Gần 3.000 ha thí điểm sản xuất lúa giảm phát thải
Từ vụ xuân năm 2025, mô hình sản xuất lúa giảm phát thải theo công nghệ tưới ngập – khô xen kẽ đã được triển khai thí điểm tại xã Nam Phúc Thăng (huyện Cẩm Xuyên cũ, nay là xã Thiên Cầm) với quy mô hơn 50 ha. Đến vụ hè thu 2025, mô hình được mở rộng lên 250 ha, có 750 hộ dân tham gia tại 3 thôn Trung Đông, Hưng Lộc và Hà Phúc Đồng của xã Thiên Cầm
Đây đều là những vùng sản xuất đã thực hiện chuyển đổi, tập trung ruộng đất tạo nền tảng thuận lợi để áp dụng đồng bộ các quy trình canh tác giảm phát thải, cơ giới hóa và quản lý đồng ruộng hiệu quả hơn.
Sau thành công bước đầu, từ vụ xuân năm 2026, Hà Tĩnh phấn đấu đưa diện tích áp dụng công nghệ tưới ngập – khô xen kẽ (AWD) trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu đạt 2.700 ha. Vì thế, trong đề án sản xuất, Sở NN&MT đã yêu cầu các địa phương cần hành động quyết liệt, tập trung thực hiện nội dung này, làm tiền đề để ngành trồng trọt phát triển theo hướng phát thải thấp, sinh thái và hiện đại; ưu tiên nguồn ngân sách đầu tư các công trình thủy lợi, giao thông tại vùng quy hoạch, gắn với tổ chức lại sản xuất các vùng theo hướng chuyên canh, giảm phát thải.
Bà Nguyễn Thị Huyền Trang - đại diện Viện Khoa học Kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ phụ trách dự án tại Hà Tĩnh cho biết: “Viện phối hợp Công ty Green Carbon Japan Việt Nam và Sở NN&MT Hà Tĩnh tiếp tục triển khai các mô hình tưới ngập – khô xen kẽ trong sản xuất lúa. Để đảm bảo vụ xuân đạt kết quả tốt, viện sẽ tổ chức các lớp tập huấn giúp cán bộ kỹ thuật và nông dân nắm vững quy trình AWD trong tháng 12; đồng thời tiếp tục hỗ trợ các địa phương đánh giá hiệu quả mô hình để từng bước nhân rộng, nâng cao năng suất, giảm phát thải khí mê-tan và hướng tới canh tác bền vững”.
Cùng với đó, tỉnh định hướng mở rộng thực hiện thí điểm ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và áp dụng các biện pháp sản xuất trồng trọt giảm phát thải trên cây lúa với diện tích hơn 230 ha tại 12 xã, phường gồm: Hà Huy Tập, Trần Phú, Hồng Lộc, Tùng Lộc, Cẩm Bình, Trường Lưu, Can Lộc, Gia Hanh (áp dụng mạ khay - máy cấy, tưới ngập – khô xen kẽ); xã Kỳ Anh (áp dụng mạ khay, máy cấy/sạ cụm, tưới ngập - khô xen kẽ) và các xã Đức Thịnh, Tùng Lộc, Tứ Mỹ (trình diễn giống kết hợp áp dụng quy trình SRI). Các mô hình này đều có sự đồng hành của nhiều doanh nghiệp cung ứng giống, vật tư và chuyển giao kỹ thuật, trong đó nổi bật là Công ty CP Giống cây trồng và Thương mại Hà Tĩnh, Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Phát triển nông nghiệp ADI, Công ty TNHH Cường Tân, Công ty Cổ phần Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (VinaSeed),…
Bà Võ Thị Hồng Minh - Giám đốc Công ty CP Giống cây trồng và Thương mại Hà Tĩnh chia sẻ: “Năm nay, đề án sản xuất vụ xuân có nhiều điểm mới, nổi bật nhất là việc triển khai các mô hình canh tác lúa giảm phát thải. Đây là xu hướng phù hợp với định hướng sản xuất nông nghiệp bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu của tỉnh cũng như cả nước. Trước mắt, công ty đăng ký tham gia 2 mô hình áp dụng mạ khay - máy cấy kết hợp tưới ngập - khô xen kẽ trên giống lúa Nếp 98 với tổng diện tích 40 ha tại xã Tùng Lộc và Cẩm Bình”.
Nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm được xác định
Thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050, Sở NN&MT Hà Tĩnh đã tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch hành động nhằm cụ thể hóa đề án với mục tiêu triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn tỉnh, thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững và thân thiện với môi trường.
Trong đó, Hà Tĩnh sẽ áp dụng các gói kỹ thuật như: tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) trong canh tác lúa; quản lý dinh dưỡng hợp lý, tăng dùng phân hữu cơ, vi sinh, phân nhả chậm; giảm thuốc BVTV hóa học, đẩy mạnh biện pháp sinh học; canh tác bảo tồn (làm đất tối thiểu, tăng che phủ, luân canh hợp lý); ứng dụng công nghệ số, cảm biến thông minh; sử dụng phụ phẩm sản xuất than sinh học, áp dụng biện pháp hấp thụ các-bon; hệ thống hóa tài liệu, hướng dẫn kỹ thuật cho từng nhóm cây trồng.
Là doanh nghiệp liên kết với nông dân Hà Tĩnh sản xuất nhiều mô hình trồng trọt, chăn nuôi theo hướng hữu cơ, ông Nguyễn Trí Hà - đại diện Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm cho rằng: “Để nâng cao hiệu quả và tạo động lực cho người dân tham gia, chính sách cần tiếp tục được cụ thể hóa về mức hỗ trợ, đối tượng thụ hưởng, phương thức triển khai và cơ chế giám sát. Khi có hành lang chính sách phù hợp, doanh nghiệp sẵn sàng mở rộng liên kết, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy sản xuất lúa giảm phát thải theo hướng bền vững”.
Đồng thời, tỉnh cũng triển khai 9 nhóm mô hình trình diễn chủ lực giảm phát thải quy mô vùng và chuỗi giá trị, gồm: canh tác lúa giảm phát thải; sản xuất lúa hữu cơ và theo hướng hữu cơ; chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa (lúa - thủy sản; 2 vụ lúa - 1 vụ cá); luân canh lạc xuân - lúa hè thu; luân canh lúa vụ xuân - lạc giống vụ thu đông; sản xuất chè công nghiệp phát thải thấp; sản xuất cam phát thải thấp; sản xuất bưởi Phúc Trạch phát thải thấp; sản xuất dứa phát thải thấp.
Ông Trần Hùng - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh cho biết: “Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt sẽ chuyển đổi mạnh mẽ nền sản xuất theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu, hiện đại hóa công nghệ, nâng cao giá trị nông sản và từng bước tham gia thị trường các-bon, góp phần gia tăng hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.
Trên cơ sở rà soát lợi thế của từng vùng, từng địa phương, Hà Tĩnh đã xây dựng nhiều giải pháp để đạt mục tiêu đến năm 2030 diện tích lúa áp dụng tưới ngập - khô xen kẽ đạt 15.000 ha, áp dụng cơ giới hóa sạ cụm, sạ hàng kết hợp tưới ngập – khô xen kẽ đạt 5.000 ha,…”.
