Hương Sơn non nước hữu tình

(Baohatinh.vn) - Trong từng giai đoạn lịch sử, người Hương Sơn (Hà Tĩnh) với ý chí kiên cường luôn sát cánh bên nhau cùng khai hoang phục hóa trên bạt ngàn đồi núi để hình thành nên miền quê trù phú...

Ngọt ngào hương đất, tình người

Mỗi lần ngược ngàn về với Hương Sơn, bước chân qua cầu Linh Cảm, tôi như được mở cánh cửa thời gian để trở lại với ký ức hồn quê. Theo lịch sử, tên gọi huyện Hương Sơn có từ năm 1469, đời vua Lê Thánh Tông.

Hương Sơn non nước hữu tình

Đền Bạch Vân tại xã An Hòa Thịnh được Tiến sĩ Đinh Nho Công lập ra sau khi đỗ tiến sĩ khoa thi năm Canh Tuất (1670).

Hương Sơn quê tôi là huyện miền núi trung du trải dài theo dải Trường Sơn hùng vĩ. Địa hình nơi đây như lòng chảo lọt giữa vòng cánh cung với nhiều ngọn núi cao như Bà Mụ, Giăng Màn, Thiên Nhẫn, Mồng Gà... Mây ngàn gió núi, sông nước, phong thổ nơi đây đã tích tụ vào các sản vật như: chè, cam bù, nhung hươu... Đặc biệt, hương đất, khí trời đã hội tụ thành nguyên khí giúp miền quê này có được sự hưng thịnh, không ngừng vươn mình mạnh mẽ theo thời gian.

Hương Sơn còn là mảnh đất có trầm tích văn hóa với nhiều ngôi đình, chùa... lâu đời đã đi vào tâm thức của mỗi người dân nơi đây như: chùa Tượng Sơn (xã Sơn Giang), đền Bạch Vân, chùa Thịnh Xá (xã An Hòa Thịnh)... Toàn huyện có 51 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 11 di tích cấp quốc gia và 40 di tích cấp tỉnh.

Với những điều mà thiên nhiên ban tặng, mảnh đất này đã sinh ra nhiều hiền tài đỗ đạt cao. Theo Dư địa chí Hương Sơn, từ cuối thế kỷ XV đến cuối đời Lê, toàn huyện có 7 vị tiến sỹ, số người đỗ hương khoa khá nhiều. Thời kỳ này, đã có 19 vị hương cống (đậu tứ trường) và nhiều sinh đồ (đậu tam trường). Đời Nguyễn, việc học phát triển rộng hơn nhiều, số người học hành, đậu khoa bảng tập trung vào một số làng xã thuộc các tổng Yên Ấp, Đỗ Xá, Hữu Bằng, tức là các xã vùng hạ du ngày nay như: Sơn Bằng, Sơn Trung, Sơn Phú...

Hương Sơn non nước hữu tình

Khu mộ Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông tại xã Sơn Trung

Đặc biệt, mảnh đất Hương Sơn cũng được biết đến là quê hương của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Theo các tài liệu lịch sử, vào năm 1746 của thế kỷ XVIII, vùng đất quê mẹ Hương Sơn là nơi mà Đại danh y tìm về sinh sống. Trên mảnh đất sơn thủy hữu tình này, ông đã hòa mình với thiên nhiên, lập nên “núi Giả, hồ Sen”. Không chỉ ngắm trăng, đàm đạo thơ ca mà ông còn ngày đêm miệt mài với cỏ cây, hoa lá, nghiên cứu những phương thuốc quý để chữa bệnh cứu người.

Ông đã để lại cho đời bộ sách "Hải Thượng y tông tâm lĩnh” với 28 tập, 66 quyển và nhiều quyển sách quý có giá trị đến muôn đời sau. Nhớ tới công lao của Đại danh y, người dân Hương Sơn đã có câu rằng: “Tình Diệm bên núi bên sông/ Cả làng cả tổng ơn Lãn Ông suốt đời”. Hằng năm, lễ hội Hải Thượng Lãn Ông được chính quyền và Nhân dân huyện Hương Sơn tổ chức vào ngày 13 và 14 tháng Giêng thu hút đông đảo du khách thập phương.

Dù trong giai đoạn nào, Nhân dân Hương Sơn cũng luôn biết vượt qua khó khăn, biến tiềm năng thành sinh kế. Dù khó khăn không kể xiết, ấy vậy mà con người nơi đây với ý chí kiên cường, sát cánh bên nhau cùng khai hoang, phục hóa trên bạt ngàn đồi núi để hình thành nên miền quê trù phú. Nơi núi rừng điệp trùng, sông suối dày đặc đã tạo nên những cánh rừng xanh tốt bốn mùa. Rừng Hương Sơn như quà tặng quý giá của thiên nhiên, là thảm thực vật, nguồn sinh thủy cho vùng đất và con người nơi đây.

Qua lao động, sản xuất, bằng bàn tay, khối óc, người dân Hương Sơn đã tạo nên những sản vật lắng đọng hồn quê như mộc Xa Lang, đan Thịnh Xá và các đặc sản nhung hươu, cam bù... nổi tiếng trong và ngoài tỉnh.

