Mọi nghiên cứu và thực tiễn đều chứng minh, thuốc lá tác động đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể con người. Nicotine trong thuốc lá gây nghiện, khiến người hút khó từ bỏ dù đã xuất hiện các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Bệnh lý hàng đầu do thuốc lá gây ra là ung thư. Các nghiên cứu cho thấy thuốc lá liên quan đến khoảng 30% các loại ung thư. Trong đó, ung thư phế quản đứng đầu danh sách kế đến là ung thư các cơ quan khác, như: thanh quản, vòm hầu, khoang miệng, thực quản, dạ dày, tụy tạng, bàng quang, thận; cổ tử cung, và vú ở nữ.
Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư phế quản gấp 15 lần, thanh quản gấp 10 lần, thực quản gấp 7 lần, khoang miệng và thận gấp 4 lần, bàng quang gấp 3 lần, tụy tạng gấp 2 lần. Người hút thuốc lá cũng có nguy cơ mắc ung thư máu, ung thư não cao hơn người bình thường đặc biệt là khi bị tiếp xúc với thuốc lá thụ động từ trong bào thai hay lúc bé.
Không chỉ gây ung thư, thuốc lá còn liên quan đến nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác như: bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh tim mạch, bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ, tai biến mạch máu não, thuyên tắc mạch chi dưới; loét dạ dày tá tràng. Thuốc lá còn ảnh hưởng lên chức năng sinh sản nam cũng như nữ. Tác hại của thuốc lá không dừng lại ở người hút. Khói thuốc thụ động có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em, làm tăng nguy cơ viêm tai giữa, các cơn hen cấp và một số vấn đề sức khỏe khác.
Điều đáng lo ngại là hiện nay, một số người hút thuốc lá vẫn có quan niệm là thuốc lào, xì gà hay thuốc lá có đầu lọc sẽ ít độc hại hơn thuốc lá thông thường. Thậm chí những thuốc lá càng đắt tiền thì sẽ càng ít độc hại. Tuy nhiên đây là những quan điểm không có cơ sở.
Ông Nguyễn Chí Thanh - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh cho biết: “Với thuốc lá vấn, hàm lượng nicotine và hắc ín cao hơn nhiều lần so với thuốc lá điếu công nghiệp có cùng trọng lượng. Thuốc lào cũng không phải lựa chọn an toàn hơn, bởi quá trình cháy trong điều kiện ít oxy có thể tạo ra lượng carbon monoxide cao, làm tăng nguy cơ ngộ độc khí. Tương tự, xì gà khác với điếu thuốc lá ở chỗ kích thước lớn hơn và được bọc ở ngoài bằng chính lá của cây thuốc lá chứ không phải bằng giấy như trong điếu thuốc lá. Hút xì gà như vậy còn nguy hiểm hơn hút thuốc lá điếu vì lượng nicotine trong 1 điếu xì gà nhiều gấp 10 lần, amoniac nhiều gấp 20 lần, kim loại cadmium nhiều gấp 10 lần trong 1 điếu thuốc lá.
Thuốc lá trong điếu xì gà cũng có nhiều nitrate, là tiền chất của một chất sinh ung thư rất mạnh là N-nitrosamines. Ngay cả thuốc lá được quảng cáo là “nhẹ”, dành cho nữ cũng không đồng nghĩa với an toàn. Khi hàm lượng nicotine thấp hơn, người hút có thể vô thức hút sâu hoặc hút nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu nicotine. Vì vậy, lượng chất độc thực sự đi vào cơ thể không nhất thiết giảm xuống”.
Đặc biệt, thuốc lá có đầu lọc thường được quảng cáo với tác dụng làm giảm lượng hắc ín đi vào phổi. Tuy nhiên, đối với các chất ở dạng hạt trong khói thuốc lá, đầu lọc chỉ ngăn lại được những hạt có đường kính lớn. 100% hạt có đường kính nhỏ và 50% hạt có đường kính trung bình (khoảng 100 nm) vẫn đi vào cơ thể thông qua đầu lọc. Đối với các chất ở dạng khí trong khói thuốc lá thì đương nhiên đầu lọc không ngăn được, trong khi đó, trong số hơn 4.000 chất độc trong khói thuốc lá có đến 3.000 chất là ở trạng thái khí.
“Đầu lọc vàng đi sau khi hút thuốc lá không có nghĩa là chất độc đã được lọc lại. Bởi khi tiếp xúc với không khí, nicotine sẽ biến đổi thành oxyde nicotine có màu vàng. Người hút rít càng nhiều thì đầu lọc sẽ càng vàng và lượng nicotine và hắc ín đi vào cơ thể càng nhiều. Màu vàng không chứng tỏ được là đầu lọc phát huy hiệu quả mà chỉ chứng minh được là lượng nicotine, hắc ín cùng các chất độc khác đã qua đầu lọc vào cơ thể càng nhiều mà thôi. Vì vậy, việc một điếu thuốc có đầu lọc không đồng nghĩa với việc người hút sẽ giảm đáng kể lượng chất độc hấp thu vào cơ thể” – ông Nguyễn Chí Thanh cho biết thêm.
Theo khuyến cáo từ ngành y tế, không có loại thuốc lá nào là an toàn cho sức khỏe con người. Đừng để những khái niệm như “thuốc lá nhẹ”, “thuốc lá có đầu lọc”, “thuốc lá dành cho nữ” hay thuốc lào tạo ra cảm giác an toàn giả. Bảo vệ sức khỏe trước tác hại của thuốc lá cần bắt đầu từ việc không hút thuốc và chủ động tránh phơi nhiễm với khói thuốc. Với người đang hút thuốc, cai thuốc là giải pháp thiết thực để giảm nguy cơ bệnh tật cho bản thân, đồng thời bảo vệ sức khỏe của gia đình và cộng đồng.
