Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

(Baohatinh.vn) - Qua hơn 1 ngày biểu diễn, trên sân khấu Liên hoan Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh lần thứ IV diễn ra tại Hà Tĩnh rất sinh động các không gian diễn xướng. Đó là một trong những nét đặc sắc của kỳ liên hoan này.

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh vốn tồn tại và được lưu truyền dưới hình thức diễn xướng. Ví, giặm, từ xa xưa đến nay được diễn xướng theo ba hình thức hát lẻ, hát đối và hát cuộc. Trong ảnh: Không gian diễn xướng làng quê được tái hiện sinh động trong tiết mục "Nói lời phải giữ lấy lời" của CLB dân ca ví, giặm Thạch Tân (Thạch Hà)

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Hát lẻ là hình thức đơn giản nhất nhưng cũng có tác dụng lưu giữ khá mạnh mẽ những bài hát cổ. Những con người nông dân chất phác, trong lúc lao động đã mượn lời ca để giải toả những mệt nhọc. Có thể đó là lúc đang giữa mùa cấy hái, gặt lúa, đang chèo thuyền, lấy củi, ru con... Họ có thể hát bài hát do người khác sáng tác và cũng có thể là tác giả sáng tác ra những câu hát ấy. Trong ảnh: Hình thức diễn xướng hát lẻ của dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh được CLB xã Nghĩa Đồng (Tân Kỳ, Nghệ An) tái hiện lại đầy nghệ thuật qua tiết mục hát giặm "Lời bà ru".

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Trên sân khấu, diễn xướng hát lẻ còn được đa dạng hoá bằng cách dàn dựng thêm các nhạc công. Trong ảnh: Tiết mục giặm "Công cha, nghĩa mẹ, ơn thầy" của CLB xã Đồng Thành (Yên Thành, Nghệ An)

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Hát đối là hình thức hát đối đáp, giao duyên giữa nam và nữ, có thể diễn ra ở bất cứ không gian nào, trên ruộng đồng, sông nước, trên non cao hay giữa một cuộc gặp gỡ bên đường... Từ hát đối, các đôi trai gái ở làng này, làng nọ có thể kết bạn rồi nên duyên chồng vợ. Trong ảnh: Không sinh động bằng diễn xướng hát cuộc nhưng tiết mục hát đối "Trai Đan Chế - Gái vạn đò" của xã Thạch Tân (Thạch Hà) mang đến sự dí dỏm, chất phác trong lời ca

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Hát cuộc cũng là hát giao duyên nam nữ nhưng có trình tự, quy cách, thủ tục chặt chẽ, thường diễn ra ở các phường nghề, trong lao động tập thể. Hát cuộc được coi là hình thức diễn xướng hay nhất, nhiều giá trị nhất của dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh. Ở những đám hát cuộc, trí tuệ tập thể được huy động tối đa, nhờ đó, dân ca ví, giặm có thêm nhiều bài hát thể hiện sự thông minh, dí dỏm, đậm ân tình người xứ Nghệ… Trong ảnh: Diễn xướng hát cuộc "Làng bún" của CLB dân ca ví giặm xã Tân Sơn (Đô Lương, Nghệ An) được dàn dựng công phu, tỉ mỉ đã tái hiện một cách chân thực và sinh động không gian văn hoá ví, giặm ở các làng nghề

Là một người chuyên sáng tác và dàn dựng các tiết mục dân ca ví giặm, tôi thấy việc dàn dựng tái hiện lại không gian, môi trường diễn xướng là một việc làm thú vị. Hát lẻ và hát đối thì rất dễ, riêng hát cuộc đòi hỏi người dàn dựng phải hiểu rõ về hoàn cảnh khởi phát, tìm hiểu các yếu tố liên quan đến không gian của các điệu hát để tìm kiếm đạo cụ, trang phục và biên đạo động tác cho các diễn viên. Sự xuất hiện của nhiều tiết mục diễn xướng hát cuộc trong kỳ liên hoan này cho thấy sự chịu khó tìm tòi, dàn dựng và ý thức bảo tồn vốn cổ của các câu lạc bộ dân ca ví, giặm 2 tỉnh
Nghệ nhân ưu tú Phan Thế Phiệt - CLB Dân ca ví, giặm xã Đồng Thành (Yên Thành – Nghệ An)
Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Khởi điểm xuất phát của các hình thức diễn xướng dân ca ví, giặm chính là môi trường lao động sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp như cấy hái, dệt vải, đan lát, khâu nón, làm gốm, làm mộc… trong xã hội xưa. Trong ảnh: Tiết mục "Đêm trăng nước ngược" của xã Đồng Thành (Yên Thành, Nghệ An) tuy đạo cụ đơn giản nhưng vẫn thể hiện được hồn cốt của không gian đồng ruộng trong hoạt động canh nước của người xưa.

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Theo cách đó, liên hoan dân ca ví, giặm hàng kỳ ở Hà Tĩnh và Nghệ An (tổ chức 2 năm 1 lần) đã tái hiện lại trên sân khấu rất nhiều không gian, môi trường diễn xướng độc đáo của ngày xưa. Tại Liên hoan Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh lần thứ IV, có nhiều không gian diễn xướng được các câu lạc bộ ở 2 tỉnh dàn dựng và trình diễn. Có không gian giản dị và cũng có những không gian rất cầu kỳ về đạo cụ, trang phục. Trong ảnh: Tiết mục "Nhủi vó nên duyên" của xã Kỳ Giang (Kỳ Anh) là một trong những không gian diễn xướng độc đáo được khán giả yêu thích

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Diễn xướng "Thợ đục" của phường Quang Phong - thị xã Thái Hoà (Nghĩa Đàn, Nghệ An) đã tái hiện lại tinh thần tập thể trong một cuộc hát giao duyên đầy trí tuệ, hài hước của ông bà xưa.

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Trải qua những giai đoạn phát triển của nền kinh tế, xã hội, tự thân di sản văn hoá phi vật thể này cũng có sự biến đổi, thích nghi với thời đại. Từ diễn xướng dân gian, dân ca ví, giặm tồn tại dưới hình thức trình diễn nghệ thuật, trong đó, không gian diễn xướng được tái hiện lại trên sân khấu với các loại đạo cụ phù hợp với nội dung bài hát. Những người tham gia trình diễn dân ca ví, giặm hiện nay cũng không đơn thuần chỉ là nông dân mà có cả cán bộ, công chức, giáo viên, học sinh... Trong ảnh: Không gian diễn xướng trong tiết mục "Trai làng mộc – Gái Bằng Sơn" của xã Thạch Bằng (Lộc Hà) để lại ấn tượng sâu sắc)

Sinh động không gian diễn xướng dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Sự tái hiện lại các không gian diễn xướng hát cuộc trên các sân khấu lớn nhỏ đã góp phần to lớn tạo sức hấp dẫn khán giả đối với loại hình nghệ thuật dân gian này. Liên hoan Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh lần thứ IV đã và đang đón nhận sự xuất hiện của nhiều không gian diễn xướng hát cuộc đặc sắc, độc đáo của các địa phương đôi bờ ví, giặm. Đó là một trong những nguồn lực tạo sức sống mạnh mẽ cho dân ca ví, giặm trong đời sống xã hội. "Ví giặm làng đan" của xã Tùng Lộc (Can Lộc) là một trong những tiết mục được dàn dựng độc đáo, để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng khán giả không chỉ ở không gian diễn xướng mà còn trong hiệu ứng âm nhạc từ chính các đạo cụ nghề đan.

Hôm nay (27/8), 7 CLB của 2 tỉnh Hà Tĩnh, Nghệ An tiếp tục tham gia biểu diễn với 21 tiết mục. 4 CLB dân ca của Hà Tĩnh gồm: xã Phú Gia (Hương Khê), Đức Giang (Vũ Quang), Nam Hồng (TX Hồng Lĩnh), Đức Thịnh (Đức Thọ). 3 CLB dân ca của Nghệ An gồm: phường Vinh Tân (TP Vinh), thị trấn Tân Kỳ (Tân Kỳ), xã Ngọc Sơn (Thanh Chương). Ban tổ chức sẽ chọn một số tiết mục đặc sắc để công diễn vào đêm trao giải 28/8.

Chủ đề NGƯỜI HÀ TĨNH

Đọc thêm

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Lan tỏa văn hóa quê hương bằng văn học - nghệ thuật

Từ câu chuyện sáng tạo của những văn nghệ sĩ tham gia Giải thưởng VHNT Nguyễn Du lần thứ VIII cho thấy, mỗi tác phẩm không chỉ kết tinh sáng tạo, tâm huyết mà còn chuyên chở tình yêu, trách nhiệm với quê hương. Qua đó, những giá trị văn hóa và vẻ đẹp con người Hà Tĩnh tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa.
Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Nhà giáo cách mạng Dương Lung

Cuộc đời đồng chí Dương Lung (quê xã Thạch Khê, Hà Tĩnh) là tấm gương cao đẹp của người cộng sản hết lòng vì dân, vì nước. Đồng chí đã được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.
Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Ở tuổi 80, bà Lê Thị Sinh (thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm, Hà Tĩnh) vẫn miệt mài nhào đất, nặn nồi, gìn giữ ký ức về một nghề truyền thống từng nổi tiếng khắp vùng.
Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Khi KOL, KOC trở thành đại sứ du lịch Hà Tĩnh

