Theo kênh CNN, Tổng thống Trump muốn lãi suất giảm mạnh, thị trường chứng khoán bùng nổ và muốn Chủ tịch Fed do chính ông lựa chọn rời khỏi vị trí. Tuy nhiên, cuộc điều tra hình sự chưa từng có tiền lệ của chính quyền nhằm vào ông Jerome Powell có thể không đạt được bất kỳ mục tiêu nào trong số đó.
Trên thực tế, căng thẳng leo thang gây sốc do mối bất hòa kéo dài giữa ông Trump và ông Powell có thể phản tác dụng. Diễn biến này có thể làm chậm quá trình cắt giảm lãi suất, khuấy động tâm lý lo ngại trên Phố Wall và khiến ông Powell quyết định ở lại lâu hơn sau khi nhiệm kỳ chủ tịch kết thúc vào tháng 5.
Khả năng Bộ Tư pháp Mỹ truy tố hình sự ông Powell thậm chí có thể khiến Tổng thống Trump gặp khó khăn hơn trong việc thay thế ông Powell bằng một người trung thành.
Ông Richard Fisher, cựu Chủ tịch Fed chi nhánh Dallas, nói với CNN trong một cuộc phỏng vấn: "Đây là hành vi lạm dụng pháp luật ở mức tồi tệ nhất. Tôi khó tin rằng họ lại hành động tới mức này. Đây là một bước đi quá xa". Ông Fisher thừa nhận ông không hiểu Tổng thống Trump đang cố đạt được điều gì thông qua cuộc điều tra hình sự này.
Trước đó, ông Powell cho biết Bộ Tư pháp Mỹ đã mở cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông với cáo buộc gây hiểu lầm cho Quốc hội về một dự án cải tạo tòa nhà tại trụ sở Fed.
Nhà Trắng nhấn mạnh ông Trump không ra lệnh tiến hành cuộc điều tra. Tuy nhiên, ông Trump đã kêu gọi ông Powell từ chức và nói rằng ông Powell cần đối mặt với các hậu quả pháp lý liên quan việc dự án cải tạo vượt chi phí.
Tại sao cuộc đối đầu gây tác động lớn?
Theo hãng tin Reuters, kể từ khi quay trở lại cầm quyền cách đây một năm, Tổng thống Trump đã sa thải hàng chục nghìn công chức, loại bỏ các vị trí giám sát nội bộ và cách chức những người được đảng Dân chủ bổ nhiệm tại các cơ quan như Ủy ban Thương mại Liên bang. Fed chỉ là một trong những mục tiêu của ông, nhưng có lẽ là mục tiêu quan trọng nhất.
Fed có nhiệm vụ kiểm soát lạm phát, giữ tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp và bảo đảm hệ thống tài chính vận hành trơn tru. Fed thực hiện điều này thông qua thiết lập mức nền cho chi phí tín dụng. Dù Fed chỉ trực tiếp kiểm soát lãi suất liên ngân hàng qua đêm (lãi suất mà các ngân hàng áp dụng với nhau cho các khoản vay ngắn hạn), nhưng mức này đóng vai trò nền tảng cho chi phí của các loại tín dụng khác như vay mua nhà và thẻ tín dụng.
Nếu Fed đặt lãi suất quá cao, điều đó có thể làm nản lòng những người có ý định vay mượn, từ đó gây sức ép lên tiêu dùng và đầu tư, làm chậm nền kinh tế. Nếu Fed đặt lãi suất quá thấp, nền kinh tế có thể quá nóng, dẫn tới lạm phát cao hơn. Fed đã tăng mạnh lãi suất liên ngân hàng trong các năm 2022 và 2023 để chống lạm phát sau đại dịch COVID-19 và bắt đầu hạ dần từ năm 2024. Fed đã cắt giảm lãi suất ba lần vào cuối năm 2025.
Tính độc lập của Fed là gì?
