Đổi mới luôn đi kèm với sự xáo trộn. Một xã, phường cũ được gộp vào xã, phường mới, một địa danh thân thuộc lùi về quá khứ, một cán bộ từng quen biết giờ đây không còn phụ trách công việc gắn bó bao năm.
Cung đường từ nhà lên “ủy ban” mỗi khi có việc cần giải quyết vốn quen thuộc nay cũng rẽ hướng khác… Những điều tưởng chừng nhỏ nhặt ấy đang trở thành thay đổi lớn trong đời sống, tâm tư của mỗi người dân các địa phương sau sáp nhập.
Trong những cảm xúc có phần hỗn độn đó, câu hỏi mà người dân muốn đặt ra nhất có lẽ là “sáp nhập xong, dân được gì?” và điều mà họ mong mỏi nhất không phải là những báo cáo, số liệu, những khẩu hiệu đổi mới mà là sự tối giản, thuận tiện nhất trong đời sống như: thủ tục hành chính nhanh gọn; cán bộ gần gũi và trách nhiệm, phát huy tối đa năng lực để giải quyết kịp thời, đồng bộ những vấn đề của địa phương, cơ sở…
Tôi từng nghe một người dân chia sẻ rất thực lòng: Người ta cứ nói về họp hành sắp xếp, nói về việc cán bộ nghỉ, luân chuyển, tôi không quan tâm nhiều đến những điều đó. Tôi chỉ muốn biết, sáp nhập rồi thì chúng tôi đi làm giấy khai sinh cho con có nhanh gọn không? Làm thủ tục chứng nhận về đất đai có bị yêu cầu bổ sung giấy tờ không cần thiết, có phải “chạy lòng vòng” năm lần bảy lượt hay không? Cán bộ nhận hồ sơ của dân rồi có giải quyết ngay hay là “cất tủ”… Nếu làm được những việc đó, người dân sẽ công nhận hiệu quả của sáp nhập mà không cần qua những lời công bố.
Mong muốn, kỳ vọng đó của người dân là rất thẳng thắn và xác đáng, bởi cốt lõi của công cuộc đổi mới, sắp xếp đơn vị hành chính vẫn là thay đổi toàn diện hiệu quả hoạt động của bộ máy công quyền, cải thiện căn bản tinh thần phục vụ, sự minh bạch, liêm chính của đội ngũ cán bộ, công chức Nhà nước.
Ở chiều ngược lại, sự kỳ vọng không chỉ dành cho chính quyền mà còn dành cho chính người dân. Người dân cần coi mình là chủ thể đồng hành và kiến tạo thay vì chỉ coi mình là đối tượng được phục vụ. Tiếng nói của người dân sẽ góp phần vào quá trình giám sát, phản biện xã hội, phát hiện những bất cập ở cơ sở, chung tay xây dựng và lan tỏa các phong trào của địa phương để đơn vị hành chính mới phát triển vững vàng hơn.
Trong thời kỳ đầu chuyển đổi, chính quyền địa phương mới sẽ không tránh khỏi những lúng túng, bất cập. Ở giai đoạn thử thách đó, điều cần nhất là chính quyền phải cho thấy sự cầu thị, tôn trọng người dân; phía người dân thì cần sẻ chia khó khăn ban đầu với chính quyền, đồng hành trên tinh thần đoàn kết, xây dựng.
Vận hành đơn vị hành chính mới là khởi đầu cho một hành trình dài và nó chỉ thực sự tạo ra giá trị khác biệt khi cả hệ thống chính trị, người dân cùng chuyển động. Khi mỗi bên đều nhìn thấy trách nhiệm của mình trong guồng quay đó thì niềm tin, sự kỳ vọng sẽ trở thành điểm tựa vững chắc để phát triển bền vững.
