Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, cựu bác sĩ trưởng của Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam, cho biết một chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng chưa chắc đã đồng nghĩa với một chế độ ăn lành mạnh, bởi sức khỏe không chỉ phụ thuộc vào việc ăn gì, mà còn chịu ảnh hưởng bởi cách ăn, thời điểm ăn và những thói quen được lặp lại mỗi ngày. Có những cách ăn tưởng như bình thường, thậm chí rất phổ biến, nhưng khi duy trì trong thời gian dài có thể gây rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính, trong đó có ung thư.
Dưới đây là 2 thói quen ăn uống được các bác sĩ cảnh báo có thể gây hại cho sức khỏe và nên thay đổi càng sớm càng tốt:
Thường xuyên ăn đồ ăn quá nóng
Nhiều người có thói quen ăn canh, cháo, lẩu hoặc uống trà, cà phê ngay khi còn bốc khói vì cho rằng món ăn lúc này thơm ngon và đậm vị hơn. Tuy nhiên, thường xuyên sử dụng thực phẩm ở nhiệt độ quá cao có thể gây tổn thương niêm mạc thực quản và làm tăng nguy cơ ung thư thực quản.
Niêm mạc khoang miệng và thực quản khá mỏng, nhạy cảm với nhiệt độ. Khi ăn hoặc uống đồ quá nóng, niêm mạc có thể bị bỏng và tổn thương. Nếu tình trạng này lặp đi lặp lại trong thời gian dài, quá trình tổn thương và phục hồi liên tục có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện những thay đổi bất thường ở tế bào, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ ung thư thực quản.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp việc sử dụng đồ uống rất nóng, ở nhiệt độ trên 65°C, vào nhóm 2A – nhóm tác nhân có khả năng gây ung thư ở người. Đánh giá dựa trên báo cáo tổng hợp từ tạp chí y khoaThe Lancet Oncology, qua việc phân tích dữ liệu dịch tễ học tại các khu vực có tập quán uống trà và đồ uống truyền thống ở nhiệt độ cao. Giới chuyên môn xác định mối liên hệ rõ rệt nhất giữa thói quen này với nguy cơ ung thư biểu mô vảy thực quản, thay vì toàn bộ hệ tiêu hóa.
Một phân tích tổng hợp được công bố trên Tạp chí Y học Dự phòng Nam Trung Quốc vào tháng 6/2023 cũng ghi nhận những người thường xuyên ăn đồ quá nóng có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao hơn đáng kể so với những người không duy trì thói quen này.
Vì vậy, thay vì ăn hoặc uống ngay khi món ăn còn bốc khói, nên chờ thực phẩm nguội bớt trước khi sử dụng. Đặc biệt, nếu khi đưa thức ăn hoặc đồ uống vào miệng vẫn có cảm giác nóng rát, tốt nhất nên để nguội thêm. Thay đổi thói quen tưởng nhỏ này không chỉ giúp tránh tổn thương niêm mạc mà còn góp phần giảm những nguy cơ sức khỏe về lâu dài.
Cắt bỏ phần bị mốc rồi tiếp tục ăn
Cắt bỏ phần bị mốc rồi tiếp tục ăn phần còn lại là thói quen khá phổ biến, nhất là khi thực phẩm mới chỉ xuất hiện một vài đốm mốc bên ngoài. Nhiều người cho rằng chỉ cần loại bỏ phần hỏng là có thể tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, cách xử lý này không phải lúc nào cũng đảm bảo an toàn.
Thực tế, khi nấm mốc đã xuất hiện trên bề mặt thực phẩm, các sợi nấm có thể đã phát triển sâu vào bên trong mà mắt thường không thể nhìn thấy. Đáng lo ngại hơn, một số loại nấm còn có khả năng sản sinh độc tố và những chất này không nhất thiết chỉ tồn tại ở phần thực phẩm đã nhìn thấy bị mốc.
Việc ăn phải thực phẩm bị mốc có thể gây ngộ độc với các triệu chứng như đau bụng, nôn, tiêu chảy. Về lâu dài, một số độc tố nấm mốc còn có thể gây tổn thương gan, thận, suy giảm miễn dịch, rối loạn nội tiết, ảnh hưởng khả năng sinh sản và làm tăng nguy cơ mắc ung thư.
Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ khuyến nghị không ăn hoặc uống thực phẩm khi còn quá nóng, đặc biệt là trên 65°C, hãy để thức ăn nguội bớt trước khi sử dụng. Không tiếc rẻ những thực phẩm đã xuất hiện nấm mốc hoặc dấu hiệu hư hỏng. Nếu phát hiện bất kỳ phần nào của trái cây bị mốc hoặc thối, nên bỏ cả quả thay vì chỉ cắt bỏ phần hỏng. Thay đổi những thói quen nhỏ trong ăn uống mỗi ngày có thể góp phần giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm, trong đó có ung thư.
