Mẹ và cánh đồng

(Baohatinh.vn) - Không hiểu sao mỗi khi nghĩ về mẹ, tôi lại hay nghĩ về bông lúa, về dáng hình đất nước. Đất nước mang dáng hình bông lúa, đất nước lại mang dáng mẹ tảo tần.

Mẹ và cánh đồng ảnh 1
Ảnh minh họa từ internet

Cây lúa khi còn non được gọi là cây mạ. Tiếng mạ gần đồng nghĩa với tiếng mẹ, tiếng má. Rồi cây mạ lớn lên, đến thì con gái rạo rực trổ bông, căng sữa. Và khi bông lúa trĩu nặng uốn cong hạt thóc lại mang màu áo của mẹ. Và tôi đã viết: “Mẹ gặt hái cánh đồng hay cánh đồng sàng sảy mẹ”. Và “Mẹ đang đi gánh rạ giữa đồng - Rạ chẳng nặng mà nặng nhiều vì gió” (Hữu Thỉnh). Mẹ ơi! Dù gió cuộc đời xô nghiêng ngả nhưng mẹ vẫn chân trần toãi ra bấm chặt vào đất, vào phù sa, vào mùa hạn nứt nẻ cánh đồng để bước đi. Tôi bỗng giật mình: mùa đông không biết lúc nào đã về lật sợi đêm vào ngày, lật sợi đen vào trắng trên mái tóc mẹ tôi.

Nhớ về mẹ, tôi thường nhớ dáng mẹ ăn trầu. Lá trầu xanh hái từ giàn leo trong vườn, lá trầu cũng mang hình trái tim. Quả cau hái từ buồng sum suê. Mẹ rất ước mong sự sum suê đoàn tụ. Nhìn buồng cau xúm xít như đàn cháu con đã thấy yên lòng. Vôi trắng mà nước trầu thì đỏ. Nước trầu ấm thôn làng, ngõ xóm cho câu chuyện với láng giềng mặn mà hơn. Nước trầu làm gương mặt mẹ hồng thêm, men trầu say cho mẹ quên bớt đi những vất vả đồng áng.

Từ khi cấy đon mạ, mẹ đã đi lui, đến lúc lùa tay liềm gặt hái thì dáng mẹ vẫn còng. Những gốc rạ như mắt lưới trải phơi. Và mẹ thanh thản khi nhìn thấy bầy chim sẻ ở đâu bay về nhặt những hạt thóc rơi, thóc lép. Mẹ không nỡ đuổi chúng đi và chúng cũng xúm xít sum vầy quanh mẹ bởi có lúc tay mẹ đã vung ra những hạt thóc cho những cánh chim trời. Cả những con cò một thời vào ca dao.

Con cò áo trắng vươn cái cổ dài bước đi thập thững theo chân mẹ in trên ruộng lúa đọng nước để có thể bất ngờ nhặt được con tép, con tôm. Sự thiếu hụt của mẹ mang lại bao đủ đầy tròn trặn cho cái nong sàng gạo, cối xay tưng bừng. Và mùi cơm gạo mới thơm theo ngọn khói lan man bò trên mái rạ. Vị thơm, vị bùi chắt từ vị mưa, vị nắng, từ vị đắng, vị cay. Mẹ xới cơm hay xới cả mùa màng...

Nghĩ về mẹ, tôi thường hay nghĩ về đời sông, đời chợ. Sông thắt lưng ong, chợ hôm họp buổi chiều. Đời sông khi cạn, khi đầy, bên bồi, bên lở nhưng con đò dẫu có chút chồng chềnh vẫn tháng ngày cập bến cho những chợ phiên. Ngày có phiên chợ mẹ thường dậy sớm như chuẩn bị đi hội làng. Đôi quang gánh tảo tần với bao rổ rá dọc ngang đựng các sản vật tay mẹ làm ra từ vườn, từ ruộng. Tiếng chợ lao xao ngay từ bước xuống đò. Người ngồi hai mạn thuyền chào hỏi nhau tíu tít, mời trầu nhau đậm đà, cứ thế nối dài cho đến chợ.

Đời sông thì dài, đời chợ thì ngắn. Chợ thì đến hẹn lại lên mà sông thì cứ thao thiết xuôi dòng ngỡ như ai đó bỏ quên nếu không có con đò neo lại. Và con đê làng giống như một người bạn thân thiết đồng hành với sông. Sông chảy tới đâu, đê vòng tới đó. Tôi cứ nghĩ rằng, vòng tay mẹ tôi như vòng đê ôm ấp, vỗ về, rộng mở, bao dung và mịn màng cỏ may xâu kim, xâu chỉ...

Cuộc sống hiện đại cuốn chúng ta với một tốc độ chóng mặt, với bao vây bủa của các phương tiện thông tin, với bao miền ảo bấm vào nhoay nhoáy. Thì tôi lại nhớ những ngón tay chậm rãi nổi lên vết chai nhăn nheo những đường gân của mẹ vuốt lại phẳng phiu những nếp gấp áo nâu sồng để lên chùa trong mùa lễ hội tháng Giêng. Mẹ đang chầm chậm tới mình. Và sự chậm rãi, mạnh mẽ, bình yên, điềm đạm của mẹ chính là điểm tựa thời gian, niềm tin vững chắc với chúng tôi – những đứa con sinh ra, lớn lên và ra đi từ tay mẹ bế bồng, từ cánh đồng của mẹ...

