Phối hợp liên ngành, tăng cường bảo vệ quyền lợi người lao động

Theo số liệu của BHXH tỉnh Hà Tĩnh, tính đến ngày 31/10/2026, toàn tỉnh có 4.314 đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH, ảnh hưởng quyền lợi của 59.026 NLĐ, với tổng số tiền hơn 143,6 tỷ đồng. Tình trạng này không chỉ làm gia tăng áp lực trong công tác quản lý thu mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến việc ghi nhận quá trình tham gia, giải quyết các chế độ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho người lao động (NLĐ).

Đặc biệt, tại những doanh nghiệp để xảy ra tình trạng chậm đóng kéo dài, NLĐ có thể gặp khó khăn khi giải quyết các chế độ, chính sách phát sinh. Vì vậy, bên cạnh các giải pháp đôn đốc, thu hồi nợ của ngành BHXH, việc tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để phát hiện, xác minh và kiến nghị xử lý vi phạm có ý nghĩa quan trọng.

Trên cơ sở đó, BHXH tỉnh và Viện KSND tỉnh đã xây dựng, ký kết quy chế phối hợp; đồng thời, các BHXH cơ sở và Viện KSND khu vực cũng triển khai ký kết quy chế tương ứng. Đây là cơ sở để hai ngành tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp thực hiện nhiệm vụ theo chức năng, thẩm quyền, nhất là trong phát hiện, xác minh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN.

Sau khi quy chế được thiết lập, hoạt động phối hợp từng bước được cụ thể hóa thông qua công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách; tham gia các hội nghị, lớp tập huấn; trao đổi thông tin, nghiệp vụ và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các đơn vị sử dụng lao động và NLĐ trong chấp hành chính sách pháp luật về bảo hiểm.

Tại BHXH cơ sở Thạch Hà, việc phối hợp với Viện KSND khu vực 1 - Hà Tĩnh được triển khai gắn với nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên. Hai đơn vị chú trọng trao đổi thông tin, phối hợp tuyên truyền, phổ biến chính sách, đồng thời hỗ trợ, hướng dẫn người sử dụng lao động và NLĐ thực hiện đúng quy định. Việc duy trì trao đổi nghiệp vụ cũng giúp hai bên kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh, xác định nội dung cần phối hợp giải quyết.

Ông Bùi Hồng Nhật - Giám đốc BHXH cơ sở Thạch Hà cho biết: “Thời gian tới, hai đơn vị sẽ tập trung rà soát, đôn đốc các doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng; kịp thời trao đổi hồ sơ, kiến nghị xử lý vi phạm theo quy định, góp phần bảo vệ quyền lợi NLĐ”.

Quy chế phối hợp giữa ngành BHXH và Viện KSND không chỉ tạo cơ chế trao đổi thông tin, hỗ trợ nghiệp vụ mà còn góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia, thụ hưởng chính sách và lợi ích công trong lĩnh vực BHXH.

Đặc biệt, Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công đã mở ra cơ chế pháp lý mới, tạo điều kiện để ngành Kiểm sát phát huy vai trò trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của NLĐ thuộc nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công trong lĩnh vực BHXH.

Đây cũng là cơ sở để xem xét trách nhiệm pháp lý đối với những hành vi vi phạm, trong đó có các trường hợp chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN, khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Ông Lê Văn Hùng - Trưởng phòng 9 (Viện KSND tỉnh) cho biết: “Việc ký kết quy chế phối hợp với cơ quan BHXH tạo cơ sở để hai ngành tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp rà soát, xác minh các vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ thuộc nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công trong lĩnh vực BHXH”.

Theo ông Lê Văn Hùng, thời gian tới, Viện KSND tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành BHXH trong tiếp nhận, đánh giá thông tin, hồ sơ; kịp thời kiến nghị xử lý các vi phạm theo chức năng, thẩm quyền.

“Đặc biệt, đối với những vụ việc đủ điều kiện khởi kiện vụ án dân sự theo quy định pháp luật, ngành Kiểm sát sẽ xem xét thực hiện việc yêu cầu, kiến nghị khởi kiện vụ án dân sự công ích, hỗ trợ việc khởi kiện theo tinh thần Nghị quyết 205/2025/QH15, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của NLĐ thuộc nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công” - ông Hùng chia sẻ thêm.

Để quy chế phối hợp phát huy hiệu quả, yếu tố quan trọng là sự chủ động của mỗi đơn vị trong cung cấp thông tin, rà soát và xử lý các vụ việc ngay từ cơ sở. Trong đó, ngành BHXH tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong quản lý đối tượng tham gia, theo dõi tình hình đóng, phát hiện các đơn vị có dấu hiệu vi phạm; đồng thời phối hợp với cơ quan Kiểm sát trong cung cấp hồ sơ, tài liệu phục vụ công tác xác minh, kiến nghị xử lý theo quy định.

Ông Nguyễn Hữu Tiến - Trưởng phòng Quản lý thu và phát triển người tham gia, BHXH tỉnh Hà Tĩnh trao đổi: “BHXH tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo các BHXH cơ sở chủ động rà soát, phân loại các đơn vị chậm đóng, trốn đóng; tăng cường đôn đốc, thu hồi nợ và kịp thời cung cấp thông tin, hồ sơ cho cơ quan Kiểm sát khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Đồng thời, hai ngành sẽ duy trì trao đổi nghiệp vụ, tháo gỡ khó khăn trong quá trình phối hợp, xem xét kiến nghị xử lý các trường hợp vi phạm theo đúng quy định. Qua đó, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng và bảo đảm quyền lợi chính đáng của NLĐ”.

Từ những hoạt động bước đầu, có thể thấy, việc phối hợp giữa ngành BHXH và Viện KSND đang từng bước được cụ thể hóa từ tỉnh đến cơ sở. Khi cơ chế trao đổi thông tin, xác minh và kiến nghị xử lý vi phạm được vận hành đồng bộ, thực chất, không chỉ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các đơn vị sử dụng lao động mà còn tạo thêm cơ sở để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của NLĐ, giữ vững an toàn các quỹ bảo hiểm.