Khi ruộng đồng thức giấc
Đầu tháng 2 dương lịch, khi Tết Nguyên đán Bính Ngọ đã cận kề, ruộng đồng phía Nam Hà Tĩnh thức giấc theo cách rất riêng. Những tiếng bước chân lội ruộng, tiếng người gọi nhau giữa sương sớm, đó là nhịp lao động đều đặn của bà con nông dân đang chăm sóc lúa Xuân đúng lịch thời vụ.
Từ sáng tinh mơ, khi mặt trời còn e ấp sau màn sương mỏng, trên những cánh đồng đã thấp thoáng bóng người. Ruộng lúa non đang vào thời kỳ tỉa dặm, bón thúc - giai đoạn quan trọng để quyết định sức sinh trưởng của cây lúa sau này. Trên nền bùn còn loang nước, những khóm mạ xanh được nắn chỉnh lại cho đều hàng, thẳng lối, chuẩn bị cho chặng đường đẻ nhánh phía trước.
Chị Lê Thị Liên (thôn Đồng Văn, xã Kỳ Hoa) có mặt ngoài ruộng từ rất sớm. 6 sào lúa Xuân với các giống Bắc Thịnh, H6, PT18, Hương Giang 22 đang vào thời điểm cần được chăm chút kỹ lưỡng. Tay thoăn thoắt tỉa dặm những chỗ mạ thưa, chị Liên vừa làm vừa quan sát từng thửa ruộng như một thói quen đã ăn sâu sau nhiều năm gắn bó với đồng đất.
“Giai đoạn này mà làm không kỹ là lúa yếu ngay. Tỉa dặm cho đều, bón thúc đúng lúc thì cây mới khỏe, ít sâu bệnh”, chị Liên nói, ánh mắt dõi theo những hàng mạ non vừa được chỉnh lại ngay ngắn. Với chị, việc xuống đồng đầu năm còn là một niềm vui khi ruộng đồng xanh trở lại sau những ngày đông.
Cách đó không xa, chị Nguyễn Thị Tiếp, người nông dân đã gần 30 năm gắn bó với ruộng đồng ở thôn Trung Thượng, Kỳ Hoa cũng đang nhanh tay tỉa dặm lúa Xuân.
“Làm ruộng giờ phải theo lịch, theo kỹ thuật. Đúng thời vụ thì mình mới yên tâm”, chị Tiếp chia sẻ. Theo chị, không khí xuống đồng những ngày cận Tết mang lại cảm giác rất khác. “Bận rộn nhưng vui. Thấy lúa lên đều, ruộng không bỏ hoang là trong lòng nhẹ hẳn...”.
Ruộng đồng thức giấc không chỉ bằng màu xanh của mạ non, mà bằng nhịp sống cần mẫn của người nông dân. Mỗi bước chân lội ruộng, mỗi lần cúi xuống tỉa dặm là một lần gửi gắm hy vọng cho vụ mùa phía trước. Và từ khoảnh khắc ấy, mùa Xuân bắt đầu hiện diện trên đồng đất.
Hành trình của cây lúa
Những luống mạ non đang xanh mướt hôm nay là kết quả của cả một hành trình dài, bắt đầu từ những ngày cuối năm dương lịch, khi gió mùa vẫn còn lạnh và mặt ruộng chưa kịp khô.
Vụ lúa Xuân luôn được xem là vụ sản xuất quan trọng nhất trong năm. Bởi vậy, công đoạn cày ải, làm đất được bà con chuẩn bị rất kỹ lưỡng. Ngay từ những ngày tháng 12 dương lịch, trên nhiều cánh đồng Hà Tĩnh, tiếng máy cày đã vang lên rộn ràng, đều đặn, lật lên từng lớp đất còn ướt sương.
Ở thôn Hoa Tân, xã Kỳ Hoa, gia đình bà Võ Thị Nghị đã cày ải, gieo hơn 10 sào lúa giống DP6. Chiếc máy cày chậm rãi lướt đi, để lại phía sau những đường cày thẳng tắp, ăm ắp hơi đất mới. Đứng trên bờ ruộng, bà Nghị dõi theo từng vòng bánh lăn, ánh mắt chăm chú xen lẫn sự kỳ vọng quen thuộc của người đã gắn bó cả đời với ruộng đồng. “Cày ải phải kỹ thì đất mới tơi, giữ được ẩm. Đầu vụ làm cực hơn chút nhưng về sau lúa khỏe, đỡ sâu bệnh”, bà Nghị chia sẻ. Với bà mỗi công đoạn đều có ý nghĩa riêng, không thể làm qua loa.
Sau cày ải là những ngày chờ đất “ngấu”, rồi tiếp tục bừa, san phẳng mặt ruộng. Khi đất đã sẵn sàng, hạt giống mới được gửi xuống bùn non. Gieo sạ giờ đây không còn là công việc theo thói quen cũ, mà được tính toán kỹ về mật độ, thời điểm, giống lúa phù hợp từng chân ruộng.
Những ngày gieo sạ, trên cánh đồng, người người tất bật nhưng không hối hả. Từng nắm giống được rải đều tay, từng thửa ruộng được dẫn nước cẩn thận. Chỉ sau ít ngày, những chấm xanh li ti bắt đầu nhú lên trên nền bùn, báo hiệu sự sống đang khởi đầu.
Nhìn những luống mạ non nhú đều tăm tắp, người nông dân hiểu rằng hành trình đầu vụ đã đi đúng hướng. Mầm xanh xuất hiện không chỉ mang theo hy vọng về năng suất, mà còn là phần thưởng cho những ngày lao động bền bỉ, âm thầm.
Nụ cười nảy mầm cùng hạt lúa
Khi mạ non bén rễ, khi ruộng đồng khoác lên mình sắc xanh đầu vụ, tiếng cười cũng bắt đầu vang lên nhiều hơn giữa cánh đồng. Bà Nguyễn Thị Thanh (thôn Hoa Đông, xã Kỳ Hoa) mỉm cười nhìn thửa ruộng trong lòng nhẹ hẳn. "Đầu năm mà thuận lợi thế này là có niềm tin rồi” - bà Thanh nói.
Những nụ cười trên đồng ruộng hôm nay cho thấy sự chủ động của bà con. Người nông dân không còn chỉ “trông trời, trông đất”, mà đã quen với việc làm nông theo lịch thời vụ, theo hướng dẫn kỹ thuật. Máy móc hỗ trợ nhiều hơn, tư duy sản xuất cũng thay đổi, giúp công việc đồng áng bớt nhọc nhằn.
Khi mặt trời lên cao, bóng người trên đồng thưa dần. Nhưng dưới lớp bùn non, sự sống vẫn âm thầm lớn lên từng ngày. Một vụ lúa xuân mới đang hình thành, bắt đầu từ những nhịp cày đầu tiên, từ những ngày tỉa dặm, bón thúc đúng lịch, và từ niềm tin lặng lẽ của người nông dân gửi vào đất.
Ruộng đồng hôm nay không chỉ là nơi làm ra hạt gạo, mà còn là nơi giữ hồn quê, giữ lại những giá trị bền bỉ giữa dòng chảy đổi thay. Và trong tiếng cười rộn ràng của bà con nông dân, người ta cảm nhận rõ một niềm tin giản dị mà chắc chắn: mùa Xuân này, lúa sẽ tốt, đồng sẽ vui, và mùa vàng đang được gieo mầm từ chính những ngày đầu năm.