Vươn mình “thức giấc”

Hương Sơn non nước hữu tình

Đồi chè tại xã Sơn Kim 2 đã trở thành điểm đến thu hút nhiều bạn trẻ tới tham quan.

Đất trời Hương Sơn đã hội tụ nên sản phẩm nhung hươu mà người dân hay gọi là “lộc trời” rất tốt cho sức khỏe con người. Cũng chỉ có mảnh đất Hương Sơn mới có cây cam bù mọng nước hay những giọt mật ong thơm hương đại ngàn... Vùng đất ấy cũng nổi danh với các địa chỉ du lịch như: Khu du lịch sinh thái nước khoáng nóng Sơn Kim (xã Sơn Kim 1); đồi chè thôn Tiền Phong, Thanh Dũng, Làng Chè... (xã Sơn Kim 2)...

Hương Sơn non nước hữu tình

Toàn cảnh Khu du lịch sinh thái Hải Thượng nhìn từ trên cao. (Ảnh: Ánh Dương)

Đặc biệt, gắn liền với quần thể di tích Hải Thượng Lãn Ông, Khu du lịch sinh thái Hải Thượng (xã Sơn Trung) được ví như “hòn ngọc xanh” giữa núi rừng. Đây là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Đại danh y và là điểm nhấn tiêu biểu của du lịch Hương Sơn khi kết hợp hài hòa giữa du lịch sinh thái gắn với du lịch văn hóa.

Hương Sơn non nước hữu tình

Người dân Hương Sơn tích cực phát triển kinh tế từ chăn nuôi hươu sao.

Hôm nay, bên dòng sông Ngàn Phố nên thơ, dưới chân núi Thiên Nhẫn sừng sững, mảnh đất Hương Sơn vẫn đang vươn mình vượt lên khó khăn. Từ một miền quê nghèo, giao thông cách trở, giờ đây, diện mạo nông thôn, thị trấn đã thay đổi với gam màu tươi mới của nhịp sống hiện đại. Đến nay, Hương Sơn có 1.780 mô hình kinh tế cho thu nhập trên 100 triệu đồng/năm. Toàn huyện có 95 hợp tác xã, 338 tổ hợp tác, 656 doanh nghiệp... Nhờ vậy, đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao.

Đặc biệt, mới đây, Đại hội đồng UNESCO tại kỳ họp lần thứ 42 đã thông qua nghị quyết với bản danh sách gồm 53 danh nhân văn hóa, trong đó có Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.

Chia sẻ về niềm vui này, bà Lê Thị Phượng - Phó Bí thư Đảng ủy xã Quang Diệm - quê mẹ Đại danh y phấn khởi cho biết: “Việc Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông được UNESCO vinh danh thực sự là niềm tự hào lớn đối với Nhân dân xã Quang Diệm nói riêng và huyện Hương Sơn nói chung. Đây sẽ là động lực để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Quang Diệm ra sức phấn đấu xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với những gì mà Đại danh y Lê Hữu Trác đã truyền lại cho thế hệ sau”.

Ông Hồ Thái Sơn - Phó Chủ tịch UBND huyện Hương Sơn chia sẻ: Là địa phương miền núi, khí hậu khắc nghiệt, nắng lắm mưa nhiều nhưng vượt lên tất cả, người dân nơi đây đã cần cù, chịu thương chịu khó, chăm chỉ lao động sản xuất để xây dựng cuộc sống mới. Người Hương Sơn có nét khảng khái, mạnh dạn, đầy nghĩa tình, son sắt. Chính những nét đặc trưng đó đã làm nên khí chất riêng của con người nơi đây. Địa phương đang từng bước nỗ lực phát triển KT-XH, tăng cường công tác xã hội hóa nhằm bảo tồn, quảng bá du lịch, di sản... Đặc biệt, địa phương đang lên kế hoạch cho chuỗi hoạt động kỷ niệm 300 năm ngày sinh Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác diễn ra vào năm tới. Sự kiện này sẽ góp phần cổ vũ, khích lệ, động viên người dân nâng cao ý thức, trách nhiệm gìn giữ những giá trị mà Đại danh y để lại cho hậu thế.

Miền quê Hương Sơn hữu tình vẫn đang nỗ lực đổi thay từng ngày. Dù đi xa hay về gần, khi nhắc đến Hương Sơn, trong tâm trí của mỗi người đều ngân lên câu ca dao: Chè Hương Sơn lá xanh nước chát/ Lụa Hương Sơn tươi mát lòng người/ Bốn mùa gạo trắng cá tươi/ Khuyên em về đó kẻo một mai tiếc thầm...

Chủ đề NGƯỜI HÀ TĨNH

Đọc thêm

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Âm vang hào khí Xô viết trên quê hương Hà Tĩnh

Đã gần một thế kỷ đã trôi qua, nhưng những dấu ấn mà phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh để lại trong lịch sử dân tộc vẫn vẹn nguyên giá trị, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do.
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!