Hà Tĩnh nỗ lực đóng cửa 28 mỏ khoáng sản hết thời hạn khai thác

Mỏ đất đồi Mù Trúc (xã Đức Thịnh) được cấp phép cho Công ty TNHH Minh Hương vào năm 2013 trên diện tích 3 ha, công suất khai thác 50.000 m³/năm, trữ lượng khai thác 306.371 m³, thời hạn 7,5 năm từ ngày cấp giấy phép.

Chỉ sau 3 năm hoạt động, đơn vị dừng khai thác do hiệu quả kinh tế không như kỳ vọng và đến nay vẫn chưa hoàn tất thủ tục đóng cửa mỏ theo quy định.

Ông Trần Ngọc Trung - chủ mỏ Mù Trúc cho biết: “Nền đất tại khu vực này cứng, phải sử dụng máy móc công suất lớn mới có thể khai thác. Chi phí đầu tư cao trong khi nguồn thu không đủ bù đắp nên đơn vị không thể duy trì hoạt động khai thác. Đơn vị hiện còn nợ một phần tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường, phí bảo vệ môi trường, tiền thuê đất và thuế tài nguyên. Mỏ đã ngừng hoạt động lâu năm nên cơ sở khó khăn trong kinh phí hoàn tất các loại thuế, phí”.

Tương tự, mỏ đất Rú Con (xã Thạch Khê) được cấp phép cho Công ty CP Xây lắp - Thương mại - Vận tải Hoàng Dương năm 2009 trên diện tích 2,7 ha, công suất khai thác 95.000 m³/năm, thời hạn 3 năm từ ngày cấp giấy phép. Tuy nhiên, sau khi khai thác được một phần trữ lượng, doanh nghiệp ngừng hoạt động, chưa thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ và còn nợ thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường. Đáng chú ý, doanh nghiệp đang trong quá trình làm thủ tục giải thể, khiến việc liên hệ, xác định trách nhiệm và yêu cầu thực hiện các nghĩa vụ còn tồn đọng gặp khó khăn.

Ông Chu Văn Hoàng - Phó Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Thạch Khê thông tin: “Trên địa bàn hiện còn một số mỏ khoáng sản đã hết thời hạn khai thác nhưng chưa hoàn thành thủ tục đóng cửa. Xã đang phối hợp với các sở, ngành liên quan rà soát, đôn đốc và hỗ trợ chủ mỏ tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện thủ tục đóng cửa mỏ, góp phần bảo đảm an toàn, bảo vệ môi trường sinh thái và hạn chế những hệ lụy sau khai thác”.

Được biết, từ đầu năm 2023 đến ngày 4/10/2026, Hà Tĩnh đã hoàn thành thủ tục đóng cửa 38 mỏ khoáng sản. Kết quả này cho thấy sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của các cấp, ngành trong công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, toàn tỉnh vẫn còn 28 mỏ khoáng sản đã hết hạn giấy phép khai thác nhưng chưa hoàn tất thủ tục đóng cửa. Các trường hợp này phát sinh trong giai đoạn 2011 - 2022. Mặc dù trước đây các cơ quan chuyên môn đã có văn bản đôn đốc, nhắc nhở, nhưng một số chủ mỏ chưa chấp hành.



Trong 28 mỏ nói trên có 2 mỏ chưa đưa vào khai thác và 26 mỏ đã tổ chức khai thác. Đáng chú ý, tình trạng pháp lý của các chủ mỏ khác nhau: có doanh nghiệp đã giải thể, phá sản; có đơn vị đang làm thủ tục giải thể; có chủ mỏ đã qua đời; một số doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa phương; thậm chí chưa xác định được thông tin về doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật... gây khó khăn cho quá trình thực hiện các thủ tục đóng cửa mỏ.

Không chỉ vướng mắc về chủ thể chịu trách nhiệm, nghĩa vụ tài chính liên quan đến công tác cải tạo, phục hồi môi trường cũng là một trong những nguyên nhân khiến tiến độ đóng cửa mỏ bị đình trệ.

Ông Nguyễn Việt Hà - Phó Trưởng phòng Khoáng sản, Sở Công Thương cho hay: "Trước đây, việc xây dựng phương án cải tạo, phục hồi môi trường để xác định số tiền ký quỹ bảo vệ môi trường thực hiện theo Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) 2005, Luật BVMT 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành, chỉ tính theo đơn giá thời điểm xây dựng phương án (nhân công, vật tư, ca máy...). Tuy nhiên, phương án lại nhưng lại chưa tính đến yếu tố trượt giá hàng năm nên việc xác định tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường thấp so với chi phí thực tế để thực hiện các thủ tục đóng cửa mỏ. Trong 26 mỏ đã khai thác, mới 8 mỏ hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường; 14 mỏ mới nộp một phần; 4 mỏ chưa có thông tin về việc thực hiện nghĩa vụ này. Sau khi khai thác xong hoặc giấy phép khai thác hết thời hạn, đã ngừng hoạt động, các chủ mỏ không thực hiện đóng cửa mỏ theo quy định, do chi phí để thực hiện cải tạo phục hồi môi trường hiện nay cao hơn nhiều lần so với số tiền ký quỹ đã được duyệt trước đây".

Cũng theo ông Nguyễn Việt Hà, Sở Công Thương (trước đây là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã tham mưu UBND tỉnh thành lập tổ công tác liên ngành rà soát, tham mưu xử lý các tồn tại trong hoạt động khoáng sản. Tổ công tác đã kiểm tra thực địa 28 mỏ, tiến hành phân loại theo hiện trạng khai thác, tình trạng pháp lý và khả năng thực hiện nghĩa vụ của từng chủ mỏ để xây dựng phương án xử lý phù hợp.

Hiện nay, Sở Công Thương đã có văn bản đề nghị UBND và công an các xã/phường phối hợp rà soát, xác minh tình trạng hoạt động, trụ sở doanh nghiệp; cung cấp thông tin về tên, địa chỉ, số điện thoại và người đại diện theo pháp luật của các doanh nghiệp là chủ mỏ. Sau khi xác minh, làm rõ thông tin các chủ mỏ, sở sẽ tổ chức làm việc, xác định trách nhiệm, xử lý các hành vi vi phạm (nếu còn thời hiệu xử lý) và yêu cầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng cửa mỏ, cải tạo, phục hồi môi trường theo quy định pháp luật.

Đối với các trường hợp doanh nghiệp đã giải thể, phá sản, chủ mỏ đã chết hoặc không còn chủ thể đại diện, tổ công tác tiếp tục rà soát, xác định trách nhiệm pháp lý và đề xuất cơ quan có thẩm quyền phương án xử lý cụ thể đối với từng trường hợp, bảo đảm đúng quy định pháp luật, không để các tồn tại kéo dài.