Thay đổi tư duy làm kinh tế từ các mô hình nuôi “vàng đen” ở xã miền núi Hà Tĩnh

Kim Hoa (Hà Tĩnh) là xã miền núi với đặc trưng đồi núi, vườn đồi xen kẽ ao hồ, khe suối nhỏ. Trong nhiều năm, sản xuất nông nghiệp tại đây chủ yếu dựa vào kinh tế vườn đồi truyền thống và chăn nuôi nhỏ lẻ, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và thị trường. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ khai thác manh mún sang tổ chức lại theo hướng tận dụng tối đa lợi thế sẵn có về quỹ đất và diện tích mặt nước.

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, Hội Nông dân xã Kim Hoa xác định, muốn phát triển nông nghiệp bền vững phải đưa được những mô hình mới về cơ sở, phù hợp điều kiện miền núi, vốn đầu tư vừa phải nhưng tạo thu nhập ổn định. Từ tháng 7/2025, hội đã tổ chức cho hội viên học tập mô hình nuôi ốc bươu đen thương phẩm tại xã Đức Thọ; các hộ sau đó chủ động triển khai tại địa phương. Đến tháng 8/2025, tại các thôn Kim Lĩnh, Tân Hoa, Cao Trà đã hình thành các hồ nuôi ốc bươu đen, tận dụng ao hồ, khe trũng trong vườn đồi trước đây hiệu quả thấp hoặc bỏ hoang, không làm xáo trộn sản xuất sẵn có và phù hợp với khả năng đầu tư của nông dân miền núi.

Tại thôn Kim Lĩnh, anh Đoàn Anh Phúc là một trong những hộ tiên phong. Từ 3 hồ nhỏ, sau lứa nuôi đầu tiên, anh thu hoạch gần 2 tấn ốc bươu đen thương phẩm, bán với giá 85.000 đồng/kg. Thành công bước đầu giúp anh mạnh dạn mở rộng quy mô lên 7 hồ nuôi, từng bước hình thành sản xuất theo hướng hàng hóa.

Theo anh Phúc, nuôi ốc bươu đen muốn đạt hiệu quả cao phải đặc biệt chú trọng yếu tố môi trường, nhất là nguồn nước và xử lý đáy ao. Trước khi thả giống, ao nuôi phải được cải tạo kỹ, loại bỏ bùn đáy, xử lý mầm bệnh để tạo môi trường ổn định cho ốc sinh trưởng. Cần nuôi với mật độ phù hợp, theo dõi hằng ngày, thay nước thường xuyên nhằm đảm bảo độ sạch và lượng oxy. Sau mỗi vụ thu hoạch, đáy ao phải được xử lý lại để cắt mầm bệnh, giúp ốc ở vụ tiếp theo khỏe mạnh, lớn nhanh. Đáng chú ý, nguồn nước từ hồ nuôi ốc còn được gia đình tận dụng để tưới hơn 3 ha cam, qua đó hình thành mô hình sản xuất tổng hợp, tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên đất và nước.

Không riêng hộ anh Phúc, nhiều hộ dân khác tại Kim Lĩnh cũng nhìn thấy rõ hiệu quả kinh tế từ mô hình này. Anh Lê Văn Lộc hiện có 3 hồ nuôi với diện tích hơn 3 sào. Với mức đầu tư ban đầu chỉ vài chục triệu đồng, gia đình anh đã thu hoạch gần 1 tấn ốc thương phẩm trong đợt vừa qua, đồng thời giữ lại khoảng 1 tấn ốc để nuôi gối vụ.

"Nuôi ốc bươu đen không đòi hỏi quá nhiều công lao động, chủ yếu là theo dõi môi trường nước và phòng ngừa rủi ro thời tiết. Vào mùa mưa, việc rải vôi thủy sản định kỳ nhằm tránh hiện tượng sốc nhiệt cho ốc, từ đó giảm thiểu hao hụt sản lượng", anh Lê Văn Lộc chia sẻ.

Từ hiệu quả ở quy mô hộ, người dân Kim Lĩnh đã tiến thêm một bước trong tư duy làm kinh tế khi liên kết thành lập tổ hợp tác nuôi ốc bươu đen thương phẩm với 13 hộ tham gia. Việc tổ chức sản xuất theo tổ hợp tác giúp các hộ áp dụng thống nhất quy trình kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời tạo được sản lượng đủ lớn để kết nối với thương lái. Trong đợt thu hoạch vừa qua, tổ hợp tác đã cung ứng ra thị trường gần 30 tấn ốc bươu đen thương phẩm, giá bán dao động từ 70.000 đến 90.000 đồng/kg tùy thời điểm, qua đó khẳng định rõ tính hiệu quả và ổn định của mô hình.

Từ hiệu quả bước đầu tại Kim Lĩnh, mô hình nuôi ốc bươu đen đang tiếp tục lan tỏa sang các thôn khác có lợi thế về diện tích mặt nước trên địa bàn xã Kim Hoa. Nhiều hộ dân đã chủ động rà soát lại quỹ đất vườn, ao hồ của gia đình để chuyển đổi từ các hình thức nuôi trồng hiệu quả thấp sang nuôi ốc thương phẩm, coi đây là hướng đi lâu dài trong phát triển kinh tế hộ.

Bà Phan Thị Châu (thôn Cao Trà) cho biết: "Sau khi tham quan, học hỏi các mô hình nuôi ốc bươu đen trong xã, gia đình đã mạnh dạn đầu tư cải tạo ao, mở rộng diện tích nuôi theo hướng bài bản hơn. Nuôi ốc thấy phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, vốn bỏ ra không lớn nhưng đầu ra ổn định. Tôi mong muốn thời gian tới các hộ trong thôn cùng liên kết thành tổ hợp tác để cùng làm, cùng bán, tránh tình trạng mỗi nhà làm một kiểu".

Theo ông Đậu Thế Chiến - Chủ tịch Hội Nông dân xã Kim Hoa, việc phát triển mô hình nuôi ốc bươu đen là bước đi cụ thể trong khai thác các tiềm năng sẵn có của địa phương. Đến nay, toàn xã có hơn 40 hộ tham gia với tổng diện tích trên 4 ha mặt nước. Mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt, không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn góp phần thay đổi tư duy làm kinh tế nông nghiệp ở xã miền núi, từ sản xuất nhỏ lẻ sang tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết, hàng hóa.