Jerusalem: Vùng đất thánh nghìn năm xung đột

Xung đột ở vùng đất linh thiêng Jerusalem đã diễn ra cả nghìn năm nay với mâu thuẫn sâu sắc như không cách nào xóa bỏ giữa người Do Thái, Arab và Hồi giáo.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Có ý nghĩa quan trọng với cả người Do Thái, người Cơ Đốc và người Hồi giáo nên từ thời Kinh thánh, thời của đế chế La Mã hay của các cuộc thập tự chinh, Jerusalem đã là đất thiêng của những tranh chấp. Đến giai đoạn hiện đại, khu vực này vẫn là điểm nóng của xung đột có nguồn gốc từ giai đoạn thực dân, giải phóng dân tộc và chủ nghĩa bài Do Thái. Ảnh: AP.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Tháng 12/1917, 100 năm trước, tướng Anh Edmund Allenby nắm quyền kiểm soát Jerusalem từ đế chế Ottoman của Thổ Nhĩ Kỳ. Ông bước vào thành cổ bằng cách đi bộ qua cổng Jaffa, với tất cả lòng tôn trọng vị thế của Jerusalem. 3 thập kỷ sau đó chứng kiến làn sóng người Do Thái định cư ở đây với tư tưởng Jerusalem là quê nhà. Trong khi đó, số người Arab địa phương giảm xuống theo sự sụp đổ của đế chế Ottoman, vốn cai trị nơi này từ năm 1517.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Tù nhân Palestine ở Jerusalem dưới thời cai trị của Anh. Phản đối việc di dân đã khiến người Palestine gây ra một số cuộc bạo động nghiêm trọng, trong khi người Do Thái thách thức nhà cầm quyền Anh và lệnh hạn chế nhập cư đã được ban hành vào năm 1939. Điều này khiến nhiều người Do Thái không thể tới Jerusalem để trốn khỏi cuộc diệt chủng của Đức Quốc xã.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Chính quyền Anh trục xuất người nhập cư Do Thái từ thành phố Haifa vào năm 1947. Sau Thế chiến, năm 1947, Liên Hợp Quốc đã thông qua kế hoạch phân chia cho 2 nhà nước - một Do Thái, một Arab - với Jerusalem được quản lý bởi "chế độ quốc tế đặc biệt" do tình trạng độc nhất của nó.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

David Ben-Gurion đọc Tuyên ngôn Độc lập của Israel vào ngày 14/5/1948 tại Tel Aviv. Người Arab bác bỏ kế hoạch phân chia. Một ngày sau khi Israel tuyên bố độc lập, khối các nước Arab tấn công Israel non trẻ và chuốc lấy thất bại.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Rất nhiều người Arab và Do Thái đã phải di dời chỗ ở. Jerusalem bị chia cắt: nửa phía tây trở thành một phần của nhà nước Israel và tới năm 1950 trở thành thủ đô theo luật do Israel thông qua, trong khi nửa phía đông, bao gồm cả thành cổ, do Jordan quản lý.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Sự kiện định hình rõ nhất xung đột quanh Jerusalem là cuộc chiến Arab - Israel năm 1967. Israel đã không chỉ đánh bại quân đội Arab mà còn nắm quyền kiểm soát Dải Gaza và Bán đảo Sinai của Ai Cập, khu Bờ Tây và Đông Jerusalem từ Jordan, cũng như Cao nguyên Golan từ Syria. Ảnh: Magnum Photos.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Bức tường phân chia Đông và Tây Jerusalem, năm 1967. Chiến thắng của đảng cánh hữu Likud năm 1977 đã củng cố niềm tin cho người Israel rằng Jerusalem là một phần không thể tách rời của bản sắc Do Thái. Vai trò của Jerusalem đối với lịch sử Do Thái được nhấn mạnh trong các cuộc diễu hành quân sự và các chương trình giảng dạy. Đến năm 1980, các nhà lập pháp Israel thông qua một dự luật tuyên bố "Jerusalem, hoàn chỉnh và thống nhất, là thủ đô của Israel". Bước đi này khiến cộng đồng quốc tế phẫn nộ. Ảnh: Magnum Photos.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Một cuộc đụng độ giữa người Israel và người Palestine tại Jerusalem năm 1993. Hiệp định hòa bình Oslo năm 1993 cho phép công nhận Tổ chức Giải phóng Palestine là cơ quan Palestine có quyền kiểm soát Bờ Tây và Dải Gaza nhưng trì hoãn một nghị quyết về các vấn đề cốt lõi: biên giới, người tị nạn và tình trạng của Jerusalem.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Đụng độ vẫn tiếp tục nổ ra. Năm 2000, chuyến thăm nhà thờ Hồi giáo al-Aqsa ở thành cổ Jerusalem của Ariel Sharon, lãnh đạo phe đối lập và sau đó là thủ tướng Israel, đã làm phật lòng người Palestine và gây ra cuộc xung đột bạo lực kéo dài 5 năm, lấy đi mạng sống của khoảng 3.000 người Palestine và 1.000 người Israel.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Cảnh tượng sau một vụ đánh bom tự sát ở Đông Jerusalem năm 2001. Chủ quyền của Israel với Jerusalem vẫn chưa bao giờ được cộng đồng quốc tế thừa nhận.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Binh sĩ Israel ngăn người Palestine vào khu vực Bờ Tây, năm 2016. Sau 6 tháng trì hoãn, Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tuần này sẽ đưa ra quyết định về việc chuyển Đại sứ quán Mỹ tại Israel tới Jerusalem. Điều này thể hiện cam kết với Israel của Washington, nhưng cũng có thể gây ra làn sóng bạo lực mới trong khu vực.

