Tết “diệt sâu bọ” trong ký ức ngày thơ bé

(Baohatinh.vn) - Với lũ trẻ con chúng tôi ngày ấy, mùng 5/5 (âm lịch) không được gọi tên là Tết Đoan Ngọ mà chỉ tồn tại khái niệm tết "diệt sâu bọ” mà thôi. Ấy là lúc chúng tôi được người lớn làm những cái “phép” lạ lùng và ăn uống, vui chơi thỏa thích.

Mặc cho ý nghĩa nguyên bản của Tết Đoan ngọ là thế nào đi chăng nữa thì theo quan niệm của người Việt, mùng 5/5 âm lịch là thời điểm nóng nhất, trời đất sản sinh nhiều sâu bọ, con người dễ sinh các tật bệnh nên cần phải “diệt trừ sâu bọ”.

Người dân Lộc Hà (Hà Tĩnh) quê tôi cũng không ngoại lệ. Từ tối mùng 4, mẹ đã chuẩn bị cho chị em tôi cơm rượu nếp và một vài thứ quả - thường là những loại quả có vị chua như xoài, mận, chanh. Những thứ quả mà theo giải thích của ông bà, bố mẹ là vị chua sẽ giúp thanh lọc, làm sạch đường tiêu hóa để... “diệt giun sán”.

Tết “diệt sâu bọ” trong ký ức ngày thơ bé

Cơm rượu nếp, các loại quả đặc trưng của mùa hè là những thứ được người lớn dùng để "làm phép" diệt sâu bọ cho lũ trẻ chúng tôi ngày bé. (Ảnh minh họa internet)

Sáng mùng 5, mẹ thức chúng tôi dậy sớm hơn mọi ngày. Chúng tôi được “quán triệt” là không đứa nào được bước chân xuống nền nhà trước khi ăn một loại quả nào đó mà bố mẹ đã chuẩn bị sẵn. Vì sợ sâu bọ “chui vào người” mà đứa nào đứa nấy tuân thủ răm rắp “điều lệnh” ấy.

Sau “nghi thức” mở đầu ngày mới là một công việc rất nhộn nhịp mà năm nào lũ trẻ chúng tôi cũng háo hức ngóng chờ, ấy là đi tìm hái lá để tắm. Cái rộn ràng nhất của ngày Tết Đoan Ngọ ở quê tôi có lẽ là nhà nhà đi hái lá, người người đi hái lá. Trẻ con đứa nào cũng hăng hái lùng sục khắp các góc vườn, dọc theo lối đi trong làng để chứng tỏ mình là đứa trẻ lớn, đảm đang và thành thạo. Năm nào cũng thế, đều đặn và vui tươi.

Tết “diệt sâu bọ” trong ký ức ngày thơ bé

Đi tìm lá để nấu nước tắm là công việc mà bọn trẻ con háo hức mỗi sáng mùng 5. (Ảnh minh họa internet)

Lá bưởi, cây sả, hương nhu, sài đất… được bà nội tôi rửa sạch, đun một nồi nước thật to, trẻ con và người lớn đều tắm gội sạch sẽ, thơm tho bằng nồi nước lá ấy. Mùi thơm của các loại lá trong vườn nhà phảng phất cả không gian.

Đã gọi là tết thì không thể thiếu mâm cỗ và những món ăn. Với Tết Đoan Ngọ, mâm cỗ đặc biệt hơn một chút. Tôi không rõ những nơi khác thế nào nhưng ở quê tôi, tết Đoan Ngọ mà thiếu món bún, thịt vịt xáo măng và bánh đa thì chưa phải là “mùng 5”. Dù giàu nghèo, sang hèn thì cứ trưa mùng 5, hầu như nhà nào cũng nghe tiếng vịt.

Tết “diệt sâu bọ” trong ký ức ngày thơ bé

Bún vịt xáo măng - món ăn không thể thiếu của người dân quê tôi mỗi dịp tết Đoan Ngọ (Ảnh minh họa internet)

Ngoài món đặc trưng đó thì những nhà trong xóm vẫn thường làm món ăn từ các sản vật của vụ chiêm như xôi, các loại chè đỗ đen, đỗ xanh, chè kê… để dâng cúng như một lời tạ ơn trời đất đã ban cho dân làng vụ mùa tươi tốt.

Tết Đoan Ngọ cũng là một dịp đặc biệt để tỏ tình thân – mà theo như cách gọi của người dân quê tôi là “về tết cha mẹ”. Tôi vẫn thường thấy, năm nào cũng thế, sáng mùng 5 là các cô, các chú người thì mang con gà, con vịt, người thì ít tấm bánh nếp, chục bánh rán hay con giò lụa về biếu ông bà nội cùng với những lời chúc sức khỏe, bình an. Bữa cơm trưa mùng 5, mọi người quây quần bên nhau trong không khí vui vẻ, thân tình.

