Phòng, chống "tham nhũng vặt": Bắt đầu từ việc nhỏ để giữ niềm tin lớn

"Tham nhũng vặt" là những hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để nhũng nhiễu, gây khó dễ nhằm trục lợi với giá trị vật chất không lớn, chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Nhưng, chính sự “nhỏ lẻ”, lặp đi lặp lại và tồn tại dai dẳng ấy lại khiến nó trở nên nguy hiểm.

Điều đáng lo ngại là "tham nhũng vặt" không còn mang tính cá biệt mà đã trở thành “thói quen”, “thông lệ” ở một số nơi, một số lĩnh vực trong đời sống xã hội. Từ việc “lót tay” khi làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chi thêm tiền để hồ sơ được giải quyết nhanh đến phong bì trong khám, chữa bệnh, chạy lớp, chuyển trường… những hành vi này đã hình thành cơ chế “xin – cho”, biến một bộ phận cán bộ, công chức thành rào cản đối với quyền lợi chính đáng của người dân.

Như nhận định của Thạc sĩ Trần Thị Quỳnh Nga - Trưởng khoa Lý luận Cơ sở, Trường Chính trị Trần Phú: Các hành vi nhũng nhiễu trong giải quyết công việc hành chính vẫn là hiện tượng dễ gặp, gây bức xúc kéo dài trong xã hội. Hậu quả nặng nề nhất của "tham nhũng vặt" không chỉ là thiệt hại vật chất mà là sự mất niềm tin. Người dân, doanh nghiệp mỗi khi tiếp cận dịch vụ công lại phải chuẩn bị tâm thế “chi thêm cho xong việc”. Những chính sách đúng đắn của Đảng, Nhà nước vì thế bị bóp méo ngay từ khâu thực thi.

Ông Phùng Duy Thân (phường Thành Sen) thẳng thắn cho rằng: Nếu không xử lý rốt ráo "tham nhũng vặt" ở cơ sở, nó sẽ trở thành “con sâu khoét sâu” vào lòng tin của Nhân dân, làm méo mó việc thực thi các chủ trương, chính sách, khiến người dân e ngại, thậm chí né tránh tiếp xúc với chính quyền, từ đó làm suy giảm hiệu lực quản lý nhà nước và cản trở sự phát triển chung của địa phương.

Nguy hiểm hơn, "tham nhũng vặt" nếu không được ngăn chặn từ sớm sẽ hình thành những sai phạm lớn hơn trong tương lai. Chống "tham nhũng vặt" ở cơ sở, vì thế chính là cách phòng ngừa tham nhũng lớn từ gốc.

Thực tế cho thấy, nơi nào người đứng đầu thực sự quyết liệt, nơi đó "tham nhũng vặt" được đẩy lùi. Tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Tĩnh, việc nêu cao trách nhiệm người đứng đầu, lấy người dân làm trung tâm, gắn phòng, chống tham nhũng với học tập và làm theo Bác mỗi ngày đã tạo chuyển biến rõ nét.

Bệnh viện đã tăng cường công khai, minh bạch các quy trình khám, chữa bệnh; quán triệt đội ngũ y, bác sĩ, điều dưỡng thực hiện nghiêm quy tắc ứng xử, "nói không" với phong bì. Đồng thời, thiết lập các kênh tiếp nhận phản ánh của người bệnh để kịp thời chấn chỉnh những biểu hiện lệch chuẩn. Nhờ đó, thái độ phục vụ được nâng lên, môi trường y tế ngày càng lành mạnh, củng cố niềm tin của người dân đối với đội ngũ thầy thuốc và cơ sở y tế công lập, Bác sĩ CKII Nguyễn Thị Diện – Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Tĩnh chia sẻ.

Đang điều trị tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Tĩnh, bà Lê Thị Vinh ( xã Can Lộc) ghi nhận đội ngũ y, bác sĩ phục vụ tận tình, không có hiện tượng vòi vĩnh, phong bì. Đó là minh chứng cho thấy "tham nhũng vặt" hoàn toàn có thể ngăn chặn nếu có quyết tâm và cách làm đúng.

Theo Thạc sĩ Trần Thị Quỳnh Nga - Trưởng khoa Lý luận Cơ sở, Trường Chính trị Trần Phú: Để phòng, chống "tham nhũng vặt" hiệu quả cần đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, cần quán triệt sâu sắc tác hại của "tham nhũng vặt" trong đội ngũ cán bộ, công chức; ký cam kết liêm chính gắn với chế tài nghiêm khắc; công khai, minh bạch và đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh chuyển đổi số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến nhằm giảm tiếp xúc trực tiếp cán bộ với người dân; tăng cường giám sát và phát huy vai trò tố giác của Nhân dân.

Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, từ quý II năm 2025, Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Hà Tĩnh đã chủ trì, tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy thành lập các đoàn kiểm tra đối với 12 ban thường vụ huyện, thành, thị ủy (trước sắp xếp), nhằm kịp thời chấn chỉnh, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong giai đoạn chuyển tiếp.

Bám sát tinh thần đó, Đảng ủy xã Đông Kinh đã chủ động triển khai công tác kiểm tra, giám sát theo phương châm “đi trước một bước” để phòng ngừa vi phạm ngay từ cơ sở. Ngay sau khi thành lập, Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã được kiện toàn tổ chức, ban hành quy chế làm việc, xây dựng chương trình kiểm tra, giám sát thường xuyên và định kỳ. Thông qua công tác giám sát, nhiều vấn đề bức xúc, tồn tại, hạn chế có dấu hiệu vi phạm được phát hiện sớm, nhắc nhở và chấn chỉnh kịp thời, không để phát sinh sai phạm lớn.

Theo ông Đặng Thái Sơn - Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Đông Kinh, công tác giám sát tập trung theo chuyên đề ở các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực như quản lý tài sản, đất đai, giải quyết thủ tục hành chính, quản lý thu – chi các khoản đóng góp tự nguyện và nguồn xã hội hóa trong trường học. Qua đó, góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý ở cơ sở.

Chống "tham nhũng vặt" là cuộc chiến lâu dài, khó khăn nhưng không thể chậm trễ. Làm tốt từ cơ sở không chỉ góp phần làm trong sạch bộ máy mà còn xây dựng những giá trị văn hóa liêm chính từ gốc, củng cố niềm tin của Nhân dân và huy động được sức dân vào công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực một cách bền vững.