Ngày 2/9/1962, Báo Hà Tĩnh xuất bản số đầu tiên, đánh dấu sự ra đời của cơ quan ngôn luận của Đảng bộ, tiếng nói của chính quyền và Nhân dân tỉnh nhà. Trước đó, ngày 15/6/1957, chương trình truyền thanh đầu tiên tường thuật sự kiện Bác Hồ về thăm Hà Tĩnh đã trở thành mốc son quan trọng, đặt nền móng cho ngành PT-TH của tỉnh sau này. Kể từ đây, những người làm báo Hà Tĩnh chính thức trở thành những chiến sĩ tiên phong trên mặt trận văn hóa - tư tưởng.
Những bản tin chiến sự từ Báo Hà Tĩnh hay trên sóng phát thanh Hà Tĩnh đã truyền đi tinh thần quyết chiến, quyết thắng, kịp thời thông tin, phản ánh cục diện chiến trường, những chiến công của quân và dân ta. Có thể nói, mỗi một thông tin, một bài viết từ chiến trường là mồ hôi, nước mắt, là máu của những phóng viên (PV) dám dấn thân vào lửa đạn, xông pha nơi tuyến đầu với trái tim quả cảm.
Nhà báo Trần Văn Nhuyến (nguyên PV Báo Hà Tĩnh giai đoạn 1973-2005), nhập ngũ tháng 1/1964, từ một người lính, ông bén duyên với nghề báo, trở thành cộng tác viên rồi PV chính thức, sau khi học tại Trường Tuyên huấn Trung ương (nay là Học viện Báo chí và Tuyên truyền Hà Nội), giai đoạn 1968-1973. Hơn 40 năm cầm bút, chứng kiến và ghi lại bao biến động, chuyển mình của quê hương nhưng với ông, những ngày làm báo trong khói lửa chiến tranh mãi mãi là những ký ức không bao giờ quên.
“Để viết được một tin, bài báo trong những năm tháng chiến tranh, biết bao lần chúng tôi phải vượt qua bom rơi, đạn nổ, nhịn đói, nhịn ngủ để khai thác thông tin. Nhưng niềm vui cũng không nhỏ, đó là đã góp được tiếng nói cổ vũ quân và dân ta vượt qua gian khó, đánh giặc, xây dựng quê hương” - ông Nhuyến chia sẻ.
Trong câu chuyện của mình, ông Nhuyến nhắc tới rất nhiều tấm gương làm báo trong thời chiến. Trong số đó có nhà báo liệt sỹ Phạm Hồ (1927-1969, quê ở xã Sơn Long, Hương Sơn). Những năm đầu khi Báo Hà Tĩnh mới thành lập, trong điều kiện cực kỳ thiếu thốn, Phạm Hồ cùng Tổng Biên tập Võ Trọng Cúc và Phó Tổng Biên tập Nguyễn Đăng Đơ đã duy trì đều đặn 2 kỳ báo/tuần. Không chỉ trực tiếp tác nghiệp, PV Phạm Hồ còn tích cực bồi dưỡng cộng tác viên từ cơ sở, xây dựng mạng lưới viết báo không chuyên gần 300 người, trong đó nhiều người sau này trở thành nhà báo, nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp như: Trần Văn Trạc, Đinh Nho Liêm, Phan Thoan, Từ Tiện...
Cuối năm 1967, nhà báo Phạm Hồ vào chiến trường Khu 5, làm việc tại báo “Cờ Giải phóng Trung Trung Bộ”. Ngày 12/7/1969, nhà báo Phạm Hồ hy sinh tại huyện Trà My (Quảng Nam), để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng nghiệp và Nhân dân.
Không chỉ có những nhà báo chuyên nghiệp, Hà Tĩnh thời chiến cũng có nhiều người làm báo không chuyên đầy quả cảm, trách nhiệm. Đại úy Lê Văn Kiệm - nguyên cán bộ Tiểu đoàn 8 pháo cao xạ Bình Hà (thuộc Tỉnh đội Hà Tĩnh) xúc động nhớ lại: “Rất nhiều PV, nhiếp ảnh lúc đó sống chết cùng chúng tôi trên chiến hào. Nghệ sỹ nhiếp ảnh Phan Thoan, tác giả bức ảnh nổi tiếng “O du kích nhỏ”, từng trực cả tuần trên trận địa để chụp những bức ảnh quý giá về cuộc chiến đấu giữa quân và dân ta với không quân Mỹ”.
Cũng trong giai đoạn này, nghệ sỹ nhiếp ảnh Từ Tiện là cộng tác viên tích cực của Báo Hà Tĩnh, TTXVN. Những bức ảnh sống động về cuộc chiến chính nghĩa của quân dân Hà Tĩnh của tác giả Từ Tiện được đăng tải trên Báo Hà Tĩnh và nhiều tờ báo trên cả nước đã lan tỏa mạnh mẽ, góp phần tạo tiếng vang trong nước và quốc tế, kêu gọi dư luận tiến bộ trên thế giới ủng hộ Việt Nam đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.
Thời kỳ chiến tranh, phần lớn PV chưa được đào tạo bài bản nhưng họ đã làm việc với tinh thần trách nhiệm và nhiệt huyết cao độ. Trong khói bom, những người làm báo luôn có mặt tại trận địa như: núi Nài, Ngã ba Đồng Lộc, chiến trường Kỳ Anh… Thông qua các bài báo, nhiều gương sáng trong lao động, chiến đấu được Bác Hồ gửi tặng huy hiệu, được Nhà nước tuyên dương. PV sống cùng dân, cùng bộ đội, viết, sửa bài, học hỏi lẫn nhau. Không chỉ viết báo, họ còn trực tiếp làm ma-két, chấm mo-rát, in ấn dưới hầm trú ẩn với ánh đèn dầu, giữa tiếng máy bay, bom đạn gầm rít…
Những cống hiến thầm lặng của người làm báo Hà Tĩnh trong thời chiến là minh chứng sống động cho lý tưởng cao đẹp của báo chí cách mạng: dấn thân, hy sinh vì sự thật, vì lợi ích của dân tộc và Nhân dân. Chính họ, bằng trang giấy thơm mùi mực, bằng tấm ảnh in dấu đạn bom, bằng những bản tin vọng giữa đêm khuya, đã góp phần vào chiến thắng vĩ đại của dân tộc.
Trên nền móng vững chắc mà thế hệ đi trước đã tạo dựng, báo chí Hà Tĩnh hôm nay tiếp tục phát huy vai trò là “người lính tiên phong trên mặt trận văn hóa - tư tưởng”; trong kỷ nguyên số, nhà báo không chỉ phản ánh kịp thời diễn biến đời sống mà còn phải đấu tranh phản bác thông tin sai trái, thù địch, định hướng dư luận, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đáp ứng tốt yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
