Sau đợt tinh gọn đầu mối lớn giai đoạn trước, năm nay việc rà soát đi sâu vào từng đơn vị trong hệ thống hành chính, đặc biệt là các đơn vị sự nghiệp công lập.
Theo định hướng của Chính phủ, mục tiêu là xây dựng bộ máy "tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả", gắn với tinh giản biên chế và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.
Rà soát mạnh các đầu mối trong cơ quan hành chính
Sau khi cơ cấu tổ chức ở cấp bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Chính phủ được sắp xếp trong giai đoạn trước, năm 2026 tập trung vào việc rà soát tổ chức bên trong từng bộ, ngành và địa phương.
Theo chỉ đạo của Bộ Nội vụ, các cơ quan phải tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức để xử lý tình trạng chồng chéo, trùng lặp; đồng thời giảm tầng nấc trung gian trong bộ máy hành chính. Việc sắp xếp phải hoàn thành trong nửa đầu năm 2026.
Ở cấp bộ và cơ quan trung ương, các đơn vị cấp tổng cục, cục, vụ và đơn vị tương đương được yêu cầu rà soát chức năng, nhiệm vụ để sắp xếp lại theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối trung gian. Nguyên tắc được nhấn mạnh là không làm tăng biên chế sau sắp xếp và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị.
Tại địa phương, quá trình sắp xếp tập trung vào cơ cấu bên trong của sở, ban, ngành cấp tỉnh và các phòng, ban, đơn vị trực thuộc, đồng thời hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn với việc rà soát, bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.
Song song với đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, thôn, tổ dân phố tiếp tục được triển khai theo lộ trình của Trung ương, kéo theo việc giảm số lượng người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.
Rà soát mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập
Trong quá trình cải cách bộ máy nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập tiếp tục là khu vực được rà soát, sắp xếp mạnh trong giai đoạn 2026–2027. Theo chỉ đạo của Bộ Nội vụ, các bộ, ngành và địa phương phải kiểm tra lại chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu của hệ thống đơn vị sự nghiệp để tổ chức lại theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Một nguyên tắc quan trọng là phân loại đơn vị theo mức độ tự chủ tài chính. Trên cơ sở đó, các đơn vị chưa tự chủ hoặc hoạt động kém hiệu quả sẽ được xem xét sáp nhập, hợp nhất hoặc tổ chức lại; đồng thời rà soát danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước.
Cùng với việc sắp xếp tổ chức, Nhà nước cũng tiếp tục đổi mới cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập. Theo định hướng cải cách, ngân sách sẽ từng bước chuyển từ cơ chế cấp kinh phí trực tiếp sang đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công, nhằm tăng quyền tự chủ và trách nhiệm của đơn vị cung ứng dịch vụ.
Việc sắp xếp tập trung vào các lĩnh vực có mạng lưới đơn vị lớn như giáo dục, y tế, văn hóa và các dịch vụ công thiết yếu. Nhiều địa phương đã bắt đầu rà soát lại hệ thống trường học, cơ sở y tế và các trung tâm dịch vụ công để giảm đầu mối, đồng thời bảo đảm việc cung cấp dịch vụ công cơ bản cho người dân không bị gián đoạn.
Doanh nghiệp nhà nước tiếp tục tái cơ cấu
Song song với việc sắp xếp bộ máy hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập, khu vực doanh nghiệp nhà nước cũng tiếp tục được cơ cấu lại theo các chính sách mới ban hành.
Tháng 2/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tạo khung pháp lý cho việc cổ phần hóa các doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% vốn, đồng thời thúc đẩy quá trình thoái vốn và sắp xếp lại vốn tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.
Trước đó, Bộ Chính trị cũng ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, trong đó xác định tiếp tục cơ cấu lại khu vực doanh nghiệp nhà nước theo hướng tập trung vào các lĩnh vực then chốt, nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh.
Theo các kế hoạch hiện hành, nhiều tập đoàn, tổng công ty nhà nước đang được rà soát để sắp xếp lại vốn, tổ chức và hoạt động, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và phù hợp với định hướng phát triển của khu vực kinh tế nhà nước trong giai đoạn tới.