Hà Tĩnh, ngày 27/2/2015

Đọc thêm

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Tôn vinh vẻ đẹp truyền thống nhân Ngày Văn hóa Việt Nam

Mừng Ngày Văn hóa Việt Nam, các không gian văn hóa, điểm di tích trong Phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) tổ chức nhiều hoạt động với quy mô lớn. Các hoạt động tập trung vào tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống như các nghề thủ công, nghệ thuật biểu diễn, thú chơi truyền thống của người Hà Nội.
Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Podcast tản văn: Bông hoa giấy gửi cô

Tình cảm thầy trò luôn là ký ức đẹp theo năm tháng. Một bông hoa giấy nhỏ bé cũng đủ gửi gắm lòng biết ơn và nỗi nhớ thương dành tặng cô giáo cũ.
Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Podcast truyện ngắn: Cô Hương

Trên hành trình khôn lớn, tình yêu thương, sự sẻ chia và dìu dắt của thầy cô luôn là những ký ức đẹp trong lòng mỗi học trò.
Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Rộn ràng ngày hội kết đoàn

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam, các địa phương ở Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực, tạo không khí vui tươi, góp phần phát huy tinh thần tương thân tương ái, gắn kết cộng đồng.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh là Nguyễn Mộc An và Hoàng Thu Hà cùng giành quyền góp mặt tại đêm Chung kết và trao giải Sao Mai 2026 sau đêm Liveshow 6 diễn ra tối 8/11. Đáng chú ý, Hoàng Thu Hà nhận được sự đồng thuận của đa số thành viên Ban Giám khảo để tiếp tục hành trình tại cuộc thi, sau màn bỏ phiếu đầy kịch tính ngay trên sân khấu.
Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Mùa cỏ hồng duy nhất trong năm ở Đà Lạt

Hai tháng cuối năm, cỏ hồng trải màu rực rỡ ở khu vực thung lũng Vàng, suối Vàng, thảo nguyên Masara, khi thời tiết khu vực Đà Lạt cũ (Lâm Đồng) bắt đầu khô ráo và se lạnh.
Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Podcast truyện ngắn: Con cháu sum vầy

Khi ở tuổi xế chiều, niềm vui của cha mẹ đôi khi thật giản dị. Đó là khi được quây quần bên mâm cơm gia đình, được cảm nhận sự quan tâm của những người thân yêu.
Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Sôi nổi hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Hà Tĩnh đang triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao từ tỉnh đến cơ sở, góp phần khơi dậy niềm tự hào truyền thống, lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương trong đời sống cộng đồng.
Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Podcast tản văn: Giao mùa nhớ quê

Với tác giả Nguyễn Bá Thuyết, người con Hà Tĩnh đã xa quê gần 45 năm, quê hương vẫn là miền ký ức sâu nặng. Đôi khi, chỉ một làn gió lạnh đầu mùa cũng đủ gợi về mái nhà xưa.
Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Họa sĩ Lê Quang Lĩnh: Khi nghị lực hóa thành sắc màu

Không để những khiếm khuyết cơ thể giới hạn ước mơ, họa sĩ Lê Quang Lĩnh (Hà Tĩnh) đã lấy nghị lực và đam mê hội họa làm điểm tựa, vươn lên khẳng định tài năng, truyền đi thông điệp mạnh mẽ về ý chí và khát vọng sống.
Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử ở Tùng Lộc

Với 18 di tích lịch sử, trong đó có 4 di tích cấp quốc gia, xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) đang huy động nguồn lực xã hội hóa, đẩy mạnh tu bổ, tôn tạo và số hóa tư liệu, góp phần lan tỏa truyền thống văn hóa và bồi đắp niềm tự hào quê hương.
Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Podcast truyện ngắn: Hiên nhà trở gió

Khi những ngày cuối thu dần khép lại, gió lạnh bắt đầu ùa về, lòng người như muốn tìm về một miền yêu thương, nơi có bóng dáng mẹ hiền và hơi ấm thân thuộc của mái nhà xưa.
Mỏng manh cánh hoa mỹ nhân gọi đông về

Mỏng manh cánh hoa mỹ nhân gọi đông về

Có những mùa hoa chẳng cần lời hẹn ước vẫn đều đặn trở về như một cuộc hẹn dịu dàng với đất trời. Tháng 11, phố phường Thành Sen (Hà Tĩnh) lại được đánh thức bởi sắc hồng của hoa mỹ nhân.
Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào top 6 Sao Mai 2026

Hai thí sinh Hà Tĩnh cùng vào top 6 Sao Mai 2026

Mang dân ca Nghệ Tĩnh và âm hưởng núi rừng Tây Bắc đến sân khấu Sao Mai, hai thí sinh Hà Tĩnh đã tạo nên những dấu ấn riêng tại Liveshow 5 với chủ đề “Giao thoa”. Cả hai cùng vượt qua đêm thi loại trực tiếp, ghi tên mình vào top 6 Sao Mai 2026.
Podcast tản văn: Mùa hoa dã quỳ

Podcast tản văn: Mùa hoa dã quỳ

Những ngày cuối thu, sắc vàng hoa dã quỳ bung nở không chỉ làm bừng sáng các triền đồi mà còn đánh thức ký ức về những chuyến đi, tình bạn và một thời tuổi trẻ đầy sôi nổi.
6 thư viện đẹp bậc nhất thế giới

6 thư viện đẹp bậc nhất thế giới

Từ những thư viện cổ kính ở châu Âu đến công trình kiến trúc hiện đại ở châu Á, 6 địa điểm này không chỉ lưu giữ kho tàng tri thức quý giá mà còn gây ấn tượng bởi vẻ đẹp độc đáo.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!