Quan điểm này được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ khi chủ trì buổi làm việc với các cơ quan liên quan về đánh giá kết quả một năm triển khai thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Thẳng thắn nhìn nhận đúng mức độ kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng một năm qua chủ yếu mới tạo nền tảng, mở đường và tạo điều kiện cho đột phá; những chuyển biến về chất lượng giáo dục, về người thầy, người học và chất lượng nguồn nhân lực chưa thật sự rõ nét.
Nhiều tồn tại, hạn chế chưa được khắc phục, trong đó có cả những vấn đề dư luận bức xúc trong nhiều năm.
Đề cập nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế, chính sách sang tổ chức thực hiện, đưa Nghị quyết vào cuộc sống và tạo ra kết quả cụ thể.
Trong đó, người đứng đầu Đảng, Nhà nước lưu ý tập trung bảo đảm các điều kiện thiết yếu cho giáo dục, trước hết phải thực hiện cho được mục tiêu “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”.
“Mục tiêu chung là không để một học sinh nào bị hạn chế cơ hội học tập vì thiếu trường, thiếu lớp, thiếu thầy cô; không để chất lượng giáo dục và tương lai của một đứa trẻ phụ thuộc quá nhiều vào nơi em được sinh ra và lớn lên”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời quán triệt “bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nêu yêu cầu phải tạo một cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành giáo dục.
“Phải giảm truyền thụ một chiều, học thuộc, học đối phó, học chỉ để thi; tăng tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề”, người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu phải giảm hành chính hóa, hội họp, báo cáo và những công việc hình thức, để người thầy có nhiều thời gian hơn cho chuyên môn và học sinh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải là điểm số, bằng cấp hay thứ hạng của nhà trường, mà là giáo dục được những con người như thế nào.
“Phải thực hiện tốt hơn yêu cầu giáo dục toàn diện đức - trí - thể - mỹ; chú trọng đạo đức, nhân cách, sức khỏe thể chất và tinh thần, văn hóa, lịch sử, nghệ thuật; đồng thời phát triển năng lực số, ngoại ngữ, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Người đứng đầu Đảng, Nhà nước lưu ý cần tiếp tục đánh giá thực chất việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018; kịp thời rà soát, điều chỉnh những nội dung bộc lộ bất cập.
Cùng với đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo chấn chỉnh các sai phạm, tiêu cực trong giáo dục; kiên quyết chấn chỉnh bệnh thành tích, gian lận trong học tập và thi cử, dạy thêm - học thêm biến tướng…
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước cho rằng giáo dục phải đi trước một bước để chuẩn bị nguồn nhân lực và nhân tài cho tương lai đất nước. Vì thế, cần tập trung đào tạo đội ngũ nhân lực tinh hoa, nhân lực công nghệ chiến lược cho những lĩnh vực quyết định sức cạnh tranh trong tương lai của đất nước; phải hình thành cho được chuỗi liên kết: dự báo nhu cầu nhân lực - tuyển sinh - đào tạo - nghiên cứu - doanh nghiệp - việc làm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, thúc đẩy mạnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, nhưng phải đặt công nghệ đúng vị trí: công nghệ phục vụ giáo dục, không thay thế bản chất của giáo dục.
Trong thời đại AI, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng vai trò của người thầy không giảm đi, mà phải chuyển từ người chủ yếu truyền đạt kiến thức trở thành người dẫn dắt tư duy, truyền cảm hứng, phát hiện năng lực, giáo dục nhân cách và hướng dẫn người học sử dụng tri thức một cách có trách nhiệm.
“Không để AI trở thành công cụ thay người học suy nghĩ, phải làm cho AI giúp người học sâu hơn, tư duy tốt hơn và sáng tạo nhiều hơn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Mặt khác, người đứng đầu Đảng, Nhà nước định hướng tiến tới hình thành hồ sơ số học tập suốt đời của mỗi công dân; số hóa đầy đủ văn bằng, chứng chỉ; kiên quyết chống bằng giả, chứng chỉ giả.
Với dữ liệu đã có, người dân sẽ không phải khai lại, giấy tờ đã được số hóa xác thực thì không yêu cầu công chứng, xác thực lại.
“Dữ liệu giáo dục phải giúp Nhà nước “bắt mạch” chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực quốc gia, phục vụ phân luồng, hướng nghiệp, tuyển sinh, dự báo nhu cầu nhân lực và hoạch định chính sách trên cơ sở dữ liệu, thay vì chủ yếu dựa vào báo cáo”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt.
