo biển Hormuz để tránh rủi ro.
Tính đến ngày 2/3, các hãng bảo hiểm tàu biển đã hủy điều khoản bảo hiểm rủi ro chiến tranh, trong khi giá dầu thế giới tăng mạnh 9% (có thời điểm vọt lên tới 13%).
Các nhà phân tích của tập đoàn dịch vụ tài chính Citigroup nhận định, mặc dù Iran chưa chính thức đóng cửa eo biển, nhưng tâm lý né tránh rủi ro đã khiến lưu lượng tàu qua đây sụt giảm rõ rệt.
Châu Á hiện phụ thuộc vào Trung Đông tới 60% lượng dầu nhập khẩu, do đó sự gián đoạn này đang trực tiếp gây áp lực lên các nền kinh tế lớn.
Tại Nhật Bản, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara cho biết nhiều tàu chở dầu đến Nhật Bản đang phải dừng lại ở vịnh Ba Tư. Tập đoàn Itochu và nhà lọc dầu Eneos đang đánh giá lại kế hoạch thu mua và tìm kiếm nguồn cung thay thế ngoài khu vực Trung Đông.
Một số nhà lọc dầu tại Ấn Độ thông báo không thể huy động tàu để bốc dỡ dầu tại Trung Đông. Bộ Dầu khí Ấn Độ đã họp khẩn để xem xét các phương án thay thế, bao gồm việc gia tăng nhập khẩu dầu từ Nga nếu cuộc khủng hoảng kéo dài quá 10-15 ngày.
Tại Đông Nam Á, Tập đoàn năng lượng quốc doanh Indonesia Pertamina đã triển khai các biện pháp giảm thiểu rủi ro nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) nội địa.
Bên cạnh dầu thô, nguồn cung LNG từ Qatar, Oman và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) bị gián đoạn sẽ giáng đòn mạnh vào các quốc gia như Pakistan, Ấn Độ và Bangladesh.
Các chuyên gia tại công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy nhận định, những quốc gia này có thể phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: cạnh tranh thu mua LNG từ các khu vực khác với giá cao hoặc buộc phải cắt giảm nhu cầu tiêu thụ trong nước.
Hiện tại, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) yêu cầu các thành viên duy trì dự trữ dầu ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Nhật Bản - quốc gia sở hữu kho dự trữ chiến lược thuộc nhóm lớn nhất thế giới, cho biết hiện chưa có kế hoạch xả kho khẩn cấp và đang theo dõi sát sao diễn biến ở Trung Đông./.
