Thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Tĩnh đang đẩy mạnh việc đề xuất, đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST) theo hướng gắn nghiên cứu với yêu cầu phát triển của từng ngành, địa phương.
Tại Thông báo số 570 ngày 17/8/2026, Chủ tịch UBND tỉnh giao các sở, ngành, địa phương đề xuất đặt hàng nhiệm vụ KH,CN&ĐMST nhằm giải quyết những vấn đề thuộc lĩnh vực, địa bàn phụ trách trong năm 2026. Đồng thời, xác định đây là chỉ tiêu bắt buộc khi đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Trên cơ sở đó, Sở KH&CN đã ban hành 3 văn bản hướng dẫn, đôn đốc các đơn vị triển khai.
Thực tế cho thấy, một số địa phương đã chủ động nhận diện tiềm năng, lợi thế để hình thành những nhiệm vụ nghiên cứu có tính ứng dụng. Năm 2026, đợt 1, UBND tỉnh phê duyệt 7 nhiệm vụ tại Quyết định số 2304/QĐ-UBND ngày 21/9/2026.
Trong đó, có các nhiệm vụ đáng chú ý như: nghiên cứu ứng dụng công nghệ CO₂ siêu tới hạn trong chiết xuất tinh dầu trầm hương nhằm nâng cao giá trị cây dó bầu; xây dựng bộ công cụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ trong chính quyền cấp xã; ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ xây dựng mô hình ương giống, nuôi thương phẩm cá chình hoa và cá chình mun theo tiêu chuẩn VietGAP.
Danh mục còn có các nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng quy chuẩn kỹ thuật địa phương đối với sản phẩm bánh đa nem Hà Tĩnh; xây dựng mô hình, giải pháp cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; bảo tồn văn hóa và phát triển bền vững tộc người Chứt gắn với phát triển sinh kế từ tri thức bản địa; nghiên cứu, xây dựng đề cương bộ sách “Địa chí Hà Tĩnh”.
Trong số này, nhiệm vụ “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ CO₂ siêu tới hạn trong chiết xuất tinh dầu trầm hương quy mô công nghiệp nhằm nâng cao giá trị kinh tế từ cây dó bầu tại Hà Tĩnh” do UBND xã Phúc Trạch đề xuất là một ví dụ về việc gắn nghiên cứu khoa học với tiềm năng, lợi thế địa phương.
Xuất phát từ thực tế phát triển cây dó bầu, nhiệm vụ hướng đến ứng dụng công nghệ tiên tiến vào quy trình chiết xuất tinh dầu ở quy mô công nghiệp, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng khả năng chế biến và gia tăng hiệu quả kinh tế từ loại cây trồng có tiềm năng này.
Ông Lê Nguyễn Kiên Cường – Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Trạch cho biết: Trong quá trình xây dựng nhiệm vụ, địa phương nhận được sự hỗ trợ của Sở KH&CN và đơn vị tư vấn trong định hướng mục tiêu, sản phẩm dự kiến, thời gian, kinh phí thực hiện. Qua đó, giúp địa phương từng bước cụ thể hóa nhu cầu thực tiễn thành nhiệm vụ nghiên cứu có định hướng rõ ràng.
Tuy nhiên, kết quả đợt 2 cho thấy chất lượng công tác đặt hàng vẫn là vấn đề cần quan tâm. Trong 141 đề xuất của 16 sở, ban, ngành, đơn vị cấp tỉnh và 64 xã, phường gửi về Sở KH&CN, có 74 đề xuất đầy đủ thông tin theo quy định, trong khi 67 đề xuất chưa đạt yêu cầu, chiếm khoảng 47,5%. Nguyên nhân chủ yếu là một số đơn vị chưa gửi phiếu đề xuất hoặc phiếu còn thiếu thông tin, chưa làm rõ tính cấp thiết, mục tiêu, sản phẩm dự kiến và khả năng ứng dụng của nhiệm vụ.
Đáng chú ý, hạn chế không chỉ nằm ở kỹ năng hoàn thiện hồ sơ mà còn phản ánh sự lúng túng trong nhận diện vấn đề cần nghiên cứu. Một số đơn vị chưa thực sự chủ động rà soát những khó khăn, điểm nghẽn thuộc lĩnh vực phụ trách; nội dung đề xuất còn chung chung, thiếu căn cứ thực tiễn và chưa xác định rõ hiệu quả sau khi nhiệm vụ hoàn thành.
