Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, khuyên muốn hạn chế tác hại của rượu, cách thông minh nhất không phải chờ say rồi mới tìm "thuốc giải", mà là can thiệp ngay từ trước khi uống.
Trong buổi tiệc, ăn đầy đủ chất béo, protein và carbohydrate phức hợp trước khi uống là "lá chắn" quan trọng. Thức ăn tạo thành một lớp đệm vật lý trong dạ dày, ngăn rượu tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc. Khi có thức ăn, dạ dày buộc phải làm việc từ từ, tống từng phần nhỏ xuống ruột non, nhờ đó rượu cũng đi theo từng đợt, không ập xuống cùng lúc.
Cụ thể, chất béo, như dầu, bơ, phô mai, pate, thịt mỡ... làm chậm làm rỗng dạ dày khá hiệu quả. Protein từ thịt, cá, trứng, sữa cũng kéo dài thời gian lưu giữ thức ăn và rượu trong dạ dày, làm đường cong nồng độ cồn trong máu đỡ dốc hơn, ít đỉnh hơn.
Carbohydrate phức, chẳng hạn bánh mì, ngũ cốc nguyên cám, khoai... có cấu trúc xốp, hút bớt rượu giống như miếng bọt biển. Điều này giúp rượu không còn ở dạng tự do hoàn toàn, tốc độ di chuyển và hấp thu chậm lại. Ăn bánh mì, uống sữa, ăn phô mai trước khi uống giúp giảm bớt tốc độ và cảm giác say, chứ không khiến bạn "không say".
Bạn có thể ăn cháo loãng, súp, mì nước, canh rau, đặc biệt là cháo đậu xanh... vừa cung cấp nước, vừa cho gan thêm chút năng lượng mà không tạo gánh nặng tiêu hóa.
Bạn có thể uống sữa trước khi nhậu, vì sữa chứa cả protein và chất béo, khi gặp acid dạ dày có thể tạo thành một lớp keo tương đối sánh, giúp bảo vệ niêm mạc phần nào. Người có dạ dày yếu, hay đau dạ dày khi uống rượu thường thấy dễ chịu hơn nếu uống sữa hoặc ăn nhẹ trước.
Mẹo khác như uống chậm. Cơ thể người trưởng thành bình thường cần khoảng một giờ để xử lý một đơn vị cồn. Nếu bạn uống một lúc nhiều chén, nhiều ly liên tiếp, gan sẽ bị "ngập" trong ethanol, acetaldehyde tích tụ và cơn say đến rất nhanh. Nhấp từng ngụm nhỏ, trò chuyện, xen kẽ với thức ăn, nước lọc cho gan thời gian làm việc, giảm bớt tổn thương.
Nước lọc đóng vai trò kép, vừa làm loãng rượu trong dạ dày, vừa giúp bù nước. Nếu uống xen đều nước lọc giữa các lần uống rượu, bạn sẽ thường thấy mình tỉnh táo hơn, ít nhức đầu hơn vào hôm sau, dù nồng độ cồn trong máu vẫn cần thời gian để giảm tự nhiên.
Các loại nước như nước cam, chanh, nước mật ong gừng, nước mía, nước dừa đều có thể có ích nếu dùng đúng lúc, đúng lượng. Nước cam, chanh cung cấp vitamin C và một số chất chống oxy hóa. Gừng giúp giảm buồn nôn, ấm bụng. Mật ong chứa fructose, hỗ trợ phần nào quá trình chuyển hóa ở gan. Nước mía, nước dừa giúp phục hồi đường và khoáng chất mất đi sau một đêm "quá chén". Người có dạ dày yếu nên tránh uống nước chua khi đang quá đói để không làm niêm mạc bị tổn thương thêm.
Lưu ý, pha rượu với nước ngọt có ga hoặc nước tăng lực làm tăng tốc hấp thu rượu. Nước tăng lực chứa caffeine khiến bạn cảm giác tỉnh táo, bớt buồn ngủ, nhưng thực chất não bộ vẫn đang bị rượu ức chế. Bạn dễ đánh giá sai khả năng lái xe, ra quyết định liều lĩnh hơn mà không hề nhận ra.
Sau khi uống, tuyệt đối không lái xe, không bơi, không làm việc trên cao, không vận hành máy móc. Caffeine có thể giúp bạn bớt buồn ngủ, nhưng không làm phản xạ và khả năng phán đoán trở lại như cũ. Có những người cảm giác mình "tỉnh như sáo" sau khi uống cà phê, nước tăng lực, nhưng thực chất vẫn đang trong tình trạng "tỉnh táo giả", rất dễ gặp tai nạn nếu cố làm việc nguy hiểm.
Tuyệt đối không uống Paracetamol sau khi uống rượu để giảm đau đầu, có thể gây tổn thương gan nặng, thậm chí suy gan cấp trong các trường hợp nguy cơ cao. Không xông hơi, chạy bộ gắng sức để "ra mồ hôi cho nhanh hết rượu".
Nếu người say có các dấu hiệu nặng như thở chậm, da lạnh, môi tím, nôn liên tục, co giật, hôn mê, gọi cấp cứu là lựa chọn duy nhất đúng. Ngộ độc rượu không phải chuyện "ngủ một giấc là khỏi" mà là tình trạng cấp cứu cần can thiệp y tế kịp thời.
