(Baohatinh.vn) - Có tuổi đời hàng trăm, hàng nghìn năm, mỗi cổ vật quý đang được trưng bày tại Bảo tàng Hà Tĩnh đều mang trong mình câu chuyện về lịch sử, văn hóa, con người vùng đất núi Hồng sông La.
Những bộ trang sức bằng gốm (ảnh 1), vật dụng bằng đá (ảnh 3), bộ hài cốt của người Việt cổ (ảnh 2) được phát hiện tại xã Thạch Lạc (Thạch Hà) có niên đại hơn 4.400 năm; những vật dụng bằng sắt, đồng (ảnh 4) sử dụng trong sinh hoạt của con người thời văn hóa Sa Huỳnh tại di chỉ khảo cổ học Phôi Phối - Bãi Cọi (xã Xuân Viên, Nghi Xuân)..., tất cả đã chứng minh trên mảnh đất Hà Tĩnh hàng nghìn năm trước, con người đã “an cư, lạc nghiệp”
Các cổ vật được trưng bày cho thấy không chỉ sinh sống, người Việt cổ ở Hà Tĩnh đã có nền văn minh phát triển ở tất cả những thời kỳ tiền sử của nhân loại: thời đồ đá, đồ kim khí. (Trong ảnh: Nồi đất nung có niên đại 2000 - 2300 năm được phát hiện tại bãi Lòi (Nghi Xuân).
Đi lên từ thời đồ đá, kim khí, cộng đồng dân cư vùng đất núi Hồng, sông La cũng đã trải qua những biến thiên của lịch sử dân tộc từ thời Bắc thuộc cho đến các triều đại phong kiến độc lập tự chủ. (Trong ảnh: Bộ sưu tập đồ gốm từ thế kỷ VIII – X được phát hiện tại huyện Nghi Xuân).
Chuông chùa Rối phát hiện ở xã Cẩm Thịnh (Cẩm Xuyên) được đúc vào đầu thế kỷ XIV, trên thân chuông có khắc bài thơ của danh sỹ Phạm Sư Mạnh (1300 - 1384).
Cổ vật chứng minh, dấu ấn văn hóa Phật giáo phát triển rực rỡ thời Lý -Trần (thế kỷ X-XIV), trong đó, Hà Tĩnh cũng là nơi có những ngôi chùa lớn được xây dựng. Ảnh: Quai chuông chùa Rối bằng đồng, hình con rồng có hoa văn tinh xảo.
Ấn môn hạ sảnh (1377) thời vua Trần Duệ Tông là một trong 3 ấn quan trọng của cơ quan Trung ương thời bấy giờ. (Trong ảnh: bên trái là mặt ấn, bên phải là thân ấn)
Thạp gốm thời Trần, thế kỷ XIII-XIV (giữa) được sưu tầm tại huyện Thạch Hà năm 1983
Sách Hậu thần thư ký thời Lê Trung Hưng, năm 1736, chất liệu bằng đồng thau, sưu tầm tại huyện Đức Thọ năm 1977.
Bảo vật quốc gia súng thần công “Bảo Quốc an dân Đại tướng quân” năm Minh Mệnh thứ 2 (1821) được phát hiện tại vùng biển Nghi Xuân năm 2003. (Trong ảnh: 1 trong 3 khẩu súng thần công được trưng bày tại bảo tàng tỉnh)
“Mộc bản Trường học Phúc Giang” thuộc dòng họ Nguyễn Huy (Trường Lưu, Can Lộc) đã được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương có niên đại từ giữa thế kỷ XVIII.
Học sinh TP Hà Tĩnh khám phá cổ vật trưng bày tại Bảo tàng Hà Tĩnh. (Ảnh: chụp ngày 27/4/2021)
Đến nay, Bảo tàng Hà Tĩnh đã sưu tầm được gần 11.000 hiện vật, trong đó có hơn 2.000 cổ vật, 3 bảo vật quốc gia. Nhiều cổ vật quý được khai quật tại các di chỉ khảo cổ học, do cán bộ bảo tàng sưu tầm và người dân hiến tặng. Những cổ vật quý hiếm đã góp phần tạo nên nét đặc trưng của di sản văn hóa Hà Tĩnh. Đây cũng là nguồn sử liệu quan trọng cho việc nghiên cứu, tìm hiểu về văn hóa, con người Hà Tĩnh của các học giả cũng như những người quan tâm.
Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Từ lễ giỗ Quan Hoàng Mười ở Hà Tĩnh, những giá trị văn hóa, tâm linh của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tiếp tục được thể hiện, gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Sau nhiều năm bền bỉ gắn bó với nghệ thuật truyền thống tại Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Hà Tĩnh, vợ chồng diễn viên Công Mạnh và Lê Thương vừa gặt hái “quả ngọt” khi cùng xuất sắc giành HCV cá nhân cho các vai diễn tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026.
Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh đã để lại di sản học thuật đồ sộ về văn hóa quê hương Hà Tĩnh và khẳng định dấu ấn của một nhà tư liệu học với tinh thần lao động khoa học, cẩn trọng.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926-2017) đã dành trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp sưu tầm, nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất xứ Nghệ. Di sản ông để lại là nguồn tư liệu quý cho Hà Tĩnh nói riêng và xứ Nghệ nói chung.
Thông qua các hoạt động lễ hội truyền thống, phường Bắc Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) tiếp tục lan tỏa giá trị văn hóa dân gian, tạo động lực phát triển du lịch tâm linh.
Ở tuổi ngoài 80, ông Võ Xuân Nam (thôn Đan Du, xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài bên vành khuôn, mũi chỉ, gắn bó với nghề làm nón lá truyền thống suốt hơn 70 năm qua.
Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Hà Tĩnh tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Di sản văn hóa Việt Nam, tạo thành chuỗi hoạt động văn hóa thiết thực, phong phú, lan tỏa sâu rộng.
Tổ chức nhiều chương trình văn hóa thể thao, an sinh xã hội và các diễn đàn sôi nổi là những hoạt động ý nghĩa của các cấp hội phụ nữ Hà Tĩnh hướng tới chào mừng Ngày thành lập Hội LHPN Việt Nam và Ngày Phụ nữ Việt Nam.
Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Ông Bạch Đình Vương (SN 1967, ở thôn Hồng Xuân, xã Nghi Xuân, Hà Tĩnh) có khoảng 30 năm sưu tầm đồ cổ, lưu giữ khoảng 500 hiện vật gắn với đời sống xưa.
Các hoạt động kỷ niệm nhằm khẳng định, tôn vinh những đóng góp quan trọng của Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017) đối với sự nghiệp nghiên cứu, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, văn học của quê hương Hà Tĩnh.
Phan Thị Dương (quê Hà Tĩnh) là một trong 33 sinh viên tốt nghiệp thủ khoa Khóa 61 của Trường Đại học Ngoại thương. Cô đạt GPA 3.88/4.0, đồng thời có nhiều thành tích trong nghiên cứu khoa học, các cuộc thi và dự án thực tế.
Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Hàng chục năm qua, nghệ sĩ Nguyễn Như Tình (xã Xuân Lộc, Hà Tĩnh) vẫn lặng lẽ gìn giữ, lan tỏa tình yêu múa rối, để gieo niềm say mê trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Từ lớp học ở vùng biển Kỳ Anh (Hà Tĩnh), Lê Phương Thảo, Nguyễn Quốc Hùng và Nguyễn Linh Na cùng theo đuổi giấc mơ y khoa, rồi hội ngộ ở hành trình bác sĩ nội trú.
Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Nguyệt vừa ký văn bản gửi Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL đề nghị tổ chức thẩm định Hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO cùng kỷ niệm 250 năm ngày sinh danh nhân Nguyễn Công Trứ.
80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, hơn 34 năm trong quân ngũ, cụ Đặng Tưng (104 tuổi, ở thôn Hồng Tiến, xã Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) đã đi qua những năm tháng chiến tranh gian khổ. Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng trao cho cụ không chỉ là sự ghi nhận của Đảng đối với cống hiến của người đảng viên kiên trung mà còn gợi nhắc câu chuyện về trách nhiệm giữ gìn lời thề đảng viên.