Kinh tế Mỹ có thể thiệt hại 210 tỷ USD vì chiến dịch tấn công Iran

Kent Smetters, giám đốc Mô hình Ngân sách Penn Wharton (PWBM), một trong những nhà phân tích tài chính hàng đầu nước Mỹ, cho rằng chi phí mà nước Mỹ bỏ ra cho Epic Fury (Cơn thịnh nộ Kinh hoàng), chiến dịch quân sự quy mô lớn hợp tác với Israel để tập kích Iran, là rất lớn.

Smetters là người đưa ra mô hình phân tích tác động tài chính và kinh tế vĩ mô của chính sách liên bang được ứng dụng tại nhiều tổ chức ở thủ đô Washington. Ông từng làm chuyên gia kinh tế tại Văn phòng Ngân sách Quốc hội và Phó trợ lý bộ trưởng phụ trách Chính sách Kinh tế tại Bộ Tài chính Mỹ.

Theo ông, chi phí quân sự cho chiến dịch Epic Fury dao động từ 40 tỷ USD tới 95 tỷ USD tùy quy mô và thời gian tấn công. Tuy nhiên, mô hình của ông dự báo mức chi phí có khả năng dễ xảy ra nhất là 65 tỷ USD. Số tiền này bao gồm chi phí vận hành các hoạt động quân sự trực tiếp, thay thế vũ khí, khí tài.

"Nếu cuộc chiến kéo dài hơn hai tháng, con số này chắc chắn tăng lên", ông nói.

Ngoài các khoản chi tiêu quân sự trực tiếp, ông Smetters dự báo nền kinh tế Mỹ sẽ thiệt hại thêm 115 tỷ USD, với biên độ dao động rất rộng: từ 50 tỷ USD đến tận 210 tỷ USD tùy tình hình thực tế.

Ông lưu ý rằng nguy cơ chi phí vọt lên mức cao nhất là rất lớn. Thiệt hại này đến từ việc giao thương bị đình trệ, giá năng lượng biến động và thị trường tài chính bất ổn, những hệ lụy thường thấy khi Trung Đông có chiến tranh kéo dài.

Mỹ còn đối mặt với khoản chi 179 tỷ USD liên quan đến thuế đối ứng IEEPA. Sau phán quyết của Tòa án Tối cao về việc loại thuế này là sai quy định, chính phủ Mỹ có thể buộc phải trả lại toàn bộ số tiền đó cho các doanh nghiệp và người đóng thuế Mỹ.

Tổng thống Trump phát động chiến dịch Epic Fury ngày 28/2, phối hợp với Israel tập kích phá hủy các cơ sở tên lửa hành trình, lực lượng hải quân và chương trình hạt nhân của Iran, hạ sát Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Iran sau đó liên tục phóng tên lửa, UAV vào các mục tiêu khắp Trung Đông để trả đũa.

Ít nhất 6 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng trong đòn đáp trả của Iran. Ông Trump ngày 2/3 cho hay chiến dịch có thể kéo dài 4-5 tuần và không loại trừ khả năng đưa bộ binh vào Iran.

Nguy cơ về một cuộc xung đột kéo dài làm tăng đáng kể rủi ro tài chính nên mô hình của ông Smetters giả định chi phí sẽ tăng vọt sau mốc thời gian hai tháng.

Trước khi chiến dịch bắt đầu, Mỹ đã chi 630 triệu USD để dàn quân, chủ yếu là chi phí vận hành hàng chục tàu chiến và hơn 100 phi cơ tới Trung Đông, theo bà Elaine McCusker, cựu quan chức ngân sách cấp cao của Bộ Quốc phòng Mỹ hiện làm việc tại Viện Doanh nghiệp Mỹ. Con số này không nhỏ, nhưng vẫn nằm trong tầm kiểm soát được chi trả bằng nguồn ngân sách khổng lồ 839 tỷ USD mà Bộ Quốc phòng được cấp năm nay.

Theo khảo sát của Reuters/Ipsos, 25% người dân Mỹ ủng hộ chiến dịch không kích Iran. Ngay cả trong nội bộ đảng Cộng hòa, 25% số người đồng tình với việc ông Trump sử dụng vũ lực với Iran.

Trong bối cảnh dư luận chia rẽ và các nhà chính trị bảo thủ đang lo ngại về nợ công, tổn thất kinh tế có khả năng thúc đẩy cuộc tranh luận gay gắt về việc ai là người cuối cùng gánh chịu chi phí cho một cuộc xung đột chưa rõ bao giờ kết thúc.

Ông Smetters cũng đưa ra một góc nhìn thận trọng về cách tính toán chi phí chiến tranh. Ông cho rằng các con số hiện tại thường bỏ qua kịch bản ngược lại.

"Vấn đề là chúng ta chưa tính đến việc nếu Iran thực sự sở hữu vũ khí hạt nhân, thì sau này nước Mỹ có thể còn phải tốn nhiều tiền hơn nữa cho quân sự, thậm chí là chi phí khổng lồ để khắc phục hậu quả nếu các thành phố bị tấn công", ông nói.