Hơn 30 năm gắn bó với giáo dục, qua nhiều vị trí công tác, thầy Nguyễn Văn Quang (SN 1970) - Hiệu trưởng Trường THPT Cẩm Xuyên luôn tìm tòi những cách làm mới để nâng cao chất lượng dạy học, xây dựng môi trường giáo dục nhân văn. Từ những dấu ấn tại Trường THPT Cẩm Bình đến nhiệm vụ ở ngôi trường sau sáp nhập, nhiệt huyết và tinh thần sáng tạo của thầy đã tạo sự kết nối trong đội ngũ, khơi dậy trách nhiệm và khát vọng đổi mới, hướng tới những chuyển biến thực chất trong trường học.
Gần 3 tháng kể từ ngày nhận nhiệm vụ Hiệu trưởng Trường THPT Cẩm Xuyên - ngôi trường được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường THPT Cẩm Xuyên và THPT Nguyễn Đình Liễn (cũ), thầy Nguyễn Văn Quang đã quen với cung đường 55 km từ nhà đến trường. Điều hành ngôi trường có gần 2.500 học sinh (HS), 142 cán bộ, giáo viên, nhân viên ở 2 cơ sở, thầy tập trung ổn định tổ chức, gắn kết 2 tập thể với bề dày truyền thống hơn 65 năm của Trường THPT Cẩm Xuyên và 22 năm xây dựng, trưởng thành của Trường THPT Nguyễn Đình Liễn, cùng hướng tới mục tiêu phát triển chung.
Trong suy nghĩ của thầy Quang, để xây dựng một tập thể thống nhất cần có thời gian, sự thấu hiểu và niềm tin. Bởi mỗi ngôi trường đều có bề dày truyền thống, bản sắc và những giá trị riêng cần được trân trọng, kế thừa. Từ trăn trở đó, thầy xác định phương châm “3S”: Sớm ổn định - Siết kỷ cương - Sinh chất lượng làm định hướng xuyên suốt trong những ngày đầu xây dựng và phát triển ngôi trường mới.
Phương châm ấy được cụ thể hóa ngay từ những ngày đầu vận hành ngôi trường mới. Thầy Quang dành thời gian lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, giáo viên; phân công công việc phù hợp với năng lực, sở trường, hướng tới sự công bằng, minh bạch và rõ trách nhiệm. Hội nghị cán bộ, viên chức đầu tiên sau sáp nhập với chủ đề “Trao gửi niềm tin - nối dài nguồn mạch”, vừa thống nhất nhiệm vụ năm học và quy chế hoạt động, vừa là dịp ghi nhận những đóng góp của 2 mái trường trước đây.
CÁCH LÀM DÂN CHỦ, SỰ CÔNG BẰNG, NHẤT QUÁN TRONG ĐIỀU HÀNH CÙNG SỰ THẤU HIỂU, LẮNG NGHE CỦA THẦY HIỆU TRƯỞNG ĐÃ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG ĐOÀN KẾT TỪ BAN GIÁM HIỆU ĐẾN MỖI CÁN BỘ, GIÁO VIÊN, GIÚP ĐỘI NGŨ TỪNG BƯỚC GẮN KẾT.
Thầy Nguyễn Trọng Diệu - Phó Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Cách làm dân chủ, sự công bằng, nhất quán trong điều hành cùng sự thấu hiểu, lắng nghe của thầy Hiệu trưởng đã xây dựng môi trường đoàn kết từ Ban Giám hiệu đến mỗi cán bộ, giáo viên, giúp đội ngũ từng bước gắn kết. Sau gần 3 tháng sáp nhập, giáo viên ở trường và phân hiệu đã có sự kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong công tác giảng dạy. Các tổ chuyên môn tăng cường phối hợp, thống nhất kế hoạch, nội dung sinh hoạt, cùng trao đổi phương pháp và tháo gỡ những khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Nhờ đó, hoạt động chuyên môn từng bước đi vào nền nếp”.