jerusalem vung dat thanh nghin nam xung dot

Một khu định cư Do Thái trong khu vực Đông Jerusalem. Hận thù Arab - Do Thái dai dẳng đã leo thang thành xung đột dân tộc, với Jerusalem ở vị trí trung tâm. Và cuộc xung đột này còn xa mới tìm được hồi kết.

Theo New York Times/Zing

Đọc thêm

Canada đặt ngành ô tô ở trung tâm trong đàm phán với Mỹ

Canada đặt ngành ô tô ở trung tâm trong đàm phán với Mỹ

Tuyên bố của Thủ tướng Mark Carney về việc Canada chỉ chấp nhận thỏa thuận thương mại với Mỹ nếu bảo đảm được sự tồn tại và phát triển của ngành ô tô cho thấy nước này đặt năng lực sản xuất dài hạn làm thước đo đàm phán.
Tổng thống Mỹ Donald Trump công du châu Á

Tổng thống Mỹ Donald Trump công du châu Á

Tổng thống Mỹ Donald Trump lên đường công du châu Á, với các điểm dừng tại Philippines, Trung Quốc, nhằm thúc đẩy các thỏa thuận kinh tế, thương mại và tiến hành cuộc gặp ba bên với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin để thảo luận về vấn đề vũ khí hạt nhân.
Nga và Ukraine chạy đua xây dựng mạng lưới vệ tinh quân sự

Nga và Ukraine chạy đua xây dựng mạng lưới vệ tinh quân sự

Trong khi tìm cách giảm phụ thuộc vào Starlink của tỷ phú Elon Musk, Ukraine đang phát triển mạng lưới vệ tinh quân sự riêng. Nga cũng thúc đẩy chương trình Rassvet nhằm xây dựng hệ thống liên lạc tương tự, biến không gian thành một mặt trận cạnh tranh chiến lược mới.
Fed sẽ không bỏ phiếu về lãi suất tại cuộc họp tháng 10/2027

Fed sẽ không bỏ phiếu về lãi suất tại cuộc họp tháng 10/2027

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ không tiến hành bỏ phiếu về khả năng điều chỉnh lãi suất tại cuộc họp tháng 10/2027, một thay đổi nằm trong sáng kiến rộng lớn hơn của Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhằm giảm mức độ hiện diện và tác động của ngân hàng trung ương này trên thị trường.
Đức sắp có nữ tổng thống đầu tiên

Đức sắp có nữ tổng thống đầu tiên

Thủ tướng Đức thông báo sẽ đề cử bà Aigner làm tổng thống, khiến bà gần như chắc chắn trở thành người phụ nữ đầu tiên đảm nhận cương vị.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!