Trên cánh đồng Cồn Mua, thôn Vĩnh Phúc, xã biên giới Hương Xuân, bà con nông dân khẩn trương xuống giống cây sâm bố chính trong háo hức. Không chỉ giống mới, đây cũng là lần đầu tiên người dân trong thôn canh tác theo phương thức mới, có liên kết với doanh nghiệp và sẽ không còn cảnh “đánh cược” với thị trường.
“Ở đâu không biết, chứ đất thịt pha cát Hương Xuân mà trồng sâm bố chính thì không cây nào cho hiệu quả bằng” - anh Phan Văn Sáng (thôn Phú Hòa) khẳng định. Anh Sáng là người đầu tiên ở xã Hương Xuân trồng cây sâm bố chính. Riêng năm 2024, gia đình anh trồng hơn 8 sào. Anh tính toán: “Nếu chăm sóc tốt, mỗi sào cho thu từ 2 - 3 tạ củ. Giá bán dao động từ 250 - 600 nghìn đồng/kg, tính ở mức thấp nhất, mỗi sào cũng mang về 50 - 75 triệu đồng, cao hơn rất nhiều lần so với các loại cây trồng truyền thống".
Qua nhiều mùa vụ trước đây, xã Hương Xuân đã đánh giá sâm bố chính là cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và có giá trị kinh tế cao. Để phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và góp phần giảm nghèo bền vững, địa phương xác định sẽ nhân rộng mô hình trồng sâm theo hướng liên kết.
Ông Nguyễn Tuấn Anh – Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã cho biết: “Sau quá trình tuyên truyền, vận động, hàng chục hộ dân Hương Xuân đã mạnh dạn thử nghiệm chuyển đổi cây trồng. Vụ đông năm 2025, toàn xã dự kiến sẽ trồng mới khoảng 5ha sâm bố chính, liên kết bao tiêu với Công ty TNHH Quang Minh Hoàng Sâm (Ninh Bình). Các vùng trồng này đều đã được UBND xã rà soát, bổ sung quy hoạch. Đặc biệt, các tổ chức đoàn thể cũng đã đồng hành hỗ trợ làm hàng trào, cải tạo đất, tạo khí thế sôi nổi trên các xứ đồng”.
Được biết, Công ty TNHH Quang Minh Hoàng Sâm sẽ kết nối để người dân được mua giống cây đảm bảo chất lượng, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Củ sâm được thu mua theo giá thị trường, có mức sàn tối thiểu (60 nghìn đồng/1kg); hoa sâm, thậm chí cả cây cũng cũng được liên kết tiêu thụ với mức giá cao. Với cách liên kết sản xuất này, nông dân Hương Xuân sẽ không còn cảnh thấp thỏm chờ thương lái, không phải lo chuyện rớt giá. Đến nay, thôn Vĩnh Phúc đã tiên phong xuống giống hơn 1,5ha; các thôn còn lại đang gấp rút làm đất để theo kịp mùa vụ.
Đáng nói, sự thay đổi lớn nhất ở Hương Xuân không chỉ ở giống cây mới, cách làm mới mà còn là tư duy sản xuất mới. Thay vì mạnh ai nấy làm, người dân bắt đầu quen với việc sản xuất theo kế hoạch chung, tuân thủ quy trình kỹ thuật, làm theo yêu cầu của thị trường. Trong chuỗi liên kết ấy, nông dân vừa là mắt xích quan trọng vừa là đối tác sản xuất có trách nhiệm.
Cùng với cây sâm bố chính, cuối năm 2024, 34 hộ dân ở Hương Xuân đã liên kết với Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (Ninh Bình) để sản xuất thử nghiệm 5 ha cây dứa Queen. Bước đầu cây dứa cho năng suất khá ổn định, thu nhập cao hơn nhiều so với cây màu truyền thống. Quan trọng hơn, người dân không phải tự xoay xở thị trường. Doanh nghiệp đặt hàng, hướng dẫn kỹ thuật, thu mua theo hợp đồng.
Ông Trần Đình Tâm – Trưởng phòng Kinh tế, xã Hương Xuân thông tin: "Trong khi cây sâm phù hợp với đất màu thì cây dứa phù hợp với các vùng đất đồi. Vì vậy, địa phương đang tiếp tục cho duy trì thử nghiệm trồng 5ha dứa theo hướng liên kết trong năm nay để có cơ sở đánh giá hiệu quả và nhân rộng trong thời gian tới."
Cùng với đó, trên các xứ đồng thôn 3 và thôn Vĩnh Giang, bà con cũng đang tất bật cải tạo đất để trồng cây dưa chuột vụ đông. Đây là loại cây tiềm năng, đã khẳng định được hiệu quả kinh tế tại nhiều địa phương ở Hà Tĩnh.
Ông Đặng Văn Khanh – Tổ trưởng tổ hợp tác trồng dưa chuột thôn Vĩnh Giang phấn khởi nói: “Đây là lần đầu tiên tôi và bà con trồng dưa chuột theo hướng hàng hóa. Những ngày trước, chúng tôi đã có cơ hội tham quan mô hình tại xã Mai Hoa và nhận thấy có rất nhiều kỳ vọng. Sau đó, bà con hăng hái đăng ký chuyển đổi cây trồng, riêng gia đình tôi quyết tâm làm thử nghiệm với diện tích 6 sào. Hi vọng hướng sản xuất mới sẽ mở hướng thoát nghèo cho địa phương.”
Về Hương Xuân sau ngày sáp nhập đơn vị hành chính, điều dễ nhận thấy là những thay đổi trong sản xuất với việc hình thành và nhân rộng các mô hình sản xuất liên kết. Từ đây, mỗi vụ sản xuất đều được tính toán, dự liệu đầu ra ngay từ đầu.
Ông Nguyễn Kim Tú – Bí thư Đảng ủy xã cho biết: "Sản xuất liên kết là hướng đi tất yếu trong nông nghiệp và đã được định hình từ trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã. Chúng tôi xác định những mô hình khởi đầu này sẽ dần hình thành sinh kế ổn định cho người dân. Thời gian tới, xã tiếp tục rà soát, mở rộng diện tích sản xuất liên kết; đồng thời, tìm hiểu và triển khai thử nghiệm các mô hình chăn nuôi liên kết. Để các mô hình này phát huy hiệu quả lâu dài, địa phương cũng sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân tiếp cận vốn, nâng cao kỹ thuật và hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất”.
Từ những cánh đồng sâm, dứa, dưa chuột đang hình thành, có thể nhận thấy, liên kết sản xuất không còn là định hướng mà trở thành lối ra thực chất cho bài toán giảm nghèo ở xã vùng biên này.