KỶ CƯƠNG KHÔNG ĐƠN THUẦN LÀ THỰC HIỆN NGHIÊM CÁC QUY ĐỊNH HÀNH CHÍNH MÀ PHẢI BẮT ĐẦU TỪ TRÁCH NHIỆM NÊU GƯƠNG CỦA NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU, SỰ NGHIÊM TÚC CỦA ĐỘI NGŨ VÀ Ý THỨC TỰ GIÁC CỦA HỌC SINH.
Một trong những yêu cầu được thầy Quang đặt ra trong quá trình xây dựng trường mới là siết chặt kỷ cương, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh. Thầy Quang nhấn mạnh: “Kỷ cương không đơn thuần là thực hiện nghiêm các quy định hành chính mà phải bắt đầu từ trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, sự nghiêm túc của đội ngũ và ý thức tự giác của HS”. Từ đầu năm học đến nay, bên cạnh tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan, nhà trường đã tổ chức 6 diễn đàn về kỹ năng sống, văn hóa ứng xử, phòng chống bạo lực học đường... tạo không gian để HS trao đổi, bày tỏ quan điểm, nhận diện những vấn đề trong học tập và sinh hoạt. Qua đó, giáo dục nền nếp không chỉ dừng ở nhắc nhở mà hướng đến hình thành ý thức tự giác, trách nhiệm ở mỗi HS.
Tinh thần đối thoại cũng được mở rộng đến phụ huynh thông qua việc đổi mới hình thức họp cha mẹ HS theo hướng công khai, minh bạch. Ông Nguyễn Tâm Thăng - phụ huynh HS bày tỏ: “Tại cuộc họp, nhà trường và giáo viên không chỉ thông tin một chiều mà tạo điều kiện để chúng tôi trao đổi, nêu ý kiến về việc học tập, rèn luyện của con. Những vấn đề được giải thích rõ ràng, thẳng thắn giúp phụ huynh hiểu và tin tưởng hơn, từ đó phối hợp với nhà trường tốt hơn trong giáo dục các cháu”.
Sau bước đầu ổn định tổ chức, thầy Quang cùng Ban Giám hiệu tập trung phát huy thế mạnh chuyên môn của đội ngũ 2 cơ sở. Nhà trường đổi mới sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, tăng cường trao đổi kinh nghiệm và phối hợp giảng dạy, hướng đến giữ vững chất lượng giáo dục đại trà, nâng cao chất lượng HS giỏi và chủ động chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT. Không chỉ phát huy nội lực, thầy Quang còn chủ động kết nối các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là cựu HS để huy động nguồn lực phát triển nhà trường. Từ sự chung tay ấy, ngay trong những tháng đầu năm học, 3,5 tỷ đồng đã được huy động, tạo nguồn lực để triển khai kế hoạch xây dựng phòng STEM, bổ sung không gian thực hành, trải nghiệm, giúp HS tiếp cận gần hơn với khoa học và công nghệ.
Với thầy Quang, những tháng đầu sau sáp nhập là khoảng thời gian để lắng nghe, nhận diện khó khăn, tạo dựng sự đồng thuận để định hình hướng phát triển. Bởi theo thầy, thành công của ngôi trường mới không chỉ nằm ở việc ổn định tổ chức, mà còn phải được khẳng định bằng chất lượng giáo dục, môi trường học tập và cơ hội phát triển tốt hơn cho HS. Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, thầy tiếp tục phát huy những kinh nghiệm và phương thức quản lý đã được đúc rút qua nhiều năm công tác, đặc biệt trong thời gian giữ cương vị Hiệu trưởng Trường THPT Cẩm Bình. Đó là đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu, khuyến khích tinh thần đổi mới, sáng tạo và phát huy sức mạnh tập thể trong thực hiện nhiệm vụ.
