Tháng Tư như một lời hẹn trở về với Khu tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ tại Cầu Nhe. Đó là nơi 55 năm trước, đế quốc Mỹ điên cuồng trút bom, dội đạn hòng chia cắt tuyến đường hành quân và những chuyến xe chi viện lương thực, thực phẩm cho chiến trường miền Nam. Trong cơn binh lửa, 53 cán bộ, chiến sỹ (CBCS) Tiểu đoàn 351, Trung đoàn 5 Yên Tử, Hải Phòng đã mãi mãi nằm lại khi hành quân qua tỉnh lộ 12 (xã Khánh Vĩnh Yên, huyện Can Lộc ngày nay).
Để tưởng nhớ các anh, năm 2005, công trình nhà bia - miếu thờ ghi tên các anh hùng liệt sỹ hy sinh tại Cầu Nhe đã được xây dựng và khu tưởng niệm được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh vào năm 2014.
Năm 2022, Công ty TNHH Xăng dầu Giang Nam đã hỗ trợ nguồn kinh phí 5,2 tỷ đồng để nâng cấp Khu tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ hy sinh tại Cầu Nhe. Việc làm ý nghĩa này đáp ứng niềm mong mỏi của Nhân dân Hà Tĩnh và Hải Phòng, thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, tri ân các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ông Nguyễn Trọng Ngọc - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xăng dầu Giang Nam chia sẻ: “Công trình là lời tri ân những CBCS đã hy sinh vì Tổ quốc, là minh chứng cho tình cảm gắn bó bền chặt giữa cấp ủy, chính quyền, các doanh nghiệp TP Hải Phòng với Hà Tĩnh. Chúng tôi mong rằng, với sự đầu tư này, địa chỉ đỏ Cầu Nhe ngày càng đón nhận được nhiều hơn nữa sự quan tâm của các thế hệ trẻ. Qua đó, giáo dục các em về tinh thần yêu nước, về trách nhiệm công dân đối với Tổ quốc”.
Cách Cầu Nhe gần 10 km về phía Tây Nam là miếu thờ 23 liệt sỹ TNXP tại xã Phú Lộc, nằm tại đồi Con Công (thôn Trà Sơn). Miếu được xây dựng năm 2010 để tưởng niệm 23 cán bộ, chiến sỹ TNXP Đại đội 555 - Tổng đội TNXP 55-P18 hy sinh trong lúc làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông vào ngày 13/11/1972.
Hơn 50 năm trôi qua, câu chuyện bi hùng ấy đã thành trầm tích trong mạch nguồn sông núi quê hương, trong ký ức của các đồng đội, của những người thân yêu. Và hôm nay, nỗi đau trong lòng người cũng đã dịu lại khi chứng kiến nơi các anh chị ngã xuống thường xuyên được chăm sóc, được xây dựng, nâng cấp khang trang hơn bằng sự quan tâm, đầu tư của các đơn vị, tổ chức, cá nhân. Đặc biệt, cuối năm 2024, miếu thờ được khởi công tôn tạo lại với nguồn kinh phí 2,8 tỷ đồng từ sự kết nối, kêu gọi hỗ trợ của Thành đoàn Hải Phòng. Công trình đã đáp ứng lòng mong mỏi của biết bao đồng đội, thân nhân các liệt sỹ và những người dân sống trên mảnh đất này.
Ông Nguyễn Duy Vỵ - Chủ tịch UBND xã Phú Lộc chia sẻ: “Thời gian qua, địa phương đã tham mưu huyện đầu tư kinh phí hơn 1 tỷ đồng để làm tuyến đường vào khu vực miếu thờ với chiều dài khoảng 330m, rộng 5m. Công trình sẽ được khởi công ngay khi việc tu bổ, tôn tạo miếu hoàn thành. Chúng tôi cũng đang vận động bà con hiến đất, mở rộng phía sau khu vực miếu thờ để thực hiện ý tưởng quy tập mộ các TNXP đã hy sinh về an táng tại đây. Xã cũng đã thành lập ban quản lý (BQL) và duy trì các hoạt động dâng hương, dâng lễ các liệt sỹ trong mỗi dịp lễ, Tết, đồng thời phân công hội cựu chiến binh, đoàn thanh niên địa phương phối hợp với TNXP tìm lại di ảnh, di vật của những TNXP đã ngã xuống trên mảnh đất này để xây dựng nhà truyền thống, góp phần giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ”.
