Dòng họ khoa bảng

(Baohatinh.vn) - Là dòng họ xuất hiện sớm, truyền thống yêu nước, hiếu học của con cháu họ Dương được tiếp nối qua bao thế hệ, từ sơ khai cho đến ngày nay.

Ông Dương Xuân Thâu - Chủ tịch Hội đồng họ Dương Hà Tĩnh giới thiệu truyền thống hiếu học của dòng họ

Ông Dương Xuân Thâu - Chủ tịch Hội đồng họ Dương Hà Tĩnh giới thiệu truyền thống hiếu học của dòng họ

Sách “Đại Nam nhất thống chí” ghi: “Thiên Nam nhất đại Dương tộc”, tựa là “dưới trời Đại Nam (nước Việt) có một dòng họ Dương to lớn”. Kỳ thực, họ Dương ở Việt Nam chiếm tới 10% dân số cả nước.

Theo chiều dài lịch sử, thời nào, họ Dương cũng có những con người xuất chúng trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc. Bắt đầu từ thời sơ khai có Dương Lạc Tướng phò vua Thủy tổ Kinh Dương Vương. Thời kỳ Bắc thuộc nghìn năm, thế kỷ I có Dương Thi Sách cùng vợ là Trưng Trắc; thế kỷ IX có Dương Thanh; thế kỷ X có Dương Đình Nghệ, Dương Tam Kha. Xây nền tự chủ có Thái hậu Dương Vân Nga, có tướng quân Dương Tự Minh nhiều lần đánh thắng giặc Tống bảo vệ vững chắc biên cương phía Bắc. Thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ có Dương Đình Hậu (Cai Hậu - Phó tướng của Đề Thám), Dương Văn Hạnh (Phó tướng của Trương Định), Dương Quốc Chính, Dương Bá Trạc, Dương Minh Châu...

Ở Hà Tĩnh, theo thống kê sơ bộ của Hội đồng họ Dương, toàn tỉnh hiện có 167 nhà thờ họ. Trong đó, 120 nhà thờ đã được tôn tạo và xây mới; một số xã như: Thạch Kim (Lộc Hà), Thạch Hội (Thạch Hà)... có đến trên 5 nhà thờ. Không chỉ có quy mô rộng khắp, dòng tộc họ Dương thời kỳ nào cũng có anh hùng hào kiệt. Tại Văn miếu Quốc Tử Giám (Hà Nội), trong số 82 văn bia ghi tên 1.304 tiến sỹ thì có 21 người họ Dương. Trong số 21 người này, Hà Tĩnh có 3 người gồm: Dương Chấp Trung - Đệ nhị giáp Tiến sỹ xuất thân khoa Mậu Thìn (1448), quan Hữu thị lang Bộ Hình quê ở xã Sài Xuyên, Kỳ Hoa (nay là xã Cẩm Minh, Cẩm Xuyên); Dương Trí Dũng - Đệ tam giáp đồng Tiến sỹ xuất thân khoa Ất Sửu (1565), quan Hữu thị lang Bộ Hộ, Thượng thư Bộ Binh, quê xã Nhân Lộc (Can Lộc); Dương Trí Trạch - Đệ tam giáp đồng Tiến sỹ xuất thân khoa Tân Mùi (1691), đi sứ nhà Minh, quan Thượng thư Bộ Lễ, quê xã Nhân Lộc, Can Lộc.

Họ Dương có khắp các huyện, thành phố, thị xã ở Hà Tĩnh nhưng ông tổ của dòng họ thì ở Cẩm Xuyên. Hiện nay, mộ tổ Dương Công Phùng được tôn tạo thành một quần thể lăng mộ, yên ngự ở núi đầu voi thuộc địa phận xã Cẩm Sơn (Cẩm Xuyên). Hàng năm, con cháu họ Dương từ Bắc vào Nam đều hành hương về đây để thắp hương lên mộ tổ.

Ông Dương Xuân Thâu - Chủ tịch Hội đồng họ Dương Hà Tĩnh cho biết: “Thạch Khê (Thạch Hà), Nhân Lộc (nay là xã Gia Hanh - Can Lộc), Lạc Đạo (nay là Gia Lâm, Hà Nội) là 3 cái nôi chính của họ Dương. Từ 3 cái nôi này, con cháu họ Dương tỏa đi khắp mọi miền đất nước”.

Trải bao biến thiên của thời cuộc, họ Dương Việt Nam đã có mặt khắp các vùng đất xa xôi của Tổ quốc, nhưng dù ở đâu, họ vẫn luôn hướng về cội nguồn. Đó cũng là lý do sau khi giải phóng miền Nam, người họ Dương 3 miền đã tự tìm đến nhau để thành lập ban liên lạc, tiền thân của Hội đồng họ Dương hiện nay. Đây là một tổ chức dòng họ nhưng mang tính xã hội để chăm lo phát triển, trong đó, nhiệm vụ trọng tâm là khuyến học, khuyến tài. Hiện, cả nước có 43 tỉnh, thành thành lập hội đồng họ Dương. Mỗi năm, vào dịp đầu xuân năm mới, Hội đồng họ Dương Việt Nam lại tổ chức lễ hội để con em khắp mọi miền Tổ quốc cùng quần tụ, sum vầy. Năm 2016, Hội đồng họ Dương Việt Nam trích nguồn quỹ 7,3 tỷ đồng để vinh danh các cụ cao tuổi và con em đậu đạt. Nguồn quỹ này do con em họ Dương thành đạt đóng góp, tài trợ.