Những tục lệ tốt đẹp đó rất có ý nghĩa với người lớn, còn với bọn trẻ con chúng tôi thì mùng 5 chỉ đơn giản là dịp được ăn uống, vui chơi thỏa thích. Còn gì vui bằng khi sách bút đã gấp gọn trong ngăn bàn, kỳ nghỉ hè vừa bắt đầu, lại được ăn tết và trải nghiệm những điều mới mẻ, thú vị.

Trong ký ức tuổi thơ, tôi vẫn nhớ như in những buổi sáng mùng 5 “diệt sâu bọ” với hoa quả, cơm nếp và nồi nước lá thơm nồng. Bây giờ, ở chợ người ta vẫn bán những loại lá được phơi khô nhưng mùi hương của nồi nước lá “mùng 5” thuở bé vẫn nồng nàn trong tôi một trời thương nhớ.

Chủ đề NGƯỜI HÀ TĨNH

Đọc thêm

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Từ câu chuyện sáng tạo của những văn nghệ sĩ tham gia Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII cho thấy, mỗi tác phẩm không chỉ kết tinh sáng tạo, tâm huyết mà còn chuyên chở tình yêu, trách nhiệm với quê hương. Qua đó, những giá trị văn hóa và vẻ đẹp con người Hà Tĩnh tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa.
Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Thôn Gia Thiện – miền quê khởi sắc

Thôn Gia Thiện – miền quê khởi sắc

Thôn Gia Thiện (xã Mai Phụ, Hà Tĩnh) khang trang, đổi mới nhưng vẫn gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Chùa Triều Sơn – dấu ấn văn hóa tâm linh

Chùa Triều Sơn – dấu ấn văn hóa tâm linh

Giữa miền quê Mai Phụ, chùa Triều Sơn là ngôi cổ tự gắn bó với đời sống tâm linh, đồng thời lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của vùng đất Hà Tĩnh.
Miền nhớ xứ sở Bạch Dương

Miền nhớ xứ sở Bạch Dương

Với nhiều người Hà Tĩnh từng học tập, sinh sống tại Nga, những năm tháng ở xứ sở Bạch Dương đã trở thành miền ký ức khó quên. Dẫu thời gian trôi qua, tình cảm dành cho đất nước và con người nơi ấy vẫn được gìn giữ, trở thành sợi dây gắn kết, vun đắp tình hữu nghị giữa hai đất nước, hai dân tộc.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Sắc xanh nơi miền sơn cước

Sắc xanh nơi miền sơn cước

Giữa đại ngàn xanh mát, những đồi chè trải dài, vườn bưởi trĩu quả cùng nhịp sống bình yên đang tạo nên diện mạo trù phú, sức sống mới và hấp dẫn riêng cho xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tĩnh.
Trường Lưu - để mạch nguồn di sản tiếp nối giữa dòng chảy thời gian

Trường Lưu - để mạch nguồn di sản tiếp nối giữa dòng chảy thời gian

Xã Trường Lưu (Hà Tĩnh) là vùng đất giàu trầm tích văn hóa, nơi dấu ấn chữ nghĩa, khoa bảng in đậm qua bao thế kỷ. Từ những giá trị được lưu giữ qua thăng trầm lịch sử, mạch nguồn văn hóa ấy hôm nay đang được đánh thức, hiện hữu trong đời sống và trở thành niềm tự hào cho thế hệ tiếp nối.
Tăng sức hút cho du lịch Hà Tĩnh mùa thấp điểm

Tăng sức hút cho du lịch Hà Tĩnh mùa thấp điểm

Để thu hút du khách trong những tháng cuối năm, nhiều điểm đến văn hóa tâm linh, sinh thái trên địa bàn Hà Tĩnh tích cực làm mới sản phẩm, gia tăng trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú.
Trải nghiệm hái chè bằng máy cắt mini

Trải nghiệm hái chè bằng máy cắt mini

Việc đưa máy hái chè mini vào thu hoạch tại xã Sơn Tây, tỉnh Hà Tĩnh đã góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt nhân công, đồng thời giúp chè ra búp nhanh hơn, nâng cao năng suất.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Giữ hồn quê trong từng sản vật

Giữ hồn quê trong từng sản vật

Vượt qua sự khắc nghiệt của thời tiết, mảnh đất Hà Tĩnh vẫn chắt chiu nên những sản vật đậm đà phong vị riêng. Tiếp nối trầm tích văn hóa của cha ông, thế hệ hôm nay đang tìm cách đổi mới, nâng giá trị sản phẩm quê hương từ những câu chuyện nghề và sức sáng tạo của con người.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!