Trong dòng chảy tri ân của những ngày tháng Tư lịch sử, đội ngũ cán bộ, nhân viên BQL Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ cũng đang lặng lẽ gửi niềm tưởng nhớ của mình tới những CBCS, TNXP đã hy sinh ở khu vực lòng hồ Kẻ Gỗ bằng những việc làm thiết thực.
Hơn 50 năm trước, kế hoạch xây dựng tuyến đường 21, 22 và sân bay dã chiến Libi tại khu vực lòng hồ Kẻ Gỗ ngày nay đã được tiến hành, tạo ra một huyết mạch giao thông mới chi viện cho chiến trường miền Nam. Các công trình này đã ghi dấu những chiến công và sự hy sinh thầm lặng của CBCS, lực lượng TNXP và người dân địa phương. Tại sân bay Libi đã diễn ra những trận tập kích ác liệt của không quân Mỹ, nhiều CBCS đã nằm lại trong lòng hồ Kẻ Gỗ.
Từ năm 1998 đến nay, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh đã cất bốc hàng trăm ngôi mộ nằm rải rác trong rừng sâu, dưới đáy hồ, quy tập về Nghĩa trang liệt sỹ huyện Cẩm Xuyên nhưng hầu hết đều chưa xác định được danh tính. Cùng với chính quyền và Nhân dân, thời gian qua, BQL Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ cũng kiếm tìm, kết nối, gặp gỡ nhiều nhân chứng để tạm thời có được danh sách 28 TNXP và 32 CBCS đã hy sinh tại sân bay dã chiến Libi. Ý tưởng xây dựng đền thờ để tưởng nhớ, tri ân những người đã ngã xuống vẫn luôn day dứt trong suy nghĩ của người dân và đội ngũ cán bộ làm việc ở Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ.
Ông Nguyễn Phi Công - Phó Giám đốc BQL Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ chia sẻ: “Đáp ứng niềm mong mỏi của bao người, công trình Đền thờ anh hùng liệt sỹ ở hồ Kẻ Gỗ đã được khởi công xây dựng vào tháng 7/2022. Với tổng kinh phí hơn 10 tỷ đồng từ sự chung tay của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, công trình đã được đầu tư xây dựng và chia làm 2 giai đoạn, gồm các hạng mục xây dựng và hạng mục bên trong đền. Đến nay, giai đoạn 2 đã hoàn thành. Những người ngã xuống nơi mảnh đất này đã có nơi hương khói, mảnh đất chi chít hố bom năm xưa đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho thế hệ hôm nay và mai sau”.
Từ mạch nguồn tri ân ấy, trên dải đất Hà Tĩnh kiên cường đã có rất nhiều đền thờ, đài tưởng niệm, chứng tích chiến tranh được xây dựng nên. Cùng góp sức với các tổ chức, cá nhân, cấp ủy, chính quyền trong dòng chảy tri ân, hoạt động tình nguyện lao động vệ sinh môi trường, tôn tạo cảnh quan đài tưởng niệm liệt sỹ, các di tích lịch sử của học sinh cũng đang được thực hiện thường xuyên. Mỗi một hành động, việc làm, mỗi một bông hoa, ngọn nến, nén hương thơm… là tấm lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ hôm nay gửi đến các anh hùng, liệt sỹ đã ngã xuống cho độc lập, tự do của dân tộc.
Với truyền thống uống nước nhớ nguồn, bài ca bất tử về sự hy sinh anh dũng của những người quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh mãi ngân vang trong mạch nguồn tri ân bất tận. Các địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống và câu chuyện về những người đã ngã xuống tiếp lửa cho thế hệ hôm nay nỗ lực kiến thiết, xây dựng quê hương, đất nước mạnh giàu, sánh vai với các cường quốc như sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong muốn.
