Thuốc lá thế hệ mới - mối nguy đối với sức khỏe giới trẻ

Vừa qua, Khoa Cấp cứu - Chống độc (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh) tiếp nhận, điều trị bệnh nhân 17 tuổi ở phường Thành Sen nhập viện trong tình trạng co giật toàn thân, hôn mê sau khi sử dụng thuốc lá điện tử. Chị N.T.L. mẹ của bệnh nhân cho biết: “Dù biết cháu có hút thuốc lá điện tử nhưng do thường hút ở bên ngoài nên gia đình khó kiểm soát. Tôi đã khuyên bảo nhiều lần nhưng cháu không bỏ được”.

Được biết, mỗi năm, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh tiếp nhận, cấp cứu cho hàng chục trường hợp ngộ độc liên quan đến các sản phẩm thuốc lá. Không chỉ tại Hà Tĩnh, thời gian gần đây, Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cũng ghi nhận những trường hợp người trẻ nhập viện do ngộ độc liên quan đến thuốc lá thế hệ mới với các biểu hiện như: co giật, ảo giác và rối loạn tim mạch. Thực tế này cho thấy, thuốc lá điện tử không đơn thuần là sản phẩm tạo hương vị như cách quảng bá thường thấy mà đằng sau làn khói có mùi thơm là những nguy cơ đối với hệ thần kinh, tim mạch và nhiều bộ phận trong cơ thể.

Theo cảnh báo từ các chuyên gia y tế, thuốc lá điện tử sử dụng dung dịch chứa nicotine, hương liệu và nhiều hóa chất khác. Khi được làm nóng, dung dịch tạo thành khí dung để người dùng hít vào. Thành phần của sản phẩm có thể khác nhau, một số loại còn bị pha trộn các chất không rõ nguồn gốc, trong đó có chất gây nghiện hoặc ma túy tổng hợp. Thuốc lá nung nóng cũng tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe, dù cơ chế hoạt động khác với thuốc lá điện tử.

Bác sĩ CKI Nguyễn Ngọc Quý - Trưởng khoa Khám bệnh - Cấp cứu (Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh) cho biết: “Điều đáng lo ngại là nicotine là chất gây nghiện mạnh, có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ ở thanh thiếu niên. Việc sử dụng nicotine làm tăng nguy cơ lệ thuộc, ảnh hưởng đến khả năng chú ý, học tập, kiểm soát cảm xúc và hành vi. Khi sử dụng sản phẩm chứa nicotine với hàm lượng cao hoặc tiếp xúc với dung dịch đậm đặc, người dùng còn có nguy cơ ngộ độc cấp tính”.

Không chỉ nicotine, khí dung từ thuốc lá điện tử còn có thể chứa các hạt siêu mịn, hợp chất hữu cơ bay hơi, kim loại và những chất độc hại khác. Tùy thành phần, mức độ phơi nhiễm và tần suất sử dụng, các chất này có thể gây kích ứng, tổn thương đường hô hấp, ảnh hưởng đến tim mạch và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý lâu dài. Việc sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc càng khiến nguy cơ khó kiểm soát.

Khói thuốc và khí dung phát tán trong môi trường cũng có thể khiến người xung quanh tiếp xúc với nicotine và các chất có hại. Vì vậy, sử dụng thuốc lá thế hệ mới không chỉ ảnh hưởng đến bản thân người hút mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với những người cùng sinh sống, học tập và làm việc.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thuốc lá tiếp tục là nguyên nhân gây ra gánh nặng bệnh tật và tử vong lớn tại Việt Nam. Các số liệu được WHO công bố cho thấy, mỗi năm nước ta có hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, bao gồm cả hút thuốc chủ động và phơi nhiễm khói thuốc thụ động. Những con số này cho thấy sự cần thiết phải kiểm soát việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá, trong đó có các sản phẩm thế hệ mới.

Theo ông Lê Chánh Thành – Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Tĩnh, xây dựng môi trường không khói thuốc phải được thực hiện thường xuyên, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, trường học, cơ sở y tế và các đơn vị liên quan. Ngành y tế sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; phối hợp kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ. Cùng đó, các cơ quan, đơn vị, bệnh viện và trường học cần thực hiện nghiêm quy định về môi trường không khói thuốc; tăng cường truyền thông trong trường học, giúp học sinh nhận diện nguy cơ, hiểu rõ tác hại của nicotine và các chất độc hại, từ đó chủ động từ chối việc sử dụng thuốc lá dưới mọi hình thức.

“Tuy nhiên, nỗ lực từ ngành y tế và nhà trường sẽ khó đạt hiệu quả bền vững nếu thiếu sự đồng hành của gia đình. Phụ huynh cần quan tâm đến tâm lý, thói quen và các mối quan hệ của con em; chủ động trò chuyện, hướng dẫn kỹ năng từ chối trước sự rủ rê của bạn bè, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi phát hiện dấu hiệu lệ thuộc nicotine hoặc sử dụng chất gây nghiện” - ông Lê Chánh Thành nhấn mạnh.