Bão bức xạ Mặt Trời mạnh nhất 20 năm hướng tới Trái Đất

"Đây là bão bức xạ Mặt Trời mạnh nhất hơn 20 năm qua. Lần gần nhất xảy ra bão cấp S4 là tháng 10/2003. Tác động tiềm tàng chủ yếu giới hạn trong hoạt động phóng tàu vũ trụ, hàng không và vệ tinh", Trung tâm Dự báo thời tiết không gian (SWPC) thuộc Cơ quan Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA) hôm nay thông báo trên mạng xã hội X. S4 là cấp gần cao nhất trong thang đo sức mạnh gồm 5 cấp của bão bức xạ Mặt Trời.

SWPC đã thông báo cho các hãng hàng không, NASA, Cục Hàng không liên bang Mỹ (FAA), Cơ quan Quản lý tình huống khẩn cấp liên bang (FEMA), tập đoàn North American Electric Reliability và các nhà vận hành khác tìm cách ứng phó với bão. "Chúng tôi đã thực hiện rất nhiều cuộc gọi để đảm bảo mọi đơn vị vận hành hạ tầng công nghệ trọng yếu đều nắm được những gì đang diễn ra", nhà dự báo Shawn Dahl tại SWPC cho biết.

Trong những thời điểm rủi ro bức xạ gia tăng, phi hành gia trên trạm vũ trụ có thể di chuyển đến khu vực được che chắn tốt hơn. Họ từng thực hiện giải pháp này trong các cơn bão Mặt Trời trước đây, ví dụ bão địa từ xảy ra vào tháng 5/2024.

Lượng bức xạ tăng cao cũng có thể gây rủi ro cho hệ thống vệ tinh mà con người sử dụng để liên lạc và định vị. Trong sự kiện tháng 5/2024, công ty máy kéo John Deere báo cáo rằng một số khách hàng dùng GPS để canh tác đã gặp sự cố. Nhưng nhìn chung, các nhà vận hành vẫn giữ được hoạt động vệ tinh ổn định trên quỹ đạo, đồng thời kiểm soát sự tích tụ của các dòng điện từ mạnh trong hệ thống lưới điện.

Theo Ryan French, nhà vật lý Mặt Trời tại Phòng thí nghiệm Khí quyển và Vật lý không gian thuộc Đại học Colorado Boulder, trong đợt bão bức xạ Mặt Trời tuần này, các nhà vận hành vệ tinh có thể cần hành động, nhưng khó xảy ra tác động công nghệ với người dân trên diện rộng.

Dahl cho biết, một cơn bão địa từ mạnh cũng đã tấn công Trái Đất vào khoảng 2h40 ngày 20/1 (giờ Hà Nội). Trong khi bão bức xạ Mặt Trời đánh dấu sự giải phóng hạt tích điện mạnh, di chuyển nhanh về phía Trái Đất, bão địa từ chuyển động chậm hơn, bắt nguồn từ những vụ phun trào nhật hoa (CME) - hiện tượng plasma và từ trường phóng ra từ lớp khí quyển ngoài cùng (vành nhật hoa) của Mặt Trời.

Hoạt động Mặt Trời tăng cũng khiến cực quang xuất hiện rực rỡ hơn. Cụ thể, hạt năng lượng từ CME ập đến từ trường Trái Đất, tương tác với các khí trong khí quyển và tạo ra những dải sáng nhiều màu sắc trên bầu trời. Theo SWPC, cực quang lần này có thể quan sát được ở phần lớn khu vực phía bắc nước Mỹ, thậm chí lan xuống Alabama và miền bắc California.