Năm 1994, sau khi tốt nghiệp loại giỏi Trường Đại học Sư phạm Vinh, thầy Quang trở về quê hương, bắt đầu công tác trong ngành giáo dục. Qua các vị trí tại Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Tĩnh (nay là Trường Đại học Hà Tĩnh), Sở GD&ĐT Hà Tĩnh, thầy tích lũy kinh nghiệm chuyên môn, quản lý và những góc nhìn khác nhau về đổi mới giáo dục. Năm 2012, thầy nhận nhiệm vụ Phó Hiệu trưởng Trường THPT Cẩm Bình, năm 2018 được bổ nhiệm Hiệu trưởng. Tháng 9/2026, thầy được luân chuyển về Trường THPT Cẩm Xuyên. Gần 15 năm ở Cẩm Bình là chặng đường để lại những dấu ấn rõ nét của thầy trong đổi mới hoạt động dạy học và xây dựng văn hóa nhà trường.
MUỐN ĐỔI MỚI THỰC CHẤT, NGƯỜI CÁN BỘ QUẢN LÝ KHÔNG THỂ CHỈ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH, GIAO NHIỆM VỤ MÀ CẦN TRỰC TIẾP THAM GIA, NÊU GƯƠNG VÀ TẠO ĐỘNG LỰC ĐỂ GIÁO VIÊN CÙNG THAY ĐỔI.
Nhớ lại những năm đầu công tác tại Trường THPT Cẩm Bình, thầy Quang cho rằng, muốn đổi mới thực chất, người cán bộ quản lý không thể chỉ xây dựng kế hoạch, giao nhiệm vụ mà cần trực tiếp tham gia, nêu gương và tạo động lực để giáo viên cùng thay đổi. Từ suy nghĩ ấy, thầy chủ động xây dựng, tổ chức các tiết dạy minh họa môn Ngữ văn theo hướng đổi mới, tạo diễn đàn để giáo viên cùng dự giờ, quan sát hoạt động học tập của HS, trao đổi và rút kinh nghiệm. Sau mỗi tiết dạy, thầy cùng giáo viên phân tích những điểm phù hợp, những nội dung cần điều chỉnh, tìm tòi phương pháp tăng cường tương tác, khuyến khích HS chủ động trình bày suy nghĩ, phát huy năng lực tư duy và sáng tạo.
Nhà giáo Ưu tú Trần Thị Khánh - Tổ trưởng Tổ Ngữ văn Trường THPT Cẩm Bình cho biết: “Bằng sự tâm huyết, tinh thần sáng tạo và cách làm việc nghiêm túc, thầy Quang đã khơi dậy đam mê, truyền cảm hứng, khích lệ giáo viên bắt nhịp với công cuộc đổi mới”.
Không chỉ chú trọng đổi mới chuyên môn, thầy Quang còn quan tâm xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, nơi HS được tôn trọng và lắng nghe. Từ quan niệm: tiếng nói của học trò là cơ sở để người thầy nhìn nhận, điều chỉnh cách ứng xử và phương pháp giáo dục, thầy khởi xướng mô hình “Dân chủ hóa trường học thông qua các diễn đàn đối thoại”. Những tiết sinh hoạt dưới cờ vốn quen thuộc với hình thức truyền đạt một chiều được đổi mới bằng các hoạt động theo chủ điểm, những buổi trao đổi cởi mở giữa thầy cô và HS. Qua đó, giáo viên có thêm cơ hội thấu hiểu học trò, còn HS được rèn luyện khả năng trình bày chính kiến, tinh thần trách nhiệm và sự tự tin. Năm 2023, mô hình được Ban Dân vận Huyện ủy Cẩm Xuyên (cũ) lựa chọn làm mô hình điểm về công tác dân vận khéo.
Để bồi đắp lòng biết ơn và trách nhiệm công dân, thầy Quang còn khởi xướng việc sưu tầm, biên soạn tư liệu về những liệt sĩ từng là HS Trường THPT Cẩm Bình, tập hợp thành cuốn sách “Những người con bất tử”. Những câu chuyện về các thế hệ đi trước được lưu giữ, trao truyền cho thế hệ HS hôm nay đã góp phần giáo dục truyền thống và bồi đắp niềm tự hào về mái trường, quê hương.
