Những ngày này, cán bộ Trạm bảo vệ rừng Rào Tre (thuộc Ban Quản lý Rừng phòng hộ Hương Khê) đang tập trung kiểm tra, giám sát công nhân Công ty TNHH Bảo Lâm trong khâu làm giàu và nuôi dưỡng rừng tự nhiên nghèo kiệt trên địa bàn xã Hương Xuân. Đây là khu vực rừng được hưởng lợi từ Thỏa thuận giảm phát thải vùng Bắc Trung bộ (còn gọi là ERPA, hoặc chi trả phí giảm phát thải khí nhà kính, hay chi trả phí cacbon).
Anh Trần Tuyền Thống – Trạm phó Trạm BVR Rào Tre phấn khởi: “Trạm chúng tôi có 40ha được làm giàu và 63ha được nuôi dưỡng (đều là rừng tự nhiên ở tiểu khu 269) theo nguồn ERPA giai đoạn 2023 – 2025. Đến thời điểm này, chúng tôi đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng, những cây lim xanh đã bắt đầu bám rễ giữa đại ngàn, còn cây leo, bụi rậm, sâu bệnh… đã được phát quang để cây thân gỗ vươn lên”.
Ông Nguyễn Thượng Hải - Giám đốc Ban Quản lý Rừng phòng hộ Hương Khê cho biết: “Chúng tôi được hưởng lợi 15 tỷ đồng từ ERPA (3 năm) và dùng nó để trồng làm giàu rừng 66ha rừng tự nhiên bằng lim xanh và nuôi dưỡng 265ha rừng phòng hộ. Nguồn kinh phí này cũng giúp chúng tôi mua sắm nhiều trang thiết bị khác phục vụ công tác tuần tra, bảo vệ, làm giàu rừng”.
Được chi trả hơn 35 tỷ đồng từ ERPA, Vườn Quốc gia Vũ Quang đã thành lập các tổ, nhóm công tác để kiểm tra, giám sát, đôn đốc nhà thầu khắc phục khó khăn và triển khai trồng làm giàu rừng đúng hồ sơ thiết kế, đảm bảo quy trình kỹ thuật, đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng. Qua đó, tạo tiền đề để những năm tới trên lâm phần có sự chuyển biến tích cực về trữ lượng rừng, phủ xanh được những vùng đất trống, giảm xói mòn, giảm phát thải khí nhà kính…
Ông Nguyễn Việt Hùng – Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế Vườn Quốc gia Vũ Quang chia sẻ: “Vườn Quốc gia Vũ Quang đã tập trung ưu tiên cho lĩnh vực lâm sinh để hướng tới các mục tiêu cốt lõi. Theo đó, từ năm 2023 đến nay, chúng tôi đã làm giàu cho hơn 318ha rừng tự nhiên bằng cây lim xanh, dổi xanh. Ngoài ra, chúng tôi cũng đã bố trí kinh phí để tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ý thức bảo vệ rừng cũng như hỗ trợ sinh kế cho người dân vùng đệm, sinh sống gần rừng”.
Các chủ rừng khác cũng đang tập trung để làm giàu và tăng khả năng lưu trữ cacbon cho các cánh rừng. Hàng nghìn héc-ta rừng phòng hộ đã được nuôi dưỡng, làm giàu bằng cách trồng bổ sung các loài cây bản địa, số diện tích này ngày càng được tăng lên. Hoạt động trồng rừng được chủ rừng đấu thầu rộng rãi, theo quy trình 1 năm trồng, 4 năm chăm sóc, thành rừng mới bàn giao, giải ngân theo giai đoạn. Đến thời điểm này, những diện tích đã xuống giống cây rừng phát triển tốt, được theo dõi, chăm sóc, đánh giá thường xuyên.
Ông Trần Trung Anh - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn chia sẻ: “Lâm phần chúng tôi ước lượng đang có khoảng 4 triệu tấn cacbon dioxit và mỗi năm tăng thêm 150 nghìn tấn. Hiện nay, chúng tôi đang sử dụng 11 tỷ đồng chi trả từ ERPA để bảo vệ và chăm sóc rừng tự nhiên theo kỹ thuật lâm sinh tiên tiến, lựa chọn giống tốt, mật độ phù hợp và xen canh hợp lý để cây sinh trưởng khỏe mạnh, tăng trữ lượng sinh khối nhanh chóng”.
Thỏa thuận giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ là chương trình được ký kết giữa Bộ NN&PTNT (nay là Bộ NN&MT) với Ngân hàng Thế giới vào tháng 2/2022. Theo ký kết này, Hà Tĩnh được hưởng lợi cùng các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị, TP Huế. Đây là thỏa thuận quan trọng để thử nghiệm và mở rộng mô hình tài chính cacbon trên địa bàn. Nó không chỉ đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải, tạo ra nguồn kinh phí giúp duy trì công tác quản lý và bảo vệ rừng mà còn hỗ trợ phát triển sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân gần rừng.
Ông Dương Văn Thắng – Phó Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh cho biết: “Năm 2023, tỉnh ta có hơn 201.703ha rừng được chi trả từ nguồn ERPA, năm 2024 có gần 199.175ha, năm 2025 là 198.171ha. Đến thời điểm này, có 17 chủ rừng tổ chức, 24 xã/phường, 34 cộng đồng dân cư và 2.139 hộ gia đình được nhận chi trả theo từng giai đoạn giải ngân hằng năm với số tiền trên 159 tỷ đồng. Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã phối hợp với Sở NN&MT thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá các chủ rừng để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn kinh phí này”.
