Tổng Giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, cho biết cơ quan này không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thu hẹp quy mô tổ chức và "chia tay một số lượng đáng kể đồng nghiệp". Đây là phản ứng trước tình trạng hụt nguồn tài trợ đột ngột từ nhiều nước, đặc biệt là việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump dừng đóng góp cho WHO trong hai năm 2024 và 2025.
Dự báo, trong giai đoạn 2026 - 2027, quỹ lương của WHO sẽ thiếu hụt từ 560 - 650 triệu USD, tương đương khoảng 25% tổng chi phí nhân sự hiện tại. Mặc dù ông Tedros nhấn mạnh mức cắt giảm không đồng nghĩa với việc giảm 25% số lượng nhân sự, nhưng đây vẫn là một cú sốc lớn với tổ chức đang có hơn 8.000 nhân viên trên toàn cầu.
Theo kế hoạch, việc cắt giảm sẽ ảnh hưởng nặng nề nhất đến trụ sở chính của WHO tại Geneva (Thụy Sĩ). Cụ thể, số lượng lãnh đạo cấp cao sẽ giảm từ 12 xuống còn 7 người, trong khi các đơn vị chức năng chuyên môn trực thuộc sẽ giảm hơn một nửa, từ 76 xuống còn 34. Các văn phòng khu vực tại các quốc gia phát triển cũng được xem xét đóng cửa, tùy theo mức độ ảnh hưởng tài chính.
Ông Tedros cho biết trong bối cảnh tài chính khó khăn, WHO sẽ chuyển hướng ưu tiên vào việc hỗ trợ các quốc gia tăng cường khả năng tự lực, giảm dần sự phụ thuộc vào viện trợ quốc tế.
Được biết, Mỹ là nhà tài trợ lớn nhất cho WHO, với tổng đóng góp hơn 1,3 tỷ USD trong giai đoạn 2022–2023, chủ yếu là các khoản viện trợ tự nguyện cho các chương trình y tế toàn cầu. Tuy nhiên, kể từ khi bước vào nhiệm kỳ thứ hai, ông Donald Trump đã siết chặt ngân sách viện trợ nước ngoài, gây ảnh hưởng sâu rộng tới các cơ quan quốc tế, trong đó có WHO.
Hiện WHO cũng đang chuẩn bị cho kịch bản Mỹ chính thức rút khỏi tổ chức này từ tháng 1/2026, điều có thể khiến mạng lưới y tế toàn cầu đối mặt nhiều thách thức hơn nữa, nhất là tại các nước đang phát triển.