Những hoạt động thiết thực của họ Dương Việt Nam đã khơi dậy mạnh mẽ truyền thống hiếu học, niềm tự hào riêng của dòng tộc, đóng góp cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Trong lộ trình xây dựng Việt Nam trở thành một xã hội học tập, những đóng góp, cách làm thiết thực của họ Dương đã tô thắm truyền thống hiếu học khoa bảng của đất học Hồng Lam.

Đọc thêm

Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Đổi mới hoạt động dạy và học, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục hiện đại

Sáng 18/11, nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), đồng chí Phan Thiên Định - Phó Bí Thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đã đến chúc mừng Sở GD&ĐT. Cùng tham gia có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, Ủy ban MTTQ tỉnh và một số ngành, đơn vị.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chúc mừng Trường Đại học Hà Tĩnh nhân ngày 20/11

Đồng chí Nguyễn Hồng Lĩnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh tin tưởng tập thể Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Đại học Hà Tĩnh tiếp tục phát huy thành quả mà các thế hệ đi trước đã xây dựng, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 3): Thắp sáng khát vọng tri thức

Gần 2 thập kỷ gắn bó với bục giảng, thầy giáo Nguyễn Như Đức (SN 1983, quê xã Đông Kinh) - Tổ trưởng Tổ Toán, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh đã cùng đồng nghiệp bồi dưỡng và đồng hành với nhiều thế hệ học sinh chinh phục những đỉnh cao tri thức. Phía sau những tấm huy chương, những giải thưởng là câu chuyện đẹp về tình yêu nghề, sự tận tâm với học trò và những đóng góp bền bỉ trong sự nghiệp bồi dưỡng nhân tài cho quê hương.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 2): Vẹn nguyên ngọn lửa yêu nghề

Sau 20 năm đảm nhiệm cương vị Phó Hiệu trưởng, thầy giáo Đặng Đình Huấn ở Trường Tiểu học Phan Đình Phùng (xã Kim Hoa) đã chủ động xin chuyển sang làm giáo viên khi trường lớp được sắp xếp lại. Hòa mình vào nhịp đổi thay của ngành giáo dục, thầy đón nhận công việc mới bằng tinh thần học hỏi, sự say mê trong từng giờ dạy và niềm vui giản dị khi được gần gũi, sẻ chia cùng học trò.
Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 1): Nâng bước trẻ thơ nơi miền núi

Đổi mới giáo dục ở Hà Tĩnh (bài 1): Nâng bước trẻ thơ nơi miền núi

Gần 20 năm gắn bó với giáo dục mầm non, phần lớn thời gian công tác ở những địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, cô giáo Vũ Thị Oanh (Trường Mầm non Hương Đô) không chỉ tận tụy chăm sóc, nâng niu những năm tháng đầu đời của trẻ mà còn kiên trì đổi mới phương pháp dạy học. Từ tình thương dành cho những đứa trẻ còn nhiều thiệt thòi, cô đã biến khó khăn thành động lực sáng tạo, góp phần mang đến cho học trò vùng miền núi cơ hội phát triển tốt hơn.
Gặp mặt kỷ niệm 35 năm thành lập Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh

Gặp mặt kỷ niệm 35 năm thành lập Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh

Phát huy truyền thống 35 năm thành lập và phát triển, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh hướng tới mục tiêu trở thành trường chuyên chất lượng cao của khu vực Bắc Trung Bộ, từng bước tiếp cận chuẩn các trường trung học tiên tiến trong khu vực.
Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh: Một mạch nguồn, muôn dòng sáng

Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh: Một mạch nguồn, muôn dòng sáng

Từ những ngày đầu còn nhiều gian khó, khi thầy và trò phải dạy, học trong những phòng mượn tạm, Trường THPT Chuyên Hà Tĩnh đã từng bước trưởng thành, khẳng định vị thế là địa chỉ giáo dục mũi nhọn của tỉnh. Hành trình 35 năm ấy được viết nên bằng tâm huyết của các thế hệ nhà giáo, khát vọng chinh phục tri thức của học trò và truyền thống hiếu học của quê hương.
Trường Cao đẳng Nguyễn Du góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền giá trị văn hóa truyền thống

Trường Cao đẳng Nguyễn Du góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền giá trị văn hóa truyền thống

Từ những lớp học còn nhiều thiếu thốn đến cơ sở đào tạo đa ngành hôm nay, Trường Cao đẳng Nguyễn Du đã trải qua 30 năm xây dựng và trưởng thành. Không chỉ đào tạo nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật, du lịch, ngôi trường còn góp phần nuôi dưỡng tài năng, trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của quê hương Hà Tĩnh.
Một thập kỷ vun đắp niềm tin, chắp cánh khát vọng

Một thập kỷ vun đắp niềm tin, chắp cánh khát vọng

Từ 40 học sinh trong ngày đầu thành lập đến hơn 1.000 học sinh hôm nay, Trường TH, THCS và THPT – Đại học Hà Tĩnh đã đi qua hành trình 10 năm xây dựng và trưởng thành. Mỗi bước tiến đều in dấu tâm huyết, trách nhiệm của những người gieo chữ, khát vọng vươn lên của các thế hệ học trò và niềm tin bền bỉ của các bậc phụ huynh.
Trường liên cấp vùng biên ở Hà Tĩnh vận hành như thế nào?

Trường liên cấp vùng biên ở Hà Tĩnh vận hành như thế nào?

Sau hơn 2 tháng đi vào hoạt động, hai trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã Hương Khê và Sơn Kim 1 (Hà Tĩnh) đang từng bước ổn định nền nếp dạy học, sinh hoạt, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để vận hành hiệu quả.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!