Khoảng 4 trong hơn 6 tiếng màn hình sáng của Long dành cho video ngắn. Nếu tính trung bình mỗi video dưới một phút, con số này tương đương hàng trăm video một ngày. Phần lớn thời gian được "tích lũy" vào ban đêm, giờ nghỉ trưa và những khoảng 10-15 phút trống trong ngày.
"Nếu phải kể lại đã xem những gì thì không nhớ rõ, chắc chỉ vài nội dung hay hoặc hữu ích", anh nói. Là quản lý một cửa hàng nhỏ ở Hà Nội, anh có nhiều thời gian xem điện thoại và dần bị cuốn vào video ngắn.
Nguyễn Thành, 30 tuổi, cũng không biết đã tiêu tốn bao nhiêu thời gian cho YouTube Shorts và TikTok. "Tôi tự nhủ chỉ xem vài video để giải trí, cập nhật tình hình trên mạng xã hội", anh nói. "Vài video" thường xuyên bị kéo dài thành hàng giờ mỗi đêm.
"Mỗi lần mệt mỏi và khó tập trung khi làm việc, tôi tự nhắc mình sẽ đi ngủ sớm, nhưng đến tối lại muốn lướt video thư giãn. Việc liên tục lấn vào thời gian ngủ gây uể oải vào buổi sáng", Thành nói. "Tôi mãi chưa thoát ra khỏi vòng lặp đó".
Tại hội thảo Creator for Vietnam hồi tháng 5, đại diện TikTok cho biết trung bình mỗi ngày người dùng Việt hoạt động 120 triệu giờ trên nền tảng. Xu hướng ưa chuộng video ngắn cũng thúc đẩy số lượng video Shorts từ người làm nội dung tại Việt Nam đã tăng 100% sau một năm, theo công bố mới tại sự kiện YouTube Festival Vietnam 2026 ngày 16/9.
Trước đó, báo cáo Digital 2026 Vietnam, do công ty truyền thông We Are Social và dịch vụ công nghệ Meltwater thực hiện, cho thấy người Việt dành khoảng 12 giờ 40 phút mỗi tuần xem video trực tuyến. Trong khi đó, trong báo cáo về sử dụng ứng dụng di động tại Việt Nam, hãng phân tích Adjust đánh giá mỗi phiên xem video giải trí đang có xu hướng kéo dài. Năm 2026, một phiên trung bình gần 24 phút, tăng 5 phút so với 2025 và 9 phút so với hai năm trước đó.
Theo ThS Nguyễn Thái Hà, nghiên cứu viên tại Đại học Duy Tân, tình trạng nghiện video ngắn diễn ra theo "vòng lặp củng cố". Ban đầu, người dùng tìm đến nội dung này để giải tỏa căng thẳng. Dần dần, việc xem quá đà càng làm gia tăng mệt mỏi do ảnh hưởng đến giấc ngủ và khả năng tập trung. Dù vậy, họ vẫn tiếp tục xem nhiều hơn với hy vọng tìm thấy cảm giác thư giãn.
Nhóm của ThS Hà đã thực hiện khảo sát với hàng trăm người Việt thường xuyên xem video ngắn và nhận ra nhu cầu thư giãn là lý do phổ biến. "Lướt điện thoại là cách nhanh nhất, rẻ nhất và tạo cảm giác dễ chịu trong chốc lát", bà cho biết.
Trong khi đó, theo nghiên cứu trên tạp chí Plos One năm 2024, những người sử dụng mạng xã hội và xem video trong 20 phút ghi nhận nhịp tim và hormone căng thẳng cortisol đều giảm. Có nghĩa, trong thời gian ngắn, lướt video có tác dụng giảm căng thẳng.
"Khảo sát tại Việt Nam cũng cho thấy video ngắn tạo cảm giác thích thú và giúp điều chỉnh tâm trạng, khiến mọi người lặp lại hành vi mỗi khi căng thẳng", ThS Hà nói. "Khả năng điều chỉnh tâm trạng là yếu tố có mối liên hệ mạnh đến tình trạng nghiện video ngắn".
"Khi quen với việc liên tục chuyển sang một kích thích mới sau vài chục giây, người dùng khó kiên nhẫn với những nội dung cần suy nghĩ theo chuỗi, kiểm tra nguồn, đối chiếu hay suy nghĩ sâu", ThS Nguyễn Lê Đình Quý, người chuyên nghiên cứu hành vi người dùng mạng xã hội tại Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định.
ThS Hà khuyến nghị hai giải pháp dần thay thế thói quen xem video ngắn: chơi môn thể thao có bạn đồng hành và đọc sách giấy để luyện khả năng tập trung. Tập thể thao đã được chứng minh qua một số thử nghiệm có đối chứng, cho thấy giảm mức độ nghiện điện thoại. Trong khi đó, hiện chưa có bằng chứng tương tự về đọc sách, nhưng đọc 10-15 phút mỗi lần có thể giúp xây dựng khả năng tập trung đang suy yếu ở nhóm nghiện video ngắn, theo chuyên gia.
Khó duy trì sự tập trung cũng là điều khiến Hoàng Long lo ngại. "Tôi đang thử một số công cụ bên thứ ba giúp kiểm soát việc dùng ứng dụng, cũng như tự đặt thời gian cần tập trung sâu trước khi được giải lao", anh nói. Còn Nguyễn Thành cũng mong muốn tìm ra cách xem nội dung chọn lọc, có chủ đích hơn trong một khung giờ cố định thay vì phó mặc theo đề xuất của nền tảng.
Đại diện TikTok cho biết nền tảng thực tế đã có các công cụ khuyến khích sử dụng lành mạnh. Trong phần cài đặt, người dùng có thể theo dõi thời gian sử dụng hoặc thử các công cụ hít thở, nhạc thư giãn, video về sức khỏe kỹ thuật số. Với nhóm thanh thiếu niên, ứng dụng bổ sung tính năng nhắc nghỉ sau 22h và công cụ để phụ huynh kiểm soát thời lượng sử dụng của con.
Tại sự kiện YouTube Festival Vietnam, đại diện Google cũng cho biết nền tảng có tính năng tự động nhắc nhở nghỉ ngơi hoặc nhắc giờ đi ngủ với người dùng dưới 18 tuổi, đồng thời có Bộ nguyên tắc dành cho thanh thiếu niên.
Theo ThS Nguyễn Lê Đình Quý, nền tảng video ngắn cần quan tâm hơn đến yếu tố thời gian sử dụng có chất lượng, tạo "điểm nghỉ" thay vì cung cấp luồng nội dung vô hạn. "Video ngắn là một định dạng truyền thông hữu ích, nhưng cần xây dựng cách sử dụng hợp lý thay vì để người dùng trở nên phụ thuộc", chuyên gia lưu ý.