Thông qua các hoạt động khảo sát, trải nghiệm và sáng tạo nội dung trên nền tảng số, các KOL, KOC đang góp phần đưa cảnh sắc, văn hóa, ẩm thực và con người Hà Tĩnh đến gần hơn với công chúng, mở thêm hướng quảng bá và kết nối du lịch địa phương.
Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Rà soát, “điểm danh” số hóa di sản nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Đợt kiểm kê được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh nhằm rà soát, đánh giá đầy đủ hiện trạng di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu và hệ thống di tích. Qua đó, Hà Tĩnh có cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong giai đoạn mới.
Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh - Sống trong lòng người ở lại

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (24/10/1926 – 24/10/2026), người thân, đồng nghiệp và thế hệ tiếp nối càng thêm trân trọng những công trình khảo cứu văn hóa giá trị của ông, kính trọng một trí tuệ uyên bác cùng tấm lòng nhân hậu, trọn nghĩa, trọn tình với quê hương Hà Tĩnh.
Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Thơ Thái Kim Đỉnh - mạch nguồn trong trẻo, đậm hồn quê Nghệ - Tĩnh

Có những người đi qua cuộc đời bằng những dấu mốc công danh, sự nghiệp; cũng có những người lưu giữ hành trình của mình bằng trang sách, vần thơ và sự bền bỉ của một tấm lòng đối với con người, quê hương. Với nhà nghiên cứu Thái Kim Đỉnh (1926 - 2017), thơ ca không phải toàn bộ sự nghiệp, nhưng là một mạch nguồn quan trọng, chảy suốt đời sống tinh thần của ông.
Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Bác sĩ Nguyễn Xuân Lam - tiếng quê hương nâng nhịp bước cuộc đời

Tròn 20 năm sau quyết định đưa huyền thoại Ngã ba Đồng Lộc lên sóng truyền hình trực tiếp trên kênh HTV9, Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh, bác sĩ Nguyễn Xuân Lam trở lại chiến trường xưa trong một chiều thu lặng gió. Với người cựu chiến binh, doanh nhân quê Hà Tĩnh, tình yêu quê hương chưa bao giờ dừng lại ở nỗi nhớ mà đã hóa thành hành trang tri thức, thành bản lĩnh cống hiến trên mỗi nhịp bước cuộc đời.
Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Theo mũi kim, giữ nghề nón Đan Du

Từ những chiếc lá, vành tre... người dân thôn Đan Du (xã Kỳ Khang, Hà Tĩnh) đã làm nên những chiếc nón lá mộc mạc, đồng thời gìn giữ nghề truyền thống của nhiều thế hệ.
Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Để di sản văn hóa phi vật thể của Hà Tĩnh thành sản phẩm du lịch

Dù sở hữu kho tàng di sản phi vật thể đồ sộ, nổi bật là dân ca ví, giặm và ca trù đã được UNESCO ghi danh, Hà Tĩnh vẫn đứng trước bài toán: Làm thế nào để những giá trị văn hóa ấy thực sự trở thành sản phẩm du lịch, để du khách có thể tiếp cận, doanh nghiệp có thể khai thác và nghệ nhân có thêm điều kiện gắn bó với di sản.
Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Người cán bộ xã ở Hà Tĩnh tâm huyết lan tỏa dân ca ví, giặm trên không gian số

Hơn một thập kỷ gắn bó với phong trào văn hóa cơ sở, ngoài công việc của một công chức, anh Nguyễn Viết Bình - Phó Chánh Văn phòng HĐND, UBND xã Tùng Lộc (Hà Tĩnh) còn dành tâm huyết, sáng tạo cách làm mới để đưa những câu hát ông cha vươn xa, chạm đến trái tim hàng vạn người nghe trên không gian số.
Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Trung thu - Tỏa sáng những mùa trăng

Tết Trung thu ở Hà Tĩnh ngày nay mang nhiều dáng vẻ mới, với không gian, hình thức và trải nghiệm ngày càng hiện đại. Song, những giá trị làm nên hồn cốt của ngày tết đoàn viên vẫn được gìn giữ, trao truyền qua các thế hệ, để nét đẹp văn hóa truyền thống tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống đương đại.
Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Hà Tĩnh tổ chức lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du

Lễ giỗ lần thứ 206 của Đại thi hào Nguyễn Du không chỉ là nghi thức tri ân công lao bậc danh nhân văn hóa thế giới, mà còn là dịp quê hương Hà Tĩnh khơi dậy niềm tự hào, tiếp nối và lan tỏa tinh hoa ngôn ngữ cùng mạch nguồn giá trị nhân văn cao đẹp của dân tộc cho muôn đời sau.
Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Truyền thống vẻ vang của dòng họ cách mạng

Từ những năm tháng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh sục sôi đến hôm nay, câu chuyện về đồng chí Phan Viết Chiểu - Bí thư đầu tiên của Huyện ủy Nghi Xuân và gia đình luôn được nhắc nhớ như một phần ký ức tự hào của quê hương Cổ Đạm (Hà Tĩnh).
Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!