Quốc hội thiết kế Fed để được cách ly khỏi áp lực chính trị. Bảy thành viên Hội đồng Thống đốc có nhiệm kỳ 14 năm, bảo đảm rằng không tổng thống nào có thể bổ nhiệm đa số. Ngoài ra, các quyết định về lãi suất được đưa ra với sự tham gia bỏ phiếu của năm trong số 12 chủ tịch ngân hàng khu vực theo cơ chế luân phiên hàng năm, qua đó phân tán quyền lực khỏi Washington. Fed cũng tự kiểm soát ngân sách của mình và không phụ thuộc vào nguồn tài trợ từ Quốc hội.
Ông Trump nhiều lần kêu gọi Fed cắt giảm lãi suất xuống mức thấp tới 1%, mức hiếm khi xuất hiện ngoài bối cảnh khủng hoảng. Ông đã chỉ trích ông Powell khi Fed không làm theo mong muốn của mình.
Ông Trump cũng từng tìm cách sa thải một thống đốc Fed khác là bà Lisa Cook với cáo buộc nộp hồ sơ thế chấp gây hiểu lầm. Bà Cook phủ nhận sai phạm và khởi kiện để giữ chức vụ. Tòa án Tối cao dự kiến xem xét vụ việc của bà vào ngày 21/1 và phán quyết sẽ có tác động lớn tới tính độc lập của Fed.
Các động thái trên có bình thường không?
Dù các tổng thống trước đây đôi khi gây sức ép với Fed để hạ lãi suất, chưa từng có ai công khai cảnh báo sa thải các quan chức Fed hoặc nhắm vào họ bằng các cáo buộc hình sự.
Bộ Tư pháp Mỹ cũng đang đóng một vai trò không bình thường. Trong năm 2025, cơ quan này đã đệ đơn truy tố hình sự hoặc công bố điều tra đối với một số đối thủ chính trị của ông Trump, trong đó có cựu Giám đốc FBI James Comey, Tổng chưởng lý bang New York Letitia James và Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Adam Schiff. Đây là khác biệt lớn so với các chính quyền trước, khi các bộ trưởng tư pháp thường có mức độ độc lập nhất định với Nhà Trắng để duy trì niềm tin công chúng vào việc thực thi pháp luật.
Dự án cải tạo trụ sở FED là gì?
Dự án cải tạo theo kế hoạch đối với hai tòa nhà lịch sử tại trụ sở Fed ở Washington, D.C đã vượt ngân sách ban đầu 1,9 tỷ USD lên khoảng 2,5 tỷ USD. Nguyên nhân là do chi phí lao động và vật liệu cao hơn dự kiến, thay đổi thiết kế và các vấn đề phát sinh không lường trước như ô nhiễm amiăng và chì.
Tổng thống Trump cáo buộc ông Powell quản lý yếu kém và còn ám chỉ đến khả năng gian lận, dù không đưa ra bằng chứng. Nhà Trắng cũng chỉ trích dự án là phô trương, có những hạng mục xa hoa như thang máy dành cho khách VIP và đá cẩm thạch cao cấp. Ông Powell nói rằng các cáo buộc đó không chính xác và cho rằng cần loại bỏ các vật liệu nguy hại trong quá trình cải tạo.
Ông Powell bị điều tra về điều gì?
Trong một tuyên bố qua video, ông Powell cho biết ông đã nhận trát triệu tập từ Bộ Tư pháp Mỹ liên quan lời điều trần của ông trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện hồi tháng 7/2025 về dự án cải tạo. Điều đó có thể cho thấy Bộ Tư pháp đang chuẩn bị truy tố ông vì tội nói dối Quốc hội. Đây là cáo buộc mà cơ quan này trước đây cũng từng đưa ra đối với ông Comey. Vụ việc đó sau này bị tòa án bác bỏ.
Ông Powell phủ nhận sai phạm và Bộ Tư pháp Mỹ đến nay chưa bình luận về cuộc điều tra.
Một số thành viên đảng Cộng hòa trong Ủy ban Ngân hàng Thượng viện nói rằng họ không lo ngại về dự án cải tạo hoặc về lời điều trần của ông Powell liên quan vấn đề này.
Động thái trên có phản tác dụng với Tổng thống Trump?
Theo đánh giá của Reuters, điều này có thể xảy ra. Nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của ông Powell sẽ kết thúc vào tháng 5, nhưng ông có thể lựa chọn tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc đến năm 2028, qua đó trì hoãn cơ hội của ông Trump trong tiếp tục tái cấu trúc hội đồng với những nhân vật có quan điểm gần gũi hơn.
Động thái của ông Trump cũng đang khiến một số nghị sĩ đảng Cộng hòa trong Quốc hội không hài lòng dù họ là những người cho đến nay phần lớn vẫn tỏ ra ủng hộ Tổng thống.
Thượng nghị sĩ Thom Tillis (bang North Carolina) nói rằng ông sẽ không ủng hộ bất kỳ đề cử Fed nào trong tương lai của ông Trump. Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (bang Alaska) đã kêu gọi điều tra Bộ Tư pháp Mỹ. Sự phản đối của ông Tillis có ý nghĩa quan trọng vì ông là thành viên Ủy ban Ngân hàng chịu trách nhiệm giám sát Fed, trong bối cảnh đảng Cộng hòa chỉ nắm đa số sít sao 13-11.
Sự phản đối của ông có thể khiến ủy ban này rơi vào thế bế tắc và ngăn chặn mọi đề cử được đưa ra bỏ phiếu phê chuẩn tại toàn thể Thượng viện. Điều đó có thể khiến ông Trump không thể bổ nhiệm một đồng minh thường trực sau khi nhiệm kỳ của người được bổ nhiệm tạm thời Stephen Miran kết thúc vào ngày 31/1. Lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện John Thune thừa nhận rằng cuộc điều tra đối với ông Powell có thể khiến việc phê chuẩn các đề cử Fed trở nên khó khăn hơn.
Tuy nhiên, chiến dịch gây sức ép của Tổng thống Trump cũng có thể thành công. Ông Powell và bà Cook có thể bị buộc rời khỏi Hội đồng Fed bằng cách này hay cách khác. Tòa án Tối cao có thể phán quyết rằng ông Trump có quyền sa thải bà Cook và ông Powell có thể bị truy tố hình sự và bị kết tội. Điều đó sẽ mở ra hai vị trí trống để ông Trump bổ nhiệm.
Fed dự kiến họp quyết định lãi suất vào ngày 27–28/1 và hầu như không có dự báo nào về một đợt cắt giảm lãi suất nữa. Thực tế, một số chủ tịch ngân hàng khu vực có quyền bỏ phiếu trong năm nay đã phản đối cắt giảm lãi suất bổ sung và cho đến nay dường như không bị lay chuyển bởi sức ép từ ông Trump.
Tâm lý nhà đầu tư bị tác động ra sao?
Các quan sát viên bên ngoài cho rằng Fed bị chính trị hóa sẽ có ít dư địa hơn để điều hành nền kinh tế theo cách mà họ cho là phù hợp, làm gia tăng rủi ro lạm phát cao hơn và làm suy yếu vị thế của đồng USD với tư cách là đồng tiền dự trữ của thế giới. Các nhà phân tích nói rằng điều đó có thể khiến nhà đầu tư đòi hỏi lãi suất cao hơn đối với nợ chính phủ Mỹ và làm tăng chi phí vay mượn.
Các nhà phân tích cảnh báo rằng cuộc điều tra đối với ông Powell là dấu hiệu rõ ràng cho thấy tính độc lập của Fed đang gặp rủi ro, nhưng nhà đầu tư dường như chưa hoảng sợ. Sau khi bắt đầu phiên giao dịch ngày 12/1 ở mức thấp, các chỉ số chứng khoán chủ chốt của Mỹ đã đóng cửa tăng nhẹ.