Quan niệm giáo dục nhân văn ấy còn được thể hiện qua sự quan tâm đến từng hoàn cảnh, nhu cầu phát triển của HS. Mô hình “Câu lạc bộ Người mẹ thứ hai của chúng em” ra đời nhằm tăng cường sự sẻ chia, hỗ trợ các em trong học tập và cuộc sống. Quỹ học bổng Đầu tư và Phát triển Trường THPT Cẩm Bình được thành lập, huy động nguồn lực hàng tỷ đồng, hỗ trợ hàng trăm HS có hoàn cảnh khó khăn vươn lên trong học tập.
Từ những đổi mới trong quản lý, chuyên môn đến sự chăm lo toàn diện cho người học, chất lượng giáo dục của Trường THPT Cẩm Bình từng bước được nâng lên. Những năm gần đây, tỷ lệ HS đỗ tốt nghiệp THPT đạt 100%; kết quả thi HS giỏi ngày càng được nâng lên, đặc biệt đã có HS đoạt giải quốc gia. Năm 2025, nhà trường đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Trường THPT Cẩm Bình cũng là đơn vị duy nhất của Hà Tĩnh được vinh danh tại Đại hội Thi đua yêu nước cấp bộ giai đoạn 2020-2025. Những kết quả ấy là thành quả của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên và HS, trong đó có những đóng góp của thầy Quang trong thời gian đảm nhiệm công tác quản lý.
Song hành với công tác quản lý, thầy Quang dành nhiều tâm huyết cho hoạt động chuyên môn và nghiên cứu khoa học. Thầy có 9 đề tài nghiên cứu cấp ngành, là đồng tác giả của 5 đầu sách phục vụ bồi dưỡng giáo viên và giáo dục địa phương; tham gia ra đề thi HS giỏi cấp tỉnh, chấm các đề tài nghiên cứu khoa học và hội thi giáo viên giỏi theo phân công của ngành. Năm 2026, thầy được đề nghị xét tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú.
Điều khiến đồng nghiệp trân trọng ở thầy Quang không chỉ là sự quyết liệt theo đuổi những mục tiêu đã đặt ra mà còn là cách sống chân thành, gần gũi và trách nhiệm với tập thể. Thầy giáo Nguyễn Xuân Thắng - Trường THPT Cẩm Bình chia sẻ: “Trong công việc, thầy Quang luôn nghiêm túc, đặt ra những yêu cầu cao, khuyến khích giáo viên đổi mới, sáng tạo. Trong cuộc sống, thầy rất giàu tình cảm, sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ với đồng nghiệp”.
Tình cảm ấy hiện rõ trong buổi chia tay khi thầy Quang nhận nhiệm vụ mới tại Trường THPT Cẩm Xuyên. Những bó hoa, cái ôm lưu luyến và cả những giọt nước mắt nói thay sự trân trọng dành cho người thầy đã gần 15 năm gắn bó, cùng đồng nghiệp vun đắp mái trường. Rời Cẩm Bình, thầy mang theo không chỉ kinh nghiệm quản lý mà còn cả tình cảm, niềm tin của đồng nghiệp và học trò để tiếp tục khơi nguồn sáng tạo nơi ngôi trường mới.
Hôm nay, trước những yêu cầu mới tại Trường THPT Cẩm Xuyên, thầy Quang tiếp tục hành trình tìm tòi, đổi mới với tâm huyết và tinh thần trách nhiệm đã theo thầy qua nhiều chặng đường công tác. Mỗi ngôi trường có những đặc thù, thử thách riêng, nhưng với thầy, sự đoàn kết, sẻ chia và đồng lòng của tập thể luôn là điểm tựa để những ý tưởng đổi mới trở thành hành động thiết thực, mang đến những điều tốt đẹp hơn cho học trò.
BÀI, ẢNH: THÚY NGỌC - ĐÌNH NHẤT - KIỀU MINH
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
(còn nữa)
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề