Dòng họ hiếu học của làng Bia

(Baohatinh.vn) - Bên dòng sông Đông êm đềm (thuộc địa phận phường Thạch Linh - TP Hà Tĩnh ngày nay) có một ngôi làng nghèo mà người xưa vẫn quen gọi là làng Bia (nay là Nhật Tân). Dân làng Bia bao đời nhọc nhằn, nghèo khó nhưng tinh thần hiếu học ít nơi sánh kịp. Tiêu biểu cho truyền thống quý báu ấy là dòng họ Lê Đình.

dong ho hieu hoc cua lang bia

Nhà thờ họ Lê tại KP Nhật Tân (phường Thạch Linh)

Năm 1685, ông tổ của dòng họ Lê Đình là Thỉ Thiêm theo ông Thạch (họ Nguyễn Văn) từ Thanh Hóa vào xã Tôn Lộ (Thạch Linh ngày nay) sinh sống. Ông lập gia đình, sinh con đẻ cái và lập nên họ Lê Đình cho đến ngày nay đã là 331 năm. Ông Thỉ Thiêm làm quan dưới 3 triều vua Lê (Thuần Tông, Ý Tông, Hiển Tông) nhưng dài nhất vẫn là dưới thời vua Lê Hiển Tông (lên ngôi năm 1740, lấy hiệu là Cảnh Hưng).

Cũng như bao người dân làng Bia thời bấy giờ, cuộc sống của những người con họ Lê khó khăn, vất vả, nhưng họ sớm ý thức được tầm quan trọng của học vấn. Những bậc tiền bối vượt qua khó khăn, chăm lo đèn sách, dùi mài kinh sử với một ý chí sắt đá: “Đói cơm, thiếu áo nhưng không thể đói chữ, vì đói chữ là đói đạo lý” và họ truyền lại tinh thần hiếu học ấy cho thế hệ con cháu.

Khát vọng tri thức ấy đã hối thúc con cháu họ Lê bao đời tìm đến con đường học vấn. Cũng nhờ chữ nghĩa, tri thức mà các ông Phúc Thiện, Hòa Trực, Phó Thiên Hộ, Bách hộ đội trưởng, Nguyễn Văn Toái (người gốc họ Lê Đình tại Thanh Hóa - 2 lần được triều đình nhà Lê ban sắc phong), Lỗ Trai, Lê Đình Lan được giữ những chức vụ quan trọng trong triều đình nhà Lê, Nguyễn.

dong ho hieu hoc cua lang bia

Sắc phong triều đình nhà Lê ban cho một người con của gia tộc họ Lê.

Sau thế kỷ XX, dòng họ có nhiều người đỗ đạt, thông thạo chữ Hán, Nôm, Quốc ngữ và cả chữ Tây như Lê Đình Phương, Lê Đình Khản, Lê Đình Trí, Lê Đình Cúc. Đặc biệt, Lê Đình Phương được coi là người uyên thâm về Nho học của phủ Thạch Hà lúc bấy giờ. Cách mạng tháng Tám thành công, truyền thống hiếu học của dòng họ càng được phát huy mạnh mẽ. Hầu hết con cháu trong dòng họ đều biết chữ và trở thành những người thầy cho phong trào Bình dân học vụ, mang con chữ về cho người dân trong làng.

Tiếp nối truyền thống đáng tự hào của cha ông mình, con cháu họ Lê ngày nay vẫn coi sự học là niềm vui, lẽ sống, là hành trình đến tương lai. Hiện nay, dòng họ đã có đến 40 cử nhân, 4 thạc sĩ và 2 tiến sĩ. Nhiều gia đình trở thành gia đình hiếu học xuất sắc như Lê Đình Tuấn, Lê Đình Hoàng Kầm, Lê Đình Thế Hùng, Lê Đình Phúc, Lê Đình Thọ…

Những cái tên như Lê Đình Sơn, Lê Đình Tứ, Lê Cẩm Thạch, Lê Nhật Nam, Lê Đình Hồng Nhật, Lê Đình Trọng Nghĩa, Lê Nguyễn Nhật Linh, Phan Mạnh Tân (cháu ngoại)… đều học hành đỗ đạt, thành danh trên nhiều lĩnh vực, cho đến thế hệ mầm non tương lai như cháu Lê Nguyễn Lan Anh, Lê Uyển Chi (mới 6 tuổi nhưng đã được đặc cách lên lớp 2 tại Hoa Kỳ, thông thạo tiếng Anh, Tây Ban Nha và học thêm tiếng Trung) đã góp phần làm rạng danh thêm cho dòng họ khoa bảng.

dong ho hieu hoc cua lang bia
dong ho hieu hoc cua lang bia

Giấy khen của các cấp, ngành là sự ghi nhận của cộng đồng đối với những thành tích trong công tác khuyến học, khuyến tài của dòng họ khoa bảng.

Một trong những người con tiêu biểu cho truyền thống hiếu học của dòng họ phải kể đến là Lê Đình Tĩnh. Năm 1994, Tĩnh thi đậu 4 trường đại học và đã chọn Học viện Quốc tế để theo học. Sau khi tốt nghiệp với tấm bằng loại ưu, anh được giữ lại làm cán bộ nghiên cứu và giảng dạy tại học viện. Tốt nghiệp cao học tại Mỹ, nhiều năm liền, anh là thư ký cho lãnh đạo Bộ Ngoại giao rồi được đề bạt làm Trưởng phòng Thư ký của bộ. Năm 2012, được đề bạt làm Phó Chánh văn phòng Bộ Ngoại giao; năm 2013 được đề bạt làm Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách đối ngoại kiêm Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược Bộ Ngoại giao; cuối 2013, sau khi bảo vệ thành công xuất sắc luận án tiến sỹ, anh được cử làm Tham tán chính trị Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ. Nhờ thành tích trong nghiên cứu và công tác, anh được Bộ Ngoại giao đánh giá cao; được Chính phủ tặng bằng khen.

Với những thành tích trong công tác khuyến học, khuyến tài, đại diện dòng họ đã nhiều lần được mời tham gia báo cáo điển hình gia đình hiếu học tại phường, thành phố và tỉnh; Hội Khuyến học tỉnh tặng giấy khen là dòng họ hiếu học tiêu biểu xuất sắc; UBND thành phố tặng giấy khen cho dòng họ có thành tích xuất sắc trong cuộc vận động xây dựng “Gia đình, dòng họ, khu dân cư hiếu học”. Đó là sự ghi nhận của cộng đồng đối với những thành tích mà dòng họ đạt được, là động lực để con cháu họ Lê quyết tâm, phấn đấu nhiều hơn nữa trên con đường chinh phục tri thức, làm rạng danh dòng họ, quê hương.

Đọc thêm

Lời tri ân từ trái tim

Lời tri ân từ trái tim

Tôn sư trọng đạo là truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, ngày nay, nhiều trường học ở Hà Tĩnh đã có những cách làm sáng tạo để lan tỏa và tiếp nối giá trị tốt đẹp ấy.
Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Sáng 18/11, nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), đồng chí Phan Thiên Định - Phó Bí Thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã đến chúc mừng Sở GD&ĐT. Cùng tham gia có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh và một số ngành, đơn vị.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tin tưởng tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Đại học Hà Tĩnh tiếp tục phát huy thành quả mà các thế hệ đi trước đã xây dựng, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Gần 2 thập kỷ gắn bó với bục giảng, thầy giáo Nguyễn Như Đức (SN 1983, quê xã Đông Kinh) - Tổ trưởng Tổ Toán, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh đã cùng đồng nghiệp bồi dưỡng và đồng hành với nhiều thế hệ học sinh chinh phục những đỉnh cao tri thức. Phía sau những tấm huy chương, những giải thưởng là câu chuyện đẹp về tình yêu nghề, sự tận tâm với học trò và những đóng góp bền bỉ trong sự nghiệp bồi dưỡng nhân tài cho quê hương.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Sau 20 năm đảm nhiệm cương vị Phó Hiệu trưởng, thầy giáo Đặng Đình Huấn ở Trường Tiểu học Phan Đình Phùng (xã Kim Hoa) đã chủ động xin chuyển sang làm giáo viên khi trường lớp được sắp xếp lại. Hòa mình vào nhịp đổi thay của ngành giáo dục, thầy đón nhận công việc mới bằng tinh thần học hỏi, sự say mê trong từng giờ dạy và niềm vui giản dị khi được gần gũi, sẻ chia cùng học trò.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 1): Nâng bước trẻ thơ nơi miền núi

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 1): Nâng bước trẻ thơ nơi miền núi

Gần 20 năm gắn bó với giáo dục mầm non, phần lớn thời gian công tác ở những địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, cô giáo Vũ Thị Oanh (Trường Mầm non Hương Đô) không chỉ tận tụy chăm sóc, nâng niu những năm tháng đầu đời của trẻ mà còn kiên trì đổi mới phương pháp dạy học. Từ tình thương dành cho những đứa trẻ còn nhiều thiệt thòi, cô đã biến khó khăn thành động lực sáng tạo, góp phần mang đến cho học trò vùng miền núi cơ hội phát triển tốt hơn.
Gặp mặt kỷ niệm 35 năm thành lập Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh

Gặp mặt kỷ niệm 35 năm thành lập Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh

Phát huy truyền thống 35 năm thành lập và phát triển, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh hướng tới mục tiêu trở thành trường chuyên chất lượng cao của khu vực Bắc Trung Bộ, từng bước tiếp cận chuẩn các trường trung học tiên tiến trong khu vực.
Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh: Một mạch nguồn, muôn dòng sáng

Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh: Một mạch nguồn, muôn dòng sáng

Từ những ngày đầu còn nhiều gian khó, khi thầy và trò phải dạy, học trong những phòng mượn tạm, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh đã từng bước trưởng thành, khẳng định vị thế là địa chỉ giáo dục mũi nhọn của tỉnh. Hành trình 35 năm ấy được viết nên bằng tâm huyết của các thế hệ nhà giáo, khát vọng chinh phục tri thức của học trò và truyền thống hiếu học của quê hương.
Trường Cao đẳng Nguyễn Du góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền giá trị văn hóa truyền thống

Trường Cao đẳng Nguyễn Du góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền giá trị văn hóa truyền thống

Từ những lớp học còn nhiều thiếu thốn đến cơ sở đào tạo đa ngành hôm nay, Trường Cao đẳng Nguyễn Du đã trải qua 30 năm xây dựng và trưởng thành. Không chỉ đào tạo nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật, du lịch, ngôi trường còn góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương Hà Tĩnh.
Một thập kỷ vun đắp niềm tin, chắp cánh khát vọng

Một thập kỷ vun đắp niềm tin, chắp cánh khát vọng

Từ 40 học sinh trong ngày đầu thành lập đến hơn 1.000 học sinh hôm nay, Trường TH, THCS và THPT – Đại học Hà Tĩnh đã đi qua hành trình 10 năm xây dựng và trưởng thành. Mỗi bước tiến đều in dấu tâm huyết, trách nhiệm của những người gieo chữ, khát vọng vươn lên của các thế hệ học trò và niềm tin bền bỉ của các bậc phụ huynh.
Trường liên cấp vùng biên ở Hà Tĩnh vận hành như thế nào?

Trường liên cấp vùng biên ở Hà Tĩnh vận hành như thế nào?

Sau hơn 2 tháng đi vào hoạt động, hai trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã Hương Khê và Sơn Kim 1 (Hà Tĩnh) đang từng bước ổn định nền nếp dạy học, sinh hoạt, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để vận hành hiệu quả.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!