Xôi Lạc TV – cái tên từ lâu đã khá nổi tiếng trên không gian mạng Việt Nam. Không chỉ là phát sóng lậu, đây là một "đế chế" tội phạm số có tổ chức, lấy việc vi phạm bản quyền làm mồi nhử để dẫn dụ người dùng vào cái bẫy cờ bạc, cá độ.
Theo điều tra từ Bộ Công an, đằng sau giao diện tưởng như miễn phí ấy là một "cỗ máy in tiền" khổng lồ được vận hành bởi những người trẻ am hiểu kỹ thuật, gồm nhiều đối tượng có trình độ cử nhân, thạc sĩ, giỏi công nghệ thông tin. Việc bắt giữ hàng loạt người trẻ trong hệ thống Xôi Lạc TV cho thấy xu hướng tội phạm công nghệ cao ngày càng trẻ hóa, tận dụng sự am hiểu kỹ thuật để trục lợi phi pháp.
Trước đó, tháng 10/2025, cơ quan chức năng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Phó Đức Nam (còn gọi TikToker Mr Pips) và hàng trăm người khác về các tội “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “không tố giác tội phạm” và “rửa tiền”. Phó Đức Nam từng là 1 một trong 3 người trên thế giới được nhận học bổng toàn phần tại một trường đại học ở Singapore, chuyên ngành công nghệ thông tin; có khả năng nói tiếng Anh lưu loát, có chứng chỉ IELTS 8.5. Đáng tiếc, tài năng đó lại được sử dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo hàng nghìn tỷ đồng của những người dân vô tội.
Ông Nguyễn Văn Sơn - nguyên Ủy viên Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho biết: “Một bộ phận người trẻ có tâm lý muốn làm giàu nhanh nên đã bất chấp các quy định của pháp luật. Đây là sự lãng phí chất xám đáng tiếc và cũng là minh chứng cho sự biến tướng của tội phạm công nghệ cao trong thời đại công nghệ số, gây nhiều hệ luỵ cho xã hội”.
Như vậy, một nghịch lý đang hiện hữu: khi "đường đua" khoe giàu, khoe thành đạt sớm trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok trở thành thước đo của thành công, thì sự kiên trì với lao động chân chính lại bị xem là chậm chạp, thậm chí lỗi thời trong mắt một bộ phận giới trẻ.
Không dừng lại ở những lệch lạc trong nhận thức về giá trị lao động, tâm lý muốn thành công nhanh, kiếm tiền dễ còn có thể đẩy một số người trẻ vào những con đường sai lầm, trong đó có tội phạm công nghệ cao.
Tại Hà Tĩnh, "bóng ma" của loại tội phạm này cũng không còn là điều xa lạ. Tháng 10/2025, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hà Tĩnh đã khởi tố L.T.P (trú tại Quảng Ngãi) cùng 14 đối tượng khác về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Nhóm này hoạt động dưới hình thức giả danh công an, quân đội và các cơ quan Nhà nước để đặt mua lương thực, thực phẩm, với địa bàn tổ chức tại Myanmar.
Đáng chú ý, phần lớn các đối tượng tham gia đều còn trẻ, nhiều người có trình độ đại học. Riêng L.T.P từng là giảng viên một trường đại học tại Đà Nẵng, có bằng thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục.
Trong giai đoạn từ năm 2021 - 2025, trên địa bàn tỉnh xảy ra 218 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với tổng số 587 bị can, gây thiệt hại hơn 180 tỷ đồng.
Trung tá Phan Quốc Hội - Phó trưởng Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh cho biết: "Qua công tác điều tra, nhiều người bị khởi tố có độ tuổi rất trẻ, chủ yếu từ 18 đến 30 tuổi; trong đó có sinh viên chuyên ngành công nghệ thông tin, thậm chí cả giảng viên đại học. Thực tế ấy gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh khi tri thức và “chất xám” – lẽ ra phải được dùng để sáng tạo, cống hiến, lại bị một bộ phận người trẻ sử dụng cho những hành vi vi phạm pháp luật”.
Thực tế, không ít người trẻ đang phải đối mặt với những khủng hoảng giá trị trong thời đại số. Áp lực phải thành công trước tuổi 25, cùng sự tung hô thái quá dành cho những “tỷ phú tự thân” trên mạng xã hội, đã vô hình trung nuôi dưỡng tâm lý muốn giàu nhanh, nổi tiếng sớm.
Theo Thạc sỹ tâm lý Lê Thị Oanh (Trường Cao đẳng Nguyễn Du), việc thường xuyên tiếp xúc với các video phô bày sự giàu có, nổi tiếng và thành công nhanh trên mạng xã hội dễ khiến nhiều bạn trẻ nảy sinh cảm giác mình đang tụt lại phía sau. Sự so sánh liên tục ấy tạo nên áp lực vô hình, thậm chí có thể khiến một số người sẵn sàng lựa chọn những con đường sai lệch, kể cả vi phạm pháp luật.
Ở một góc độ khác, đây còn là biểu hiện của một dạng “ảo tưởng quyền năng” trong một bộ phận trí thức trẻ. Họ tin rằng với các thuật toán phức tạp hay sự ẩn danh của blockchain, hành vi của mình sẽ khó bị cơ quan chức năng phát hiện. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không có công nghệ nào có thể che giấu được bản chất của hành vi phạm tội.
"Về mặt pháp lý, cũng không tồn tại khái niệm “chỉ là người làm thuê nên vô tội”. Điều 17, Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định rõ về đồng phạm, tức là từ hai người trở lên cùng thực hiện một hành vi phạm tội thì đều phải chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với vai trò của mình. Vì vậy, dù chỉ là nhân viên, nếu tham gia giúp sức hoặc tiếp tay cho hành vi phạm tội, các cá nhân vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật”, Luật sư Bùi Hoàng Linh Chi (Công ty Luật TNHH Hà Châu, phường Thành Sen) cho biết.
Ở góc độ doanh nghiệp, anh Cao Văn Nhật – Giám đốc Công ty TNHH Orange Agency (Hà Nội) cho rằng tài năng luôn là một lợi thế lớn, nhưng nếu thiếu nền tảng đạo đức, chính tài năng ấy rất dễ bị sử dụng sai hướng.
“Một khi đã có vết đen về pháp lý, cơ hội việc làm sẽ bị thu hẹp đáng kể. Trước hết là gần như không còn khả năng làm việc trong các cơ quan nhà nước. Ngay cả ở khu vực tư nhân, nhiều doanh nghiệp hiện nay cũng yêu cầu lý lịch rất rõ ràng, đặc biệt trong những lĩnh vực cần mức độ tin cậy cao như ngân hàng, tài chính hay công nghệ thông tin. Vì vậy, những ứng viên từng có tiền án, tiền sự thường phải đối mặt với nhiều rào cản khi tìm kiếm việc làm”, anh Nhật chia sẻ.
Chọn việc làm, thực chất cũng là chọn cách sống. Giá trị của một con người không nằm ở số tiền họ kiếm được, mà ở việc có thể tự hào khi nhìn lại hành trình của mình. Trong lĩnh vực công nghệ và truyền thông, cám dỗ luôn hiện hữu: chỉ cần một cái gật đầu sai hướng, tiền có thể đến rất nhanh. Nhưng sự tử tế mới là “vốn điều lệ” lớn nhất.
Khi trí tuệ song hành cùng đạo đức, người trẻ mới có thể vươn mình trong kỷ nguyên số mà không bị cuốn vào những cạm bẫy hào nhoáng của đồng tiền.