Xu hướng sử dụng thực phẩm có nguồn gốc thực vật để hỗ trợ sức khỏe ngày càng phổ biến. Trong số đó, nước lá tía tô với gừng được nhiều người lựa chọn như một thức uống hằng ngày với kỳ vọng tăng sức đề kháng, hỗ trợ giảm cảm lạnh, cải thiện tiêu hóa hay giúp cơ thể "thải độc".
Cả lá tía tô (Perilla frutescens) và gừng (Zingiber officinale) đều chứa nhiều hợp chất sinh học đã được nghiên cứu. Tía tô nổi bật với polyphenol, flavonoid, axit rosmarinic và tinh dầu chứa perillaldehyde. Trong khi đó, gừng giàu gingerol – hoạt chất tạo vị cay đặc trưng của gừng tươi – cùng shogaol, hợp chất hình thành nhiều hơn khi gừng được sấy hoặc đun nóng. Các nghiên cứu cho thấy những hoạt chất này có khả năng chống oxy hóa và điều hòa phản ứng viêm trong cơ thể.
1. Những lợi ích có thể nhận được khi uống nước lá tía tô với gừng
1.1 Cơ thể được bổ sung các chất chống oxy hóa từ thực vật
Ngay sau khi uống, cơ thể hấp thu một phần các polyphenol và flavonoid hòa tan trong nước. Đây là nhóm hợp chất có khả năng trung hòa các gốc tự do - những phân tử được tạo ra trong quá trình chuyển hóa bình thường hoặc khi cơ thể chịu tác động của ô nhiễm, thuốc lá, tia UV, căng thẳng kéo dài... Nếu gốc tự do tích tụ quá mức, chúng có thể gây stress oxy hóa, làm tổn thương tế bào và góp phần thúc đẩy quá trình lão hóa cũng như nhiều bệnh mạn tính.
Lá tía tô đặc biệt giàu axit rosmarinic - một polyphenol được nghiên cứu khá nhiều nhờ khả năng chống oxy hóa và điều hòa phản ứng viêm. Ngoài ra còn có nhiều flavonoid khác giúp bảo vệ tế bào trước tác động của stress oxy hóa. Thức uống này chỉ góp phần bổ sung các chất chống oxy hóa trong tổng thể một chế độ ăn nhiều rau, trái cây và lối sống lành mạnh.
1.2 Giảm viêm nhờ các hoạt chất tự nhiên
Một điểm chung của tía tô và gừng là đều chứa các hoạt chất có khả năng tác động lên các chất trung gian gây viêm. Ở lá tía tô, axit rosmarinic và flavonoid được cho là góp phần điều hòa phản ứng viêm. Trong khi đó, gingerol và shogaol trong gừng đã được nghiên cứu khá nhiều về khả năng ức chế một số con đường liên quan đến viêm.
Đây là lý do gừng thường được nghiên cứu trong các bệnh lý như viêm khớp, đau cơ hoặc các tình trạng viêm mức độ nhẹ. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tác dụng chống viêm được ghi nhận trong nghiên cứu không đồng nghĩa với việc nước tía tô gừng có thể thay thế thuốc chống viêm hoặc điều trị các bệnh viêm mạn tính.
1.3 Hỗ trợ tiêu hóa
Gingerol trong gừng giúp kích thích nhu động dạ dày, hỗ trợ quá trình làm rỗng dạ dày diễn ra thuận lợi hơn, nhờ đó có thể giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu sau bữa ăn. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận gừng giúp giảm buồn nôn trong một số tình huống như thai kỳ, sau phẫu thuật hoặc trong quá trình hóa trị khi được sử dụng đúng chỉ định. Đây là một trong những công dụng có mức độ bằng chứng mạnh nhất của gừng hiện nay.
Với lá tía tô, y học cổ truyền từ lâu đã sử dụng để hỗ trợ giảm đầy bụng, ăn không tiêu và làm ấm bụng. Một số nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận tinh dầu và polyphenol trong tía tô có thể góp phần cải thiện chức năng tiêu hóa, song bằng chứng lâm sàng vẫn còn ít.
1.4 Làm ấm cơ thể
Nhiều người cảm thấy dễ chịu và "ấm người" sau khi uống nước tía tô với gừng, đặc biệt khi thời tiết lạnh. Nguyên nhân chủ yếu là gingerol và các hợp chất cay trong gừng tạo cảm giác sinh nhiệt nhẹ, đồng thời đồ uống ấm giúp tăng cảm giác thư giãn ở vùng họng và dạ dày. Tuy nhiên, cảm giác ấm lên không đồng nghĩa với việc cơ thể tăng miễn dịch ngay lập tức hoặc tiêu hao nhiều năng lượng hơn.
1.5 Góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa
Một số nghiên cứu cho thấy polyphenol trong tía tô và gừng có thể ảnh hưởng tích cực đến các chỉ số liên quan đến chuyển hóa như đường huyết, mỡ máu hoặc huyết áp. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng người dân chỉ nên xem nước tía tô với gừng như một thức uống hỗ trợ sức khỏe, thay vì kỳ vọng có thể phòng ngừa hoặc điều trị bệnh tim mạch hay đái tháo đường.
2. Cách pha nước lá tía tô với gừng
Để pha một cốc nước lá tía tô với gừng, bạn có thể chuẩn bị khoảng 5–10 lá tía tô tươi và 3–5 lát gừng tươi. Rửa sạch nguyên liệu, gừng có thể để nguyên vỏ nếu là gừng sạch rồi thái lát mỏng hoặc đập dập nhẹ.
Cho lá tía tô và gừng vào cốc hoặc ấm, rót khoảng 250 - 300 ml nước sôi, đậy nắp và hãm từ 5 - 10 phút trước khi uống; dùng khi còn ấm để tạo cảm giác dễ chịu hơn, đặc biệt vào những ngày thời tiết se lạnh.
Nếu muốn tăng hương vị, có thể thêm một lượng nhỏ mật ong sau khi nước đã bớt nóng (khoảng dưới 40°C) hoặc vài lát táo đỏ. Tuy nhiên, không nên cho quá nhiều đường hoặc mật ong vì sẽ làm tăng lượng đường trong khẩu phần. Đây là thức uống thảo mộc có thể sử dụng thỉnh thoảng như một phần của chế độ ăn uống lành mạnh, không nên uống quá đặc hoặc thay thế nước lọc hằng ngày.