Ở cấp cơ sở, khó khăn về nhân lực và năng lực chuyên môn cũng là một trong những rào cản trong quá trình xây dựng đề xuất nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Như tại xã Lộc Hà, địa phương định hướng xây dựng một số đề tài liên quan đến phát triển du lịch số, ứng dụng công nghệ trong chế biến thủy, hải sản. Tuy nhiên, quá trình cụ thể hóa các ý tưởng thành đề tài khoa học vẫn gặp không ít khó khăn.
Ông Lê Văn Hân – Phó Chủ tịch UBND xã Lộc Hà chia sẻ: “Những vướng mắc của địa phương trong xây dựng đề tài chủ yếu xuất phát từ hạn chế về nguồn nhân lực, năng lực chuyên môn cũng như các yếu tố khách quan. Việc xác định nội dung, xây dựng thuyết minh và đề xuất các giải pháp có tính khả thi đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, trong khi đội ngũ cán bộ ở cơ sở còn thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Vì vậy, địa phương đang tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện các nội dung đề xuất, đồng thời mong muốn nhận được sự hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn từ các cơ quan, đơn vị liên quan để bảo đảm các đề tài phù hợp với nhu cầu thực tiễn và có khả năng triển khai hiệu quả”.
Dù vậy, khó khăn về nhân lực không thể là lý do để các đơn vị thiếu chủ động trong thực hiện nhiệm vụ được giao. Bởi, nếu chỉ xem việc đề xuất đặt hàng là yêu cầu phải hoàn thành chỉ tiêu, không xuất phát từ nhu cầu thực tế thì rất dễ dẫn đến tình trạng đề xuất hình thức, thiếu tính khả thi, gây lãng phí nguồn lực đầu tư.
Từ thực trạng trên, yêu cầu đặt ra là phải thay đổi cách tiếp cận trong đặt hàng nhiệm vụ KH,CN&ĐMST. Thay vì bắt đầu bằng việc tìm kiếm đề tài để đăng ký, các ngành, địa phương cần xuất phát từ những vấn đề đang cần giải quyết trong quản lý, sản xuất và đời sống.
Trước hết, mỗi đơn vị cần chủ động rà soát thực trạng lĩnh vực phụ trách, nhận diện những khó khăn, điểm nghẽn, nhu cầu đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình để hình thành đề xuất có cơ sở khoa học và thực tiễn. Cùng với đó, tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia để xây dựng những nhiệm vụ sát nhu cầu, có khả năng triển khai.
Cần ưu tiên các nhiệm vụ có tính ứng dụng cao, tạo ra sản phẩm, công nghệ hoặc quy trình mới, tập trung vào những lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế như nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, kinh tế biển, bảo vệ môi trường và chuyển đổi số. Đặc biệt, phải xác định rõ đơn vị tiếp nhận, ứng dụng sản phẩm sau nghiệm thu, tránh tình trạng kết quả nghiên cứu chỉ dừng lại trên báo cáo.
Thời gian tới, Sở KH&CN Hà Tĩnh sẽ tiếp tục hướng dẫn, đôn đốc các đơn vị hoàn thiện hồ sơ; đồng thời rà soát, lựa chọn những nhiệm vụ thực sự cấp thiết, có tính khả thi và địa chỉ ứng dụng cụ thể.
Ông Lê Văn Dũng – Phó Giám đốc Sở KH&CN Hà Tĩnh nhấn mạnh: “Quan điểm của đơn vị là không chạy theo số lượng đề xuất hay số lượng nhiệm vụ được phê duyệt. Mỗi nhiệm vụ phải trả lời được ba câu hỏi: Giải quyết vấn đề gì? Tạo ra sản phẩm gì? Ai là đơn vị tiếp nhận, ứng dụng kết quả? Đây chính là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả đầu tư cho KH,CN&ĐMST”.
Thực tiễn cho thấy, giá trị của một nhiệm vụ khoa học không nằm ở tên gọi hay số lượng đề tài được phê duyệt mà ở khả năng giải quyết những vấn đề cụ thể của cuộc sống. Vì vậy, đổi mới tư duy đặt hàng, nâng cao trách nhiệm của từng ngành, địa phương và coi trọng hiệu quả ứng dụng chính là yêu cầu quan trọng để Hà Tĩnh đưa KH,CN&ĐMST thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
