Tại đường Xuân Diệu (phường Thành Sen) - một trong những tuyến phố tập trung nhiều cửa hàng thời trang tại Hà Tĩnh, thời gian gần đây, không khó bắt gặp các biển “sang nhượng”, “trả mặt bằng”, “cho thuê nhà”. Qua khảo sát của phóng viên vào ngày 17/8, dọc tuyến đường này có hơn 10 mặt bằng đang cho thuê hoặc sang nhượng. Phần lớn các vị trí này trước đây từng được sử dụng để kinh doanh quần áo, giày dép, mỹ phẩm và các mặt hàng tiêu dùng.
Tình trạng mặt bằng kinh doanh bỏ trống cũng xuất hiện tại một số tuyến đường trên địa bàn phường Thành Sen như: Lý Tự Trọng, Nguyễn Huy Tự, Hải Thượng Lãn Ông, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Du… Đây đều là những tuyến phố có vị trí thuận lợi, lượng người và phương tiện qua lại khá lớn nhưng vẫn vắng khách thuê suốt nhiều tháng.
Một số chủ nhà cho biết, thay vì giữ nguyên mức giá như trước, họ buộc phải điều chỉnh giá thuê, chấp nhận giảm doanh thu hoặc để trống mặt bằng trong nhiều tháng để chờ người thuê phù hợp.
Anh Nguyễn Thành Nam - một chủ nhà có mặt bằng cho thuê tại tuyến đường Nguyễn Công Trứ cho biết: “Trước đây, ốt kinh doanh của tôi cho thuê với giá khoảng 5 triệu đồng/tháng và tương đối dễ tìm khách. Tuy nhiên, thời gian gần đây, việc tìm người thuê khó khăn hơn. Gia đình tôi đã phải giảm giá xuống 3 triệu đồng/tháng mới có khách quan tâm”.
Với người kinh doanh, một mặt bằng chỉ thực sự có giá trị khi doanh thu tạo ra đủ bù đắp chi phí thuê và các khoản vận hành. Bởi vậy, việc nhiều chủ nhà đã giảm giá nhưng mặt bằng vẫn khó tìm khách cho thấy bài toán của thị trường hiện nay đã có những thay đổi.
Theo số liệu từ Thống kê tỉnh Hà Tĩnh, 7 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa ước đạt 35.753,16 tỷ đồng, tăng 14,56% so với cùng kỳ. Như vậy, việc nhiều cửa hàng trả mặt bằng không phản ánh sức mua suy giảm, mà đây là dấu hiệu của quá trình tái cấu trúc thị trường.
Trên thực tế, nếu trước đây, mặt phố giúp người bán “đón” khách, thì nay mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và livestream cho phép họ chủ động “tìm” khách. Vì vậy, một bộ phận người kinh doanh đang chuyển sang vị trí có chi phí thấp hơn, tận dụng nhà riêng hoặc kết hợp bán trực tiếp với các kênh trực tuyến.
Với người mua, lợi thế của kênh trực tuyến nằm ở sự thuận tiện, khả năng so sánh giá, xem đánh giá và tiếp cận nhiều lựa chọn. Chị Nguyễn Thị Minh Thu (xã Đồng Lộc) cho biết do công việc bận rộn, chị chủ yếu mua hàng trực tuyến. “Mua online thuận tiện, có thể xem nhiều sản phẩm, so sánh giá và tận dụng các chương trình khuyến mại mà không mất thời gian đi mua trực tiếp”, chị Thu chia sẻ.
Trước sự thay đổi trong hành vi mua sắm của khách hàng, người bán đã tính toán lại mô hình kinh doanh. Sau thời gian kinh doanh trên đường Nguyễn Huy Tự (phường Thành Sen), hiện nay, chị Võ Thị Ngọc Tú - chủ cửa hàng quần áo Út Tú đã chuyển về nhà riêng trên đường Trung Tiết. Theo chị, tận dụng mặt bằng gia đình giúp giảm áp lực chi phí và phù hợp với mô hình kết hợp bán trực tiếp và online.
“Tiền thuê, điện nước, nhân công và các chi phí khác cộng lại khá lớn. Chỉ cần doanh thu giảm một, hai tháng là dễ thua lỗ. Kinh doanh tại nhà giúp tôi tiết kiệm chi phí, chủ động không gian và vẫn đáp ứng nhu cầu của khách hàng”, chị Tú chia sẻ.
Không chỉ rời những tuyến phố có giá thuê cao, một số cơ sở kinh doanh còn chủ động đi tìm những vị trí trước đây ít được xem là “đắc địa”.
Không chọn những tuyến phố sầm uất với chi phí mặt bằng cao, quán cà phê của chị Trần Thị Hoài Thương nằm trong một con ngõ trên đường Xuân Diệu, phường Thành Sen. Theo chị Thương, lựa chọn này vừa giúp giảm áp lực chi phí mặt bằng, vừa phù hợp với định hướng tạo dựng một không gian khác biệt.
Chị Trần Thị Hoài Thương cho biết: "Thay vì chạy theo lợi thế về vị trí, tôi chọn mặt bằng trong ngõ để hướng tới sự riêng tư, thư thái - những trải nghiệm đang ngày càng được nhiều khách hàng trẻ tìm kiếm. Đây cũng là một trong những cách các hộ kinh doanh bán lẻ chủ động thích ứng trước bài toán chi phí và xu hướng thay đổi hành vi tiêu dùng".
Sự phát triển của bán hàng trực tuyến cũng kéo theo nhu cầu về giao nhận, vận chuyển và logistics. Hàng hóa có thể được lưu giữ tại nhà, kho nhỏ hoặc điểm phân phối rồi giao trực tiếp đến khách hàng, thay vì phải tập trung tại cửa hàng mặt phố. Nhận diện rõ sự thay đổi của thị trường, các doanh nghiệp phân phối đang chủ động chuyển đổi phương thức hoạt động.
Tại Bưu điện tỉnh Hà Tĩnh, đơn vị đã ứng dụng công nghệ số vào quản lý, khai thác và điều hành sản xuất kinh doanh. Theo thống kê, tổng doanh thu phát sinh 7 tháng đầu năm đạt 115 tỷ đồng, bằng 49% kế hoạch giao. Bà Nguyễn Thị Thanh Hải, Phó Giám đốc Bưu điện tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Đơn vị đang mở rộng dịch vụ kho vận, hợp tác với các sàn thương mại điện tử và doanh nghiệp bán hàng trực tuyến; đồng thời, phát triển dịch vụ thu hộ, hoàn hàng nhanh, giao hàng hỏa tốc, hỗ trợ hộ kinh doanh đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử...”.
Trước những thay đổi về lựa chọn mặt bằng, các cửa hàng cần tối ưu hóa công năng sử dụng mặt bằng như sử dụng làm không gian phát trực tiếp hoặc sản xuất nội dung số. Bên cạnh đó, chủ mặt bằng cần đồng hành, chia sẻ rủi ro với người thuê thông qua việc điều chỉnh giá thuê theo sát giá trị thực tế của thị trường, hoặc áp dụng cơ chế giá linh hoạt. Đây được xem là hướng đi cần thiết để giảm áp lực chi phí, duy trì hoạt động kinh doanh và nâng cao hiệu quả khai thác mặt bằng trong bối cảnh mới.
