Dầu động cơ được ví như máu nuôi sống động cơ đốt trong. Dầu cần được thay định kỳ, nhưng thông thường, người lái xe chỉ quan tâm đến số km đã đi giữa hai lần thay dầu.
Các nhà sản xuất ô tô thường khuyến nghị người dùng thay dầu sau mỗi 8.000-10.000km, tùy từng mẫu xe và loại dầu sử dụng. Vậy nếu một chiếc xe chỉ chạy khoảng 1.500km mỗi năm thì liệu có thể sử dụng cùng một lượng dầu trong suốt 5-6 năm hay không?
Câu trả lời là không hẳn. Dầu động cơ có tuổi thọ nhất định và nhìn chung cần được thay sau mỗi 6-12 tháng, ngay cả khi xe không được sử dụng thường xuyên.
Ngay cả khi ô tô ít đi, chủ yếu đỗ trong garage, dầu động cơ vẫn có thể bị xuống cấp. Theo thời gian, dầu có thể bắt đầu bị oxy hóa, trong khi một lượng nhỏ hơi ẩm và bụi bẩn có thể xâm nhập vào hệ thống bôi trơn, khiến chất lượng dầu dần suy giảm.
Cách thức sử dụng xe cũng có thể ảnh hưởng đến đặc tính của dầu động cơ theo thời gian. Địa điểm và điều kiện bảo quản xe cũng tác động đến tuổi thọ dầu động cơ. Chẳng hạn, những chiếc xe thường xuyên đỗ ngoài trời phải chịu sự thay đổi nhiệt độ liên tục, khiến dầu xuống cấp nhanh hơn so với xe được bảo quản trong nhà.
Nếu xe chỉ thỉnh thoảng được sử dụng cho những chuyến đi ngắn, dầu động cơ có thể không đạt đủ nhiệt độ cần thiết để làm bay hơi lượng hơi ẩm đã xâm nhập vào hệ thống.
Đặc tính bôi trơn suy giảm không phải là vấn đề duy nhất ảnh hưởng đến hiệu quả của dầu động cơ khi xe để lâu không sử dụng. Khi ô tô đỗ một chỗ trong thời gian dài, hơi ẩm tích tụ trong dầu có thể gây ăn mòn một số bộ phận quan trọng bên trong động cơ.
Một chút ăn mòn ở phần gầm xe do thường xuyên di chuyển trên những con đường có rải muối có thể không phải vấn đề quá nghiêm trọng. Tuy nhiên, tình trạng ăn mòn bên trong động cơ đáng lo ngại hơn.
Trừ khi là một chuyên gia về động cơ, người dùng khó có thể tự tháo rời động cơ để vệ sinh và xử lý những vị trí bị ăn mòn. Ngoài ra, dầu động cơ xuống cấp theo thời gian cũng có thể khiến mức tiêu thụ nhiên liệu của ô tô tăng lên.
Để tránh tình trạng dầu cũ xuống cấp nghiêm trọng như thể đã không được thay sau 60.000km, người dùng nên chú ý đến thời gian giữa các lần thay dầu, thay vì chỉ căn cứ vào số km đã đi.
Thay dầu động cơ sau mỗi 6-12 tháng là điều nên làm, kể cả với những chiếc xe chỉ được sử dụng vào cuối tuần, khoảng vài lần mỗi tháng. Khoảng thời gian này là mức dung hòa hợp lý, dựa trên tốc độ lão hóa tự nhiên của dầu động cơ.
Sau 12 tháng, các chất phụ gia trong dầu thực sự bị suy giảm, dầu gốc bị oxy hóa một phần, trong khi hơi ẩm và axit tích tụ đến mức khiến dầu không còn khả năng bảo vệ động cơ một cách hiệu quả.
Dầu tổng hợp có khả năng chống chịu tốt hơn dầu khoáng thông thường và duy trì chất lượng lâu hơn. Tuy nhiên, loại dầu này vẫn cần được thay định kỳ theo khuyến nghị.
Có một số cách đơn giản giúp nhận biết khi nào ô tô cần được thay dầu. Trước tiên, hãy kiểm tra màu dầu trên que thăm dầu. Nếu dầu đã chuyển sang màu sẫm và không còn có màu vàng óng như mật ong khi còn mới, đó là dấu hiệu cho thấy nên thay dầu.
Ngoài ra, nếu phát hiện dầu có dấu hiệu lẫn tạp chất, cặn bẩn hoặc bùn dầu, người dùng cũng nên sớm thay.
Chi phí thay dầu động cơ mỗi năm rất nhỏ so với khoản tiền phải bỏ ra để sửa chữa một động cơ bị hư hỏng do thiếu bảo dưỡng. Đây là một trong những hạng mục bảo dưỡng có chi phí thấp nhất nhưng mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất đối với những chiếc ô tô ít đi.