Thường được người dân gọi vui là nghề “đẽo đá làm giàu”, sự phát triển của nghề chế tác đá tại Hà Tĩnh đã tạo điều kiện để nhiều ngành nghề khác cùng phát triển như vận tải, cơ khí...
Anh Nguyễn Đức Tài, hiện quản lý một xưởng đá khá lớn ở thị xã Hồng Lĩnh, cho biết cơ sở chế tác đá của anh hiện có từ 35-40 lao động cả nam lẫn nữ, chủ yếu là người địa phương. Mỗi lao động, tùy tay nghề, có thu nhập trung bình từ 7,5 - 20 triệu đồng/tháng.
Công việc chế tác đá tương đối nặng nhọc, đòi hỏi những người thợ phải có sức khoẻ thật tốt. Cũng vì thế mà phần đông những người làm nghề này đều còn khá trẻ.
Để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh, người làm nghề phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau. Sau khi lựa chọn được loại đá phù hợp, những thợ chế tác sẽ dùng bút để vẽ tác phẩm lên phiến đá.
Các phiến đá sau đó sẽ được đục thô để tạo hình rồi tiếp tục được đục theo từng chi tiết.
Sản phẩm tại các xưởng chế tác đá ở Hà Tĩnh chủ yếu được phân thành các 3 nhóm chính gồm: nhóm các sản phẩm phục vụ đời sống hàng ngày, nhóm chạm khắc đá mỹ nghệ và nhóm phục vụ nhu cầu tâm linh.
Một tác phẩm hoàn chỉnh do những người thợ tại một xưởng đá ở Hà Tĩnh làm ra. Với đôi bàn tay tài hoa, khéo léo, sự cần mẫn, tỉ mỉ và tập trung cao độ, những người thợ chế tác đã “thổi hồn” vào những tảng đá vô tri để biến chúng trở thành các trở thành tác phẩm nghệ thuật.
Tuy vậy, tại các xưởng chế tác, chỉ bằng mắt thường cũng có thể thấy bụi đá phát tán khiến cho bầu không khí ở đây có màu trắng đục và rất ngột ngạt. Những âm thanh từ máy cắt đá, máy là, máy tiện... luôn thường trực.
Dù đạt được những thành công trong việc giải quyết việc làm với mức thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động, nhưng nghề chế tác đá tại Hà Tĩnh đang để lại nhiều hệ lụy...
Do chủ quan, trong khi làm việc nhiều công nhân chế tác không sử dụng các dụng cụ bảo hộ lao động như găng tay, kính, khẩu trang. Nhiều căn bệnh về đường hô hấp, tiêu hóa... do làm việc và sống xung quanh môi trường ô nhiễm trở thành vấn đề gây nhức nhối tại các xưởng chế tác.
Một đặc điểm của nghề làm đá là lượng bụi thải ra môi trường rất lớn, gây ảnh hưởng không chỉ cho những người trực tiếp làm nghề, mà còn tác động đến những hộ dân sống xung quanh khu vực các xưởng chế tác. Trong ảnh: Đồ dùng uống nước của công nhân bị bụi đá phủ trắng xóa.
