Xe điện “áp đảo” thị trường toàn cầu vào năm 2030

Xe điện đang tiến gần đến thời khắc “thống trị” ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Theo dự báo mới nhất từ Rocky Mountain Institute (RMI), chỉ trong vòng 6 năm tới, xe điện sẽ chiếm tới 86% thị phần toàn cầu - một bước ngoặt được ví như “cú lật đổ thế kỷ” đối với xe động cơ đốt trong.

Tốc độ tăng trưởng chưa từng có: Từ 10% lên 80% chỉ trong 6 năm

Ngành ô tô điện đang chứng kiến tốc độ tăng trưởng theo cấp số nhân. Báo cáo của RMI chỉ ra rằng, nếu mất khoảng 6 năm để thị phần xe điện toàn cầu tăng từ 1% lên 10%, thì chỉ cần thêm 6 năm nữa con số này sẽ vọt lên 80%.

Một minh chứng điển hình là Na Uy - quốc gia tiên phong trong quá trình chuyển đổi xanh. Năm 2023, cứ 10 chiếc xe mới bán ra tại đây thì có tới 8 chiếc là xe điện thuần túy. Điều này cho thấy, khi các rào cản ban đầu được tháo gỡ, thị trường có thể bùng nổ với tốc độ chóng mặt.

Yếu tố quyết định đằng sau sự tăng trưởng này nằm ở “trái tim” của mỗi chiếc xe điện: pin. Theo dự báo của BloombergNEF, chi phí pin lithium-ion sẽ giảm xuống dưới mốc tâm lý 100 USD/kWh vào năm 2026, thậm chí có thể đạt mức 82 USD/kWh và tiếp tục giảm xuống còn 64 USD/kWh vào cuối thập kỷ.

Khi chi phí pin giảm sâu, tổng giá thành sản xuất xe điện sẽ ngang bằng, thậm chí thấp hơn xe chạy xăng. Cộng thêm chi phí vận hành thấp, bảo dưỡng đơn giản, xe điện trở thành lựa chọn kinh tế vượt trội mở ra cuộc “đảo ngôi” giữa hai dòng xe.

Trung Quốc dẫn đầu - các ông lớn buộc phải “xoay trục”

Trung Quốc giữ vai trò tiên phong trong cuộc cách mạng này. Nhờ chính sách hỗ trợ mạnh mẽ và tốc độ đổi mới nhanh, giá pin tại Trung Quốc năm 2022 chỉ ở mức 131 USD/kWh, thấp hơn nhiều so với trung bình toàn cầu (151 USD/kWh).

Một ví dụ tiêu biểu là mẫu xe SAIC Wuling Mini EV có giá chỉ khoảng 5.000 USD, bán được hơn nửa triệu chiếc trong năm 2022. Sự thành công này khiến các nhà sản xuất toàn cầu buộc phải điều chỉnh chiến lược, đổ vốn mạnh mẽ vào mảng xe điện.

Hiện nay, phần lớn các hãng ô tô lớn trên thế giới đã cam kết dành từ 50 - 70% ngân sách đầu tư và R&D cho xe điện, đồng thời gần như ngừng phát triển nền tảng động cơ đốt trong. Xe xăng đang dần trở thành “sản phẩm ngách”, tương tự như điện thoại phím bấm trong kỷ nguyên smartphone.

Việt Nam hòa nhịp chuyển đổi xanh

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang diễn ra mạnh mẽ. Thị phần xe “xanh” (bao gồm xe điện và hybrid) đã tăng từ 1% năm 2022 lên gần 16% vào cuối năm 2024, và được dự báo đạt 25 - 30% trong năm 2025.

Thương hiệu nội địa VinFast đóng vai trò đầu tàu trong quá trình này. Năm 2024, VinFast bán ra khoảng 87.000 xe điện tăng hơn 150% so với năm 2023. Chỉ trong quý I/2025, hãng đã bàn giao hơn 35.100 xe. Sự tăng trưởng này có được nhờ các chính sách hỗ trợ như miễn lệ phí trước bạ và mở rộng nhanh chóng hệ thống trạm sạc trên toàn quốc.

Bên cạnh đó, các dòng xe hybrid cũng đang được người tiêu dùng Việt ưa chuộng như Toyota Innova Cross HEV, Toyota Corolla Cross HEV hay Suzuki XL7 Hybrid trở thành bước đệm quan trọng trong giai đoạn chuyển đổi.

Theo dự báo của Mordor Intelligence, quy mô thị trường xe điện tại Việt Nam có thể đạt 6,69 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) khoảng 18%.

Với đà giảm sâu của giá pin, sự dịch chuyển chiến lược của các “ông lớn” ngành xe hơi và xu thế tiêu dùng xanh ngày càng mạnh mẽ, xe điện được dự báo sẽ thống trị thị trường ô tô toàn cầu trong chưa đầy một thập kỷ tới.

Nếu dự báo của RMI trở thành hiện thực, năm 2030 sẽ đánh dấu bước ngoặt lịch sử thời điểm xe điện không chỉ là xu hướng, mà trở thành chuẩn mực mới của ngành công nghiệp ô tô thế